Sumleńnie Rasii

Nad pryrodaj i metami ciapierašniaha hazavaha kanfliktu razvažaje ŭ vydańni «Hazieta» redaktar časopisu «Rośsija v hłobalnoj politikie» Fiodar Łukjanaŭ.

Čarhovy kanflikt Maskvy i Mienska nikoha nie ździŭlaje, bo ad «sajuznaj braterstva» daŭno nie zastałosia i śledu. Ale ciapierašniaje supraćstajańnie nie padobna na papiarednija raŭndy. Źmianiŭsia ahulny kantekst, što paŭpłyvała i na lohiku pavodzinaŭ bakoŭ.

Adroźnieńnie rasiejska-biełaruskich suviaziaŭ ad stasunkaŭ Rasiei ź inšymi susiedziami palahała ŭ tym, što jany hruntavalisia na ekanamičnym padmurku. Heta moža zdacca paradoksam, bo Maskva i Miensk z kanca 1990-ch hadoŭ byli jak raz u palityčnym sajuzie i praktyčna zaŭsiody zajmali identyčnyja pazycyi pa pytańniach źniešniaj i ŭnutranaj palityki. Ale hety aljans mieŭ pieravažna deklaratyŭny charaktar. Zatoje dziakujučy najaŭnaści sajuznaj dziaržavy palityčnyja supiarečnaści farmalna byli źniatyja i nie patrabavali specyjalnaha ŭrehulavańnia, u tym liku z dapamohaj ekanamičnych ryčahoŭ uździejańnia (jak heta mieła miesca ŭ vypadkach, naprykład, Ukrainy, Małdovy, Hruzii, krain Bałtyi).

U dvuchbakovych kanfliktaŭ nulavych hadoŭ, časam vielmi vostrych, sutnaść była zaŭsiody adna — sproby kanvertavać palityčnaje siabroŭstva ŭ ekanamičnyja dyvidendy. Z boku Rasiei havorka išła ab nabyćci biełaruskich aktyvaŭ, nieabchodnych dla adnaŭleńnia jašče savieckich vytvorčych łancuhoŭ, z boku Biełarusi — ab zabieśpiačeńni maksymalnaha subsydavańnia nacyjanalnaj ekanomiki z boku Maskvy. I choć źniešnie tranzytnyja sutyknieńnia Rasii i Biełarusi nahadvali padobny rasiejska-ukrainski scenar, palityčnaha prysmaku, ułaścivaha apošniamu, jany nie mieli.

Zaraz adnosiny nabyli charaktar palityčnaha supraćstajańnia.

U papiarednija hady ŭsio siły — intelektualnyja, palityka-dyplamatyčnyja, ekanamičnyja až da vajskovych — byli nakiravanyja na toje, kab dakazać źniešnim hulcam na Zachadzie prava Maskvy na pieravažny ŭpłyŭ u hetaj častcy planety. Kurs atrymaŭ pośpiech, zbolšaha z-za nastupstvaŭ suśvietnaha kryzisu, ale tym nie mienš. I tut vyśvietliłasia, što pradumanaha planu adnaŭleńnia liderstva niama. A Łukašenka samastojna ŭziaŭ na siabie rolu hetkaha «sumleńnia Rasiei», ŭvieś čas zakidajučy Maskvie niepaśladoŭnaść i supiarečlivaść jaje palityki.

Niepryznańnie Abchazii i Paŭdniovaj Asetyi — napamin ab raniejšaj pazycyi Rasiei adnosna Kosava, ad jakoj Maskva admoviłasia u hruzinskim vypadku. Abarona Bakijeva — akcentavańnie taho, što ŭ časovaha ŭrada, padtrymanaha Rasiejaj, adsutničaje pravavaja baza, usio, što jon robić, stroha kažučy, niezakonna, a Maskva dzielić adkaznaść za biezzakońnie. Admova dałučycca da Mytnaha sajuzu — padkreślivańnie nieraŭnapraŭnaha charaktaru intehracyi, pry jakoj samy mocny partner robić zanadta mała krokaŭ nasustrač bolš słabym. Narešcie, hazavy kanflikt — vykryćcio padvojnych standartaŭ Rasiei, jakaja idzie na sastupki Kijevu, jaki ni ŭ jakija abjadnańni z Maskvoj nie ŭvachodzić, ale robić bolš žorstkim padychod da Mienska, farmalna — bližejšaha sajuźnika.

Usio heta Łukašenka kaža publična, z ułaścivym jamu talentam i pierakanaŭčaściu, a taksama vielmi volna žanhlirujučy faktami. Prezydent Biełarusi, jasnaja reč, dbaje nie za zakon i spraviadlivaść, ŭvohule, jon vybudoŭvaje samastojnuju liniju abarony suprać rasiejskaha naporu, pavyšajučy staŭki na vypadak «vialikaj ździełki».

Samastojnaja linija patrebna, tamu što raźličvać na padtrymku Eŭropy, da jakoj zvyčajna apelujuć apanenty Rasiei na postsavieckaj prastory, jamu nie davodzicca. I sprava nie ŭ tym, što Zachad nie zadavalniaje aŭtarytarnaja praktyka «baćki», na heta vočy b zapluščyli. Ułasna, Eŭraźviaz pačaŭ vidavočna «ciapleć» da Miensku jašče da rasiejska-hruzinskaj vajny, a paśla žniŭni 2008 h. praces paskoryŭsia. Ale ekanamičny, a potym i palityčny kryzis Eŭrapiejskaha sajuza źvioŭ jaho aktyŭnaść na postsavieckaj prastory da minimumu, Bruselu i stalicam viadučych dziaržaŭ vidavočna nie da taho. Biełaruś, viadoma, pastarajecca reanimavać eŭrapiejskuju fobiju z nahody rasiejskaha enerhietyčnaha impieryjalizmu, ale rezanans nie budzie supastaŭny z papiarednimi «hazavymi vojnami». Da taho ž, abjomy tranzytu praź Biełaruś u razy mienš, čym praz Ukrainu, na dvary leta, a Eŭropie bolš za ŭsio chaciełasia b, kab jaje nie adciahvali ad bitvy za jeŭra.

Miensk heta, vierahodna, razumieje, tak što maje namier abapiracca na svaje siły. Na rukach u Łukašenki jość kozyry. Akramia Mytnaha sajuza, jaki zastajecca klučavym pryjarytetam Maskvy, da ich dabaviłasia i ADKB. Hetaja arhanizacyja nieabchodnaja Rasiei dla lehitymacyi mahčymych dziejańniaŭ u Kirhizstanie, a Biełaruś całkam zdolnaja nakłaści veta. Tym bolš što pazycyja Łukašenki pa Bakijevu (nielha mianiać status-kvo) znachodzić kali nie padtrymku, to niehałosnaje razumieńnie kalehaŭ — Isłama Karymava, Emamali Rachmona i Nursułtana Nazarbajeva. Usie jany ŭ toj ci inšaj stupieni aścierahajucca taho, što kali Rasiei dazvolić umiešvacca va ŭnutranyja spravy, to rana ci pozna heta zakranie ich.

Dla Maskvy kanflikt ź Minskam na hety raz taksama ŭ pieršuju čarhu palityčnaje. Intehracyjnyja prajekty — stvareńnie Mytnaha sajuza, umacavańnie ADKB — heta sproba Rasiei vykarystać suśvietnuju kanjunkturu i adsutnaść cikavaści inšych hulcoŭ, kab spynić ekspansiju inšych centraŭ siły (EZ, Kitaj, ZŠA) na postsavieckuju prastoru. Jak ni dziŭna, mienavita Biełaruś pieratvaryłasia ŭ hałoŭnuju pieraškodu na šlachu realizacyi hetaj mety, asabliva tamu što Łukašenka niemahčyma nazvać ni čyjojści maryjanetkaj, ni ahałciełym rusafobam.

Adnosiny Rasii i Biełarusi zaraz na rostaniach. Nievypadkova ambasadar Rasiei ŭ Biełarusi Alaksandr Surykaŭ zajaviŭ, što ŭ vypadku admovy Mienska dałučycca da Mytnaha sajuzu Maskva moža viarnuć na miažu pamiž dźviuma krainami poŭny mytny kantrol. Heta lahična. Prajekt Sajuznaj dziaržavy ŭ tym vyhladzie, u jakim jaho kaliści zadumvali Barys Jelcyn i Alaksandr Łukašenka, siabie całkam vyčarpaŭ. Dalej pavinna adbycca jakasnaje źmianieńnie. Albo heta pačatak sapraŭdnaj paetapnaj intehracyi, što praduhledžvaje prajekt Mytnaha sajuza. Albo viartańnie da całkam aŭtanomnaha isnavańnia z tatalnym pieraraźlikam (pastaŭki, tranzyt, myty, rynki, apłata vajennych abjektaŭ i h.d.).

Zrešty, druhi varyjant budzie dla Rasiei palityčnych parazaj, pakolki prademanstruje niazdolnaść pierakanać navat samaha blizkaha sajuźnika ŭ karyści kaaperacyi.

Ciapierašniaje supraćstajańnie Maskvy i Minska — vajna nervaŭ. Rasiei treba u što by to ni stała dakazać, što jana zdolnaja pieraadoleć lubuju frondu i damahacca pastaŭlenych metaŭ. Biełarusi — zamacavać status pryvilejavanaha partnera, ź jakim treba damaŭlacca surjozna i z poŭnaj da jaho pavahaj. Hulnia ŭ vočki praciahvajecca.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0