Z voziera ŭ Šviejcaryi dastali hruz 2000‑hadovaha sudna — hładyjatarskija miačy, maniety, posud
U Nieŭšatelskim voziery ŭ Šviejcaryi znajšli bolš za tysiaču vielmi dobra zachavanych kieramičnych pradmietaŭ i miačoŭ pieryjadu 20—50 hh. n. e. Vierahodna, jany pryznačalisia dla adnaho z rymskich łahieraŭ, ale sudna, jakoje pieravoziła pradmiety, paciarpieła krušeńnie, piša Euronews.
Pieršapačatkova archieołahi Fabjen Łanhieniehier i Žuljen Pfifier trymali ŭražalnuju znachodku ŭ sakrecie, kab jaje nie razrabavali.
«My abodva z aściarožnaściu nablizilisia da hetaj kučy, jakaja mahła być składam min, što zastalisia z časoŭ Druhoj suśvietnaj vajny. Ale kali ja ŭklučyŭ padśvietku fotaaparata, prajaviŭsia charakterny terakotavy koler. Zirnuŭšy na niekalki raźbitych talerak, my zrazumieli, što hetaja znachodka niezvyčajnaja», — uzhadvaje Žuljen Pfifier.
Pavodle jaho słoŭ, karabiel, jaki pieravoziŭ hruz, vierahodna, zatanuŭ pamiž 20 i 50 hh. n. e. Zaraz navukoŭcy analizujuć reštki ježy, znojdzienyja ŭ kieramičnych sasudach.
Znachodka była zroblena ŭ kancy listapada 2024 hoda, ale doŭhi čas trymałasia ŭ sakrecie, kab paźbiehnuć maradziorstva.
Zdymki ź bieśpiłotnika, jakija pakazali ciomnuju plamu ŭ vadzie Nieŭšatelskaha voziera, što stała bolš prazrystym u apošnija hady, pasłužyli impulsam dla apuskańnia — navukoŭcy padazravali, što na dnie znachodzicca zatanułaje sudna. Vyvučeńnie znachodki doŭžyłasia dva tydni ŭ 2025 hodzie i amal miesiac u 2026 hodzie. Padvodnyja archieołahi z fondu «Vaśminoh» znajšli bolš za 1000 pradmietaŭ.
Miarkujecca, što havorka idzie pra hruzavoje sudna, jakoje pavinna było dastavić u rymski łahier kuchonnaje načyńnie, vyrablenaje ŭ Šviejcaryi. Adna z skryniaŭ była datavana 17 hodam našaj ery.
Abłomki samoha sudna pakul nie znojdzieny. U apošnija dziesiacihodździ rymskija karabli znachodzili ŭ niamieckaj race Rejn i ŭ francuzskaj Ronie.
Taksama byli znojdzieny pradmiety, jakija adnosiacca da ryštunku lehijanieraŭ — a mienavita dva hładyjatarskija miačy, kinžał, spražka ramiania i fibuła. Na dumku kamandy archieołahaŭ, jany śviedčać pra toje, što karabiel supravadžali lehijaniery. Uličvajučy kolkaść znojdzienych artefaktaŭ, hruz moh pryznačacca dla lehijona kolkaściu kala 6 tysiač čałaviek.
Taksama była znojdziena plecienaja karzina, jakaja, pavodle słoŭ archieołahaŭ, «cudam zachavałasia ŭ aziornaj krejdzie i źmiaščaje hrupu z šaści kieramičnych pradmietaŭ, jakija adroźnivajucca pa svaim vyrabie ad astatniaha hruzu». Daśledčaja hrupa miarkuje, što heta mienš składany posud i ježa matrosaŭ karabla.
«My dastali z vady ŭsie artefakty — krychu bolš za tysiaču, — jakim pahražała niebiaśpieka być paškodžanymi jakarami ci sietkami abo skradzienymi maradziorami. Zaraz hetyja artefakty čyściacca i apracoŭvajucca kamandaj restaŭrataraŭ na sušy. Pa zaviaršeńni hetaha etapu restaŭratary zmohuć abmierkavać z archieołahami toje, što jany zaŭvažyli, — tłumačyć Žuljen Pfifier. — Restaŭratary zmohuć raspaznać detali (naprykład, vytvorčyja piačatki, ślady ježy, achoŭnyja elemienty, takija jak sałoma pamiž talerkami), jakija nam vielmi ciažka razhledzieć u vadzie».
Kamanda fondu rychtuje knihu i dakumientalny film, jakija buduć apublikavany ŭ 2027 hodzie. Vystava ŭražalnych znachodak budzie arhanizavana ŭ najbujniejšym archieałahičnym muziei Šviejcaryi Laténium u Nieŭšateli.
Ciapier čytajuć
Što viadoma pra žančynu, jakaja zahinuła ŭ aŭtobusie, što vioz biełaruskich futbalistaŭ-školnikaŭ u Hielendžyk?20
Što viadoma pra žančynu, jakaja zahinuła ŭ aŭtobusie, što vioz biełaruskich futbalistaŭ-školnikaŭ u Hielendžyk?
Cichanoŭskaja pra ŭdar pa aŭtobusie ź biełaruskimi dziećmi: Nie ryzykujcie žyćciom — nie jedźcie ŭ Rasiju, jakaja viadzie złačynnuju i niespraviadlivuju vajnu2424
Kamientary