Na parlamenckich vybarach u Łatvii adziny siurpryz padnieśli «ruskija partyi»: ZaPČJeŁ, hałoŭny favaryt ciaham apošniaha dziesiacihodździa, ź ciažkaściu prajšoŭ u Cojm, a jahony asnoŭny kankurent –«pamiarkoŭnaje» abjadnańnie «Centar zhody» – finišavaŭ z čaćviortym vynikam.
Na parlamenckich vybarach u Łatvii adziny siurpryz padnieśli «ruskija partyi»: ZaPČJeŁ, hałoŭny favaryt ciaham apošniaha dziesiacihodździa, ź ciažkaściu prajšoŭ u Cojm, a jahony asnoŭny kankurent – pamiarkoŭnaje abjadnańnie «Centar zhody» – finišavaŭ z čaćviortym vynikam.
Paśla padliku biuleteniaŭ na ŭsich vybarčych učastkach vyśvietliłasia, što pieramohu zdabyła kiroŭnaja Narodnaja partyja (19,32% hałasoŭ), na druhim miescy finišavaŭ taksama pryŭładny Sajuz «zialonych» i sialanaŭ (16,55%), na trecim – apazycyjnaja pravaja partyja «Novy čas» (16,24%). Hetyja try partyi atrymajuć adpaviedna 23 i 18 miescaŭ u parlamencie (z 100 mahčymych).
Pieršuju trojku apytańni hramadzkaje dumki pradkazvali ciaham prynamsi apošniaha miesiaca. Zatoje čaćviortaje miesca, jakoje sacyjolahi addavali levamu abjadnańniu «Za pravy čałavieka ŭ adzinaj Łatvii» (ZaPČJeŁ), niečakana dastałosia kankurentam «pčołaŭ» – «Centru zhody», prachod jakoha ŭ sejm raniej byŭ pad pytańniem.
«Zhoda» nabrała 14, 3% hałasoŭ i ciapier moža atrymać 17 miescaŭ u parlamencie. Častku hałasoŭ ruskich vybarcaŭ adciahnuŭ na siabie blok Łatvijskaj pieršaj partyi i sajuzu «Łatvijski šlach», jaki z 8,51% hałasoŭ moža pretendavać na 10 deputackich miescaŭ. Aproč ich piaciadsotkavy barjer pieraadoleli palityčnyja antypody – nacyjanalistyčnaja partyja «Ajčynie i svabodzie»/DNNŁ (6,89% hałasoŭ, 8 miescaŭ u parlamencie) i, ź ciažkaściu nabraŭšy prachadny bał, ZaPČJeŁ (5,97%, 6 miescaŭ u parlamencie).
Treciaja ruskaja partyja – «Radzima» – niahledziačy na adkrytaje vykarystańnie ŭłasnaj radyjostancyi ŭ jakaści instrumentu ahitacyi, a taksama prysutnaść u śpisach V.Pucina, paciarpieła parazu. Z 2% hałasoŭ Vadzim Pucin i jahonyja tavaryšy pa partyi zastalisia pa-za parlamentam.
Takim čynam, kiroŭnyja łatyskija partyi ŭžo ciapier mohuć sfarmavać kaalicyju, jakaja budzie abapiracca na 51 deputacki hołas. Pry takoj minimalnaj bolšaści łatvijski ŭrad užo pracavaŭ, chacia i nia nadta stabilna. Tearetyčna dla zabieśpiačeńnia bolšaj padtrymki da farmavańnia kabinetu mohuć pryciahnuć jašče adnu pravuju partyju, u toj čas jak levyja «ruskija» palityčnyja siły ź vialikaj dolaj vierahodnaści zastanucca ŭ apazycyi.
Tak, jašče ŭ dzień vybaraŭ staršynia Narodnaj partyi, ministar kultury Hielena Demakova, zajaviła, što «Centar zhody», jaki pazycyjanuje siabie ŭ jakaści «kanstruktyŭnaj apazycyi», u kaalicyju zaprašać nia buduć. Pra ZaPČJeŁ navat havorki niama – z hetaj partyjaj łatyskija palityki pakul pracavać kateharyčna admaŭlajucca.
Tak zvanaje etničnaje hałasavańnie, jakoje pradkazvali pierad vybarami palitolahi, hetym razam było vyjaŭlena kudy słabiej, čym zvyčajna: niahledziačy na razmovy pra ŭsio bolšuju prorvu miž ruskimi i łatyšami, prynamsi dźvium partyjam – «Centru zhody» i ŁPP/ŁC – udałosia dastukacca da abiedźviuch aŭdytoryj. U vyniku i taja, i druhaja partyja adabrali ŭmierkavany elektarat u nieprymirymych zmaharoŭ za pravy ruskaha nasielnictva ZaPČJeŁ. Pavodle słoŭ lidera ZaPČJeŁ Taciany Ždanok, «Centru zhody» dapamoh medyjny resurs (telekanał i radyjostancyja; dziela spraviadlivaści varta adznačyć, što u «pčołaŭ» jość sama mieniej dźvie partyjnyja hazety), a taksama pasiŭnaść łatvijskaj dyjaspary ŭ Irlandyi i Vialikabrytanii, dzie na vybarčyja ŭčastki pryjšła tolki tysiača z bolš jak 50 tysiač hastarbajteraŭ.
Adnak sakrušalnaja paraza ZaPČJeŁ u Ryzie i hałoŭnym ruskim rehijonie – Łathalii – pakazvaje, što prablema hłybiejšaja.
Na dumku palitolaha Andrysa Runcysa, pieramoha CZ tłumačycca bolš pradumanaj pieradvybarnaj kampanijaj, a taksama tym, što abjadnańniu ŭdałosia zavabić u svaje šerahi papularnaha ŭ peŭnych kołach nasielnictva lidera Sacyjalistyčnaj partyi, apošniaha mera Ryhi padčas SSSR Alfreda Rubiksa.
Pry hetym ideja zhody i dyjalohu miž ruskaj i łatvijskaj supolnaściami maje dastatkova šmat prychilnikaŭ, u toj čas jak zaŭsiodnaja kanfrantacyja i admova ad kampramisaŭ, da jakoj schilnyja ZaPČJeŁ, mahli rasčaravać vybarcaŭ: baraćba idzie, a bačnych vynikaŭ niama.
Były ministar hramadzkaj intehracyi Nił Mujžnijeks adznačaje, što pośpiech «Centra zhody» śviedčyć, što radykalizm i palaryzacyja ŭ hramadztvie ŭsio ž spadaje, i heta nadaje aptymizmu.
Naziralniki adznačajuć, što ciapierašnija vybary ŭ Łatvii adznačalisia nievysokaj aktyŭnaściu vybarcaŭ. Heta tłumačycca jak tym, što značnaja častka darosłaha nasielnictva, jakoje maje prava hołasu, źjechała na zarobki na Brytanskija astravy i faktyčna vybary praihnaravała, tak i ahulnym deficytam śviežych idej i novych tvaraŭ. U vyniku vybary prajšli spakojna (adzinym incydentam stała akcyja nacyjanał-balšavikoŭ u adnym z ryskich učastkaŭ), pieramohu na ich zdabyli viadomyja favaryty, i kardynalnych źmienaŭ u kursie dziaržavy čakać nie vypadaje.
Ciapier čytajuć
Siarhiej Cichanoŭski pierabraŭsia žyć u Łos-Andželes18
Kamientary