«Ja nie viedaju, chto b moh supraciŭlacca Maskvie tak, jak Łukašenka». Vialikaje intervju sa Śviatłanaj Aleksijevič

Fota Valera Kavaleŭskaha

U intervju Radyjo Svaboda nobieleŭskaja łaŭreatka pa litaratury raspaviadaje, čamu prybiraje historyi mužčyn z knihi pra kachańnie, jak nazyvaje jaje ŭnučka Janka i što b jana zrabiła na miescy maci Hrety Tunberh.

«My žyviom u pałonie mužčynskich ujaŭleńniaŭ pra žyćcio»

— Navina pra toje, što Aleksijevič adkryvaje vydaviectva i budzie drukavać tam tolki žančyn, stała vybuchovaj naprykancy minułaha hodu. Asabliva aburalisia aŭtary-mužčyny, ščyra zadajučy pytańni kštałtu: «I što, kali ja pryjdu ŭ hetaje vydaviectva, mianie nie nadrukujuć?» Čamu vy heta zrabili?

— Z Alenaj Kazłovaj (piśmieńnicaj. — RS), u jakoj ja znajšła adnadumcu, my doŭha siadzieli i pierabirali žančyn-prazaikaŭ. Heta ž prosta palcaŭ adnoj ruki chopić! Tak ža nie pavinna być! Dziesiać miljonaŭ čałaviek — heta dosyć vialiki narod, u jaho i litaratura pavinna być bolšaja, i žančyn-piśmieńnic pavinna być bolš. I jany jość, ale jany maŭčać.

Voś čamu jany maŭčać?

Vielmi važna dać platformu samavyjaŭleńnia žančynam. Bo mužčynskaja enerhija — heta kult siły, vajna, revalucyja. Siońnia stała zrazumieła, što kult siły i kult nianaviści ničoha nie pryŭnosiać. Kali-niebudź my pierahladzim historyi ŭsich revalucyj, i jany pierastanuć być našymi ideałami. I mienavita žančyny prymusiać nas inšymi vačyma pahladzieć na ŭsiu historyju čałaviectva.

A pakul my žyviom u pałonie mužčynskich ujaŭleńniaŭ pra žyćcio, historyju, kosmas i ŭsio inšaje. Tyja ž seksualnyja skandały ŭ Eŭropie źviazanyja nia z seksam. Usio našmat hłybiej. Žančyna choča zajavić pra inšy pohlad na žyćcio, na hodnaść, na siabie, na siabie jak cieła, na siabie jak duchoŭnuju istotu.

Napeŭna, my pačniom z knihi Taćciany Skarynkinaj i Jevy Viežnaviec. Jašče piać surjoznych aŭtaraŭ my znajšli. Kaniečnie, budzie dvuchtamovik biełaruskaj paezii.

Tak što darma mužčyny tak niepakojacca pra ŭłasnuju hodnaść. A jak my žyli ŭ takich umovach, kali my prychodzili ŭ vydaviectva i da nas usurjoz nia stavilisia?

— Z vami tak było?

— Było. Mianie ŭratavaŭ tolki surjozny charaktar. Mnie kazali: «Jana ž nie vajavała, što jana moža napisać?» Ci, kali ŭžo ja pryjechała na vajnu ŭ Aŭhanistan, mnie kazali: «Nu što, možaš nadzieć vykładku 50 kilahram, padymieśsia ŭ hory? Čaho ty siudy pryjechała? Što ty napišaš? Ty ž nia viedaješ hetaha. Ty viedaješ, što takoje ŭziać aŭtamat i zaleźci na tank?» Ci mnie kazali: «Vaźmi pastralaj». A ja nie mahła. «Dyk jak ty pra heta napišaš?!» Nia fakt, što ja b kaho zabiła, ale ja nie chacieła. Mnie zdavałasia, što ja parušu cnatlivaść piśmieńnika, jakuju ja chacieła ŭ sabie zachavać.

U knizie pra kachańnie ja spačatku dumała ŭziać historyi i mužčyn, i žančyn. Ale ciapier ja admoviłasia ad historyj mužčyn. Jany vychavanyja ŭ kultury hvałtu. Kultura vajny, u jakoj jany ź dziacinstva, heta kultura hvałtu. A žančyna ŭbaku ad hetaha, i jana inakš adčuvaje śviet vakoł, nia tolki tamu, što jana naradžaje. I ja zrazumieła, što hvałt — heta stryžań žyćcia mužčyn. Navat pra stasunki svaje z žančynami jany ŭsio adno mnie niešta niedahavorvajuć — pra ŭładu svaju nad žančynami.

Adna žančyna mnie raskazała, jak syšła ad mužčyny ŭ pieršuju noč. Kaža: «Ja raspluščvaju vočy i baču nia tvar kachańnia, a tvar ułady nada mnoj. Ja ŭstała i pajšła».

My spraścili stasunki pamiž mužčynami i žančynami. Staić bijaprahrama, jana zakładzienaja i ŭ našuju kulturu, i voś jana nad usim uładaryć. I tolki ciapier maładyja ludzi niejak inakš heta adčuvajuć. Jany ŭžo žyvuć nie ŭ historyi, a ŭ kosmasie.

«Unučka kaža, što ja antykvaryjat»

— Vy siabie ličycie sučasnym čałaviekam?

— Ja starajusia im być. Ja dumaju, što čas znachodzicca ŭ ruchu, i razam z časam ruchajemsia my. Moža, ja nia ŭ huščy realnaha žyćcia, ale intelektualna ja starajusia być tam.

Dziesiać hadoŭ tamu mnie zdavałasia, što knihu pra kachańnie vielmi prosta napisać. Siońnia mnie tak nie padajecca. Za hetyja 20-30 hadoŭ adbylisia kardynalnyja źmieny ŭ razumieńni žyćcia. Temy, jakija mianie cikaviać — kachańnie i śmierć, — jany ŭ centry hetaha.

Vielmi źmianiłasia toje, jak havorać ludzi. Uva mnie samoj siońnia zmahajecca minułaje i novaje. Ja navat časam nia viedaju, što spytać. A kab novaje daviedacca, treba pa-novamu spytać. Ty musiš pryjści da čałavieka i z chaosu žyćcia dastać novy pohlad na rečy. A siońnia my bačym razłom kultury. 20-hadovy čałaviek i jaho 50-hadovaja mama havorać na roznych movach.

U mianie ŭnučka Janka, joj 14 hadoŭ. Jana pramaŭčyć, ale ja baču, što jana vyślizhvaje z razmovy, joj cikavyja inšyja rečy. A jakija inšyja, užo składana zrazumieć. Mahčyma, u mianie ŭžo niama anten, kab heta zrazumieć. Voś stvareńnie takich anten i jość sproba być sučasnym. Ale heta nie aznačaje, što treba, «zadrav štany, biežať za komsomołom». Prosta treba ŭsurjoz zadumacca pra važnaje.

Ź Jankaj u mianie redka byvajuć surjoznyja razmovy. Ale joj, kaniečnie, cikavy śviet ajcišnikaŭ, čaho ja zusim nie razumieju. Jak jana kaža, ja «antykvaryjat». A ja niejak u hetym śviecie nie žyvu, choć čytaju i Hokinha (Styven Hokinh — anhielski astrafizyk, aŭtar bestselera «Karotkaja historyja času». — RS), i Harary (Juval Noj Harary — izrailski historyk, aŭtar bestselera «Sapiens: Karotkaja historyja čałaviectva». — RS).

«I apazycyi, i ŭładzie nie padabajecca ŭłasny narod»

— Byŭ taki modny paniatak Zeitgeist — duch času. U našaha času jość duch? Jaho ŭžo možna vyznačyć?

— Ja ŭsio ž dumaju, heta humanitarny duch. Niahledziačy na toje što vakoł iduć vojny samym prymityŭnym sposabam i z samymi prymityŭnymi idejami, ale ŭsio bolš vidavočna toje, pra što zajaŭlaje moładź: joj čysta palityčnyja rečy nie cikavyja. Joj cikavaje adčuvańnie siabie ŭ kosmasie: adčuvańnie, što maleńkaja Ziamla moža źniknuć, i voś pieršyja prykmiety taho, što my ź joj vyrablajem.

Dla mianie zaŭždy była lubimaj ideja, što racyjanalny čałaviek śvietu nie ŭratuje. Śviet uratuje novy humanitarny čałaviek, dla jakoha ideał — nia viedy, jakim my pakłanialisia. Bo ciapier kožnyja 10 hadoŭ inšyja viedy, a dalej kožnyja 5 hadoŭ buduć novyja. Vučyć ludziej treba pohladu na śviet, adčuvańniu siabie ŭ hetym śviecie. A heta mastackija rečy.

Kali ja pisała čarnobylskuju knihu, ja jak nikoli zrazumieła heta. Samaje ciažkaje było dla mianie prabicca da najbolš važnych rečaŭ skroź antykamunizm, antyruskaść, jakaja była 90-m hadam asabliva charakternaja. I prabicca da jašče nie ŭśviadomlenaha tady.

Ja sfarmulavała sabie, što Čarnobyl — heta intelektualnaja zahadka dla budučyni. I my, patryjarchalnaja nacyja, apynulisia ŭ joj siońnia absalutna nie hatovyja. A moža, i hatovyja ŭ siłu svajoj patryjarchalnaści. Bo patryjarchalny pohlad vielmi mastacki. Tut čałaviek nie vyskokvaje z pryrody, jon starajecca znajści siabie ŭ raŭnavazie ź joju.

Voś čamu mnie było našmat cikaviej razmaŭlać sa starymi žančynami ŭ vioscy, čym z hienerałami i navukoŭcami. Ty pryjdzieš da babki, a jana niasie hlečyk małaka. «A kudy vy? Idu vožykaŭ karmić. A rankam voŭk prychodziŭ i saroka prylatała. Prylacić i hladzić na mianie. Ludziej niama, dyk ja na jaje hladžu».

Heta było takoje natchnieńnie dla serca — pasiarod chaosu, razhublenaści apynucca razam z hetymi ludźmi. I cerkvy imhnienna zapoŭnilisia tady. Voś tak humanitarny čałaviek tut ža znachodziŭsia i tut ža vyratoŭvaŭ siabie.

— U Fukujamy jość ideja pra toje, što novaja identyčnaść pavinna budavacca na pryncypach i kaštoŭnaściach. Na jakich pryncypach i kaštoŭnaściach biełarusam najlepš budavać svaju sučasnuju identyčnaść?

— Niešta treba pastavić u centar hetaj identyčnaści. I ŭ centar možna pastavić tolki luboŭ. Ale nia tuju, što pamiž mužčynam i žančynaj, a tuju, pra jakuju Albert Švejcer kazaŭ: kali čałaviek i kvietka adnolkava žyvyja.

Kali hetuju reč pastavić na čale, to možna dumać pra ŭsio astatniaje žyćcio. Prynamsi, ja tak sprabuju rabić.

Dla mianie važna, jak čałaviek raskazvaje, što pieražyvaje kachańnie. Ludzi stolki cikavych rečaŭ kažuć, bo ŭsie dumajuć pra novyja sensy, šukajuć ich. I apazycyi, i ŭładzie nie padabajecca ŭłasny narod. Ale ŭsie zabyvajuć, što kali tym ci druhim udajecca raptam niešta dakładna sfarmulavać, to adrazu narod znachodzicca. Značyć, sprava ŭ tym, što ŭsie šukajuć novyja sensy. I ja taksama ŭ pošuku i vielmi rada, što bolš nie zajmajusia knihami pra pryrodu zła. Siońnia ja pracuju nad knihami pra čałavieka, jaki moža lubić i stvorany dziela lubovi.

— Vy kažacie, što luboŭ — heta kaštoŭnaść. Ale jakaja ŭ sučasnym śviecie kaštoŭnaść lubovi?

— Ja vam raskazvała pra adnaho hieroja, u jakoha ciešča spytałasia: «Ty kachaješ maju dačku?» A jon adkazaŭ: «Nam prosta dobra razam». I ŭsia jaje kultura 50-hadovaj žančyny paŭstała suprać hetaha.

Ja schilajusia da taho, što ničoha nie źmianiłasia. Źmianiłasia forma vyjaŭleńnia pačućciaŭ, nazvy pačućciaŭ, ale ŭsio adno ludzi šukajuć toje, što zaŭždy nazyvałasia luboŭju.

Ludzi chočuć lubić. Jany mohuć bajacca takich słovaŭ, jak «viečna», «nazaŭždy». Hetyja słovy lepš nie pramaŭlać, bo ŭ nas zusim inšyja stasunki z časam. Ale ŭsio toje samaje. Kožny choča, kab jaho lubili. I pad hetym razumieje nia tolki cialesnaje zadavalnieńnie. Nia toje, što prosta dobra z hetym čałaviekam: «prosta dobra, što jana nie histeryčka», «prosta dobra, što jon prynosić kavu rankam u łožak». Nie, ludzi šukajuć niejkaha supadzieńnia.

«Kolki možna pradavać našaje hieamiesca? My sami vinavatyja ŭ tym, što jość»

— Za 25 hadoŭ Biełaruś abrasła stereatypami, adzin ź jakich — «zastyłaja ŭ časie». Ci jašče možna tak kazać pra Biełaruś paśla apošniaha dynamičnaha dziesiacihodździa?

— Kali b takoje pytańnie mnie zadali va Ŭkrainie, ja by, viadoma, skazała, što hramadztva vielmi pamianiałasia. Kali havaryć pra Biełaruś, to, biezumoŭna, hramadztva zastyła. Jaho ŭvahnali ŭ niejkuju formu, i jano zastyła.

U toj ža čas, kali pačynaješ paasobku ź ludźmi razmaŭlać, uražvaje vializnaja kolkaść razumnych ludziej, razumnych dumak. Ale čamu jany ŭstajuć ad stała, usio heta strasajuć, zahaniajuć u niejkija kutki pamiaci i robiacca častkaj ciapierašniaj systemy? Heta viečnaje pytańnie tatalitarnych system.

— My zhadali Ŭkrainu, i heta najbližejšy prykład, jak ideały sutykajucca z realnaściu, i zusim nie idealna heta ŭsio atrymlivajecca. Ci pamianiałasia vašaje staŭleńnie da ŭkrainskich padziejaŭ hetaha dziesiacihodździa?

— Jość pastupovy ruch, Ukraina ŭzdymajecca, idzie da vyzvaleńnia. Heta stała častkaj ich samaśviadomaści. U hetym hramadztvie idzie baraćba. A ŭ nas ničoha nie adbyvajecca, my navat nia viedajem, što ŭłada pradała, a što nie pradała.

— My takija sučasnyja, žyviom u technalahičnym hramadztvie, kali va ŭsich jość ježa, pieramahajem chvaroby i ŭsio mienš ludziej hinie ŭ vojnach. Ale čamu, naprykład, u susiedniaj krainie Navalny, jaki karystajecca jutubam, zajmajecca sportam i vaładaryć sacsietkami, nie taki papularny, jak archaičny Pucin, jaki i ŭ nas šmat kamu padabajecca?

— Ale heta ž zrazumieła, śviadomaść ža nia zrušyłasia ź miesca. Kult hvałtu, siły, adzinaŭładździa, dobraha cara. U Pucinie syšoŭsia ŭvieś nabor usiaho, čym była poŭnaja ruskaja historyja i što jana na hety momant saboj ujaŭlaje. Voś Zialenski — novy čałaviek, ale źjaviŭsia ž nie na pustym miescy, a na padstavie niekalkich majdanaŭ. Jano musić ź niečaha vyraści, a z čaho tut u nas vyraście?

— Čamu vam tak padabajecca Zialenski?

— Tamu što myśleńnie inšaje. Vy čuli jahony vystup na Rastvo? I ŭspomnicie znajomy vam vystup — «vakoł vorahi» ci «nie damo nas prynižać». I hetaja razmova pra toje, što my ŭsie ŭkraincy, davajcie pačniom z hetaha. Heta ž mova lubovi, tolki palityčnaja mova lubovi.

— Ludzi ŭsio jašče vychodziać na akcyi pratestu, ale paśla Płoščy-2010 i Majdana Biełaruś raźvitałasia ź idejaj revalucyi. A vy ŭsio ž kažacie, što Łukašenka «nia sydzie biaz kryvi». Toje, što hetaha dahetul nie adbyłosia — heta dasiahnieńnie ci adkładańnie niepaźbiežnaha?

— Chaciełasia b, kab hetaha nie adbyłosia. Ja pahladzieła film Łaźnicy «Danbas». Heta žachliva, niama ničoha strašniej za hramadzianskuju vajnu. Kaniečnie, ja suprać revalucyi, heta pik kultury hvałtu. Mnie nie padabajecca anivodnaja revalucyja, jakaja była ŭ historyi. Ale lubaja ŭłada, pabudavanaja na kultury hvałtu, pa lohicy hetym i skančajecca.

Ja nia viedaju, chto b moh supraciŭlacca Maskvie tak, jak supraciŭlajecca Łukašenka. Takich mocnych lideraŭ ja nie znachodžu. Heta nie aznačaje, što ja za Łukašenku, ale supali našy intaresy i jahonyja intaresy. Heta sumna, ale heta tak.

Ja siarod tych ludziej, jakija chočuć demakratyčnaj dziaržavy. Ale ci možna spadziavacca tolki na čas? Z adnaho boku, my vyjhrajem, što nichto nie stralaje, ale hublajem histaryčny čas. Heta pytańni biez adkazu.

Jak intelektuał, ja ŭjaŭlaju, što treba rabić, ale nikoli nie zmahła b stać palityčnym lideram, bo ja nie mahła b achviaravać žyćciom anivodnaha čałavieka, anivodnaha dziciaci. A ciapierašnija systemy pabudavanyja na tym, što navat dzicia ničoha nia vartaje, jakaja tam ślazinka.

— Ci varta biełarusam vinavacić Rasieju ŭ tym, što tut nie adbyvajecca pieramien?

— Heta jak darosłyja ludzi, jakija kažuć, što baćki vinavatyja ŭ ichnych prablemach. Kaniečnie, ich vina jość, ale ty ŭžo daŭno darosły čałaviek i daŭno musiŭ sam vyznačać svoj los.

Heta palityčnaje samaapraŭdańnie. Ani ŭ apazycyi, ani va ŭładzie nie zastałosia mocnych fihur, jakija b vyrašali prablemy ci prymušali ŭładu ich vyrašać. Kolki možna pradavać našaje hieamiesca? My tolki hetym i zajmajemsia, my sami vinavatyja ŭ tym, što jość.

U toj ža Niamieččynie lubaja prablema robicca pradmietam abmierkavańnia ŭsiaho hramadztva. Pra heta havorać pa telebačańni, havorać ludzi miž saboj. U nas usiaho hetaha niama. Nia mohuć prablemy vialikaj krainy vyrašać niekalki čałaviek. Ničym dobrym heta nie skančajecca.

Pieršaje, što treba, — heta vypuścić hramadztva na volu i dać jamu mahčymaść dumać pra toje, jak zrabić. My prosta hublajem čas.

«Ja paprasiła Ŭładzimiera Arłova čytać mnie lekcyi pa historyi Biełarusi»

— Nakolki vy sami ŭ 2020 hodzie zaležnaja ad rasiejskaj kultury?

— Jak zaležnaja? Čamu zaležnaja? Ja skłałasia na fundamencie rasiejskaj kultury. Nie tamu, što rasiejskaja, ale i eŭrapiejskaja. Maja mova była ŭ asnoŭnym rasiejskaja. Mnie padabajecca ŭzrovień rasiejskaj kultury, relihijnaj filazofii. Rasiejskaja kultura — vialikaja.

Ja nie ŭjaŭlaju, ci zmahła b biez Dastajeŭskaha zrabić toje, što 30 hadoŭ rabiła. Kali b ja była tolki na fundamencie biełaruskaj kultury, ja b prosta nia vytrymała hety šlach. Biez taho ž Tałstoha, Čechava. Tam jość takaja šyrynia.

Biełaruskaja kultura troški inšaja. Nia horšaja i nia lepšaja. Jana nie zajmałasia tak hłyboka prablemami zła. Jaki biełaruski mastak adkryŭ by mnie takija ž rečy, jak Dastajeŭski? Ja ŭsio čytała — i Čornaha, i Hareckaha…

— A staŭleńnie da biełaruskaj movy i kultury źmianiłasia za apošni čas?

— Biezumoŭna. Ja paprasiła Ŭładzimiera Arłova čytać mnie lekcyi štotydzień. Chacieła ŭsio, što ja viedaju, źvieści ŭ peŭnuju systemu. Ja zrazumieła, što sama nia dam rady i patrebny čałaviek, jaki b mnie dapamoh. Bo luboŭ luboŭju, ale patrebnyja viedy.

U nas była vialikaja historyja, my nie zaŭždy tak zaležali ad Rasiei, mieli Mahdeburskaje prava, mocnych niezaležnych asobaŭ. Usio heta jość. Ale ludziej hetamu nia vučać. Unučka Janka prychodzić sa škoły, i tam usio biełaruskaje vykładajecca jak zamiežnaje.

Systemnaja adukacyja dla maładych — heta najvažniejšaje, što treba zrabić, kali źjavicca narodnaja ŭłada.

«Nie mahu zrazumieć: čamu my delehavali adkaznaść dzieciam?»

— U śviecie vielmi ŭpłyvovymi stali ludzi va ŭzroście, jaki ŭ Biełarusi ŭvohule nie razhladajuć jak śviadomy. Džošua Vonh z Hankonhu ŭ 14 hadoŭ zasnavaŭ arhanizacyju, jakaja zmahałasia suprać idealahizavanaj kitajskaj adukacyi, i ciapier razam ź inšymi abaraniaje hankonhskuju demakratyju. Hreta Tunberh zmahajecca za svajo prava žyć u ekalahična biaśpiečnym śviecie. Alina Anisimava ŭ Kirhizstanie padletkam zasnavała škołu, u jakoj dziaŭčaty budujuć pieršy kirhiski spadarožnik.

A letaś 18-hadovaja pieršakurśnica Alina Šmihiel stała adzinym čałaviekam u Biełarusi, jaki nie pabajaŭsia raskazać, jak studentaŭ zahaniajuć na vybary. I jaje tut ža zackavali adnakurśniki.

Čamu biełaruskaja moładź jašče nie skarystałasia hetym časam i čym joj dapamahčy?

— U Čestertona jość takaja dumka, što nia treba paddobryvacca da zamožnych i da maładych.

My kažam: «Ach, jany viedajuć dźvie movy!» Ale ŭ ich taja ž servilnaść, što i ŭ nas, moža navat i bolš vyštukavanaja. Dla mianie pytańnie nie staić — małady ci stary. Dla mianie staić pytańnie pošuku nośbitaŭ novych sensaŭ.

Ja była ŭ Londanie, i paŭsiul partrety Hrety (Tunberh. — RS), časta na ich jaje skažony tvar. Na miescy jaje maci ja b schapiła jaje ŭ abdymki i źjechała na biaźludny vostraŭ, kab dzicia ačomałasia, bo ja viedaju, što takoje hetaja vializnaja publičnaść. U jaje jana absalutna zaškalvaje.

Ja tolki nie mahu zrazumieć: čamu my, našaje pakaleńnie, delehavali adkaznaść dzieciam? Hetaksama ja nie mahu zrazumieć: čamu ŭ nas hramadztva delehavała adkaznaść za toje, što adbyvajecca, kupcy apazycyi?

Ja bolš schilnaja dumać nad uładaj idej, a nie asobnych ludziej, jakija na niejkaje imhnieńnie fakusujuć hramadztva i vałodajuć masami na hetaje imhnieńnie. Heta nia Hreta, heta peŭnaja dumka, a jaje nibyta na niabiosach chtości vybraŭ, kab jana jaje prakryčała ŭ vočy darosłym.

U mianie niama liślivaści da maładych. Kali jany cikavyja, jany cikavyja. I maładych, i starych cikavych niašmat, zdolnych vyskačyć z času, surjozna dumać. Mocnym uražańniem u planie farmavańnia novych sensaŭ mahu nazvać Harary.

Biełaruskaj moładzi chto moža dapamahčy? My možam kazać tolki pra adkaznaść ułady siońnia. Hramadztva jak takoha niama, elity jak takoj niama. Ja nie kažu, što niama razumnych, intelihientnych ludziej, ale niama źlitaj hramadzkaj siły.

Dy prosta padyści ŭ škołu da nastaŭnikaŭ i spytać: «Što vy čytajecie?» Vas žach voźmie, što čytajuć daktary, nastaŭniki. Samuju prymityŭnuju litaraturu.

A kali kazać pra biełaruskuju moładź, to jaje vychoŭvaje rasiejski internet. Chto viedaje anhielskuju movu, to anhielski. Ad ułasnych karanioŭ vielmi małoje siłkavańnie. Niašmat tych, chto dumaje nacyjanalna i, hałoŭnaje, zdolny havaryć pra heta systemna. Napeŭna, daje siabie znać strata nacyjanalnaj kultury ŭ stalinskija hady.

Siońnia možna prapanavać tolki niešta na bazie ahulnaeŭrapiejskaj kultury. Usio astatniaje ŭžo nia projdzie. Jak skazała mnie adna dziaŭčynka: «Heta ŭžo nia modna — «ludźmi zvacca». Heta ŭžo prynižaje maładych. Jany narmalna pačuvajucca, viedajuć movu, i hałoŭnaje — dumajuć inakš. Ale ŭ hramadztvie jany musiać z kimści razmaŭlać, musiać upisacca ŭ hety čas.

U mianie niama samaŭpeŭnienaści, kab vystavić rachunak hetym maładym ludziam, bo ja liču, što my svaju spravu nie zrabili da kanca.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0