Usierasijski dziaržaŭny instytut kiniematahrafii imia S. A. Hierasimava płanuje nabrać asobnuju nacyjanalnuju biełaruskuju akciorskuju majsterniu. Pra heta paviedamiła ministarka kultury RF Volha Lubimava.
Jak paviedamlajuć rasijskija infarmacyjnyja ahienctvy, nabor biełaruskaha akciorskaha kursa va VHIK zapłanavany na 2027—2028 navučalny hod. Adpaviednaje rašeńnie było pryniataje padčas niadaŭniaj sustrečy Volhi Lubimavaj ź ministram kultury Biełarusi Maratam Markavym.
«Važna padtrymlivać sumiesnyja prajekty, jakija buduć adnačasova pryvabnymi dla maładych ludziej i prasoŭvać unikalnyja mahčymaści tvorčaj adukacyi ŭ abiedźviuch krainach», — patłumačyła Lubimava, dadaŭšy, što ŭ biahučym navučalnym hodzie ŭ rasijskich VNU ŭžo navučajecca bolš za 300 studentaŭ ź Biełarusi.
Hetaja ideja zusim nie novaja i łabiravałasia rasijskim bokam i raniej.
Jašče vosieńniu 2025 hoda, padčas pasiadžeńnia kamisii Parłamienckaha schodu Sajuznaj dziaržavy ŭ Homieli, rasijski deputat i režysior Mikałaj Burlajeŭ, jaki źjaŭlajecca adnym z samych radykalnych prychilnikaŭ napadu na Ukrainu, jaki nazyvaje «śviaščennaj vajnoj» i «bitvaj suprać suśvietnaha satanizmu», adkryta aburaŭsia, što praces prypynieny mienavita biełaruskim Ministerstvam kultury.
Jon nastojvaŭ na adkryćci va VHIKu nie tolki akciorskaha, ale i aŭtarskaha režysiorskaha kursa dla biełarusaŭ, dzie lekcyi čytali b takija rasijskija dziejačy, jak Mikita Michałkoŭ, Andrej Kančałoŭski i Karen Šachnazaraŭ — usie troje aktyŭna i publična padtrymlivajuć rasijskaje ŭvarvańnie va Ukrainu.
Biełaruski Minkult doŭhi čas tarmaziŭ hetyja inicyjatyvy, vidać, z prahmatyčnych mierkavańniaŭ. Košt navučańnia na rasijskich kinakursach davoli vysoki, ale dziakujučy kvotam ad «Rassupracoŭnictva» — arhanizacyi, jakaja źjaŭlajecca adnym z hałoŭnych instrumientaŭ kramloŭskaj prapahandy i prasoŭvańnia ideałohii «ruskaha śvietu» za miažoj — biełarusy mohuć vučycca tam biaspłatna.
Hałoŭnaja prablema ŭ tym, što atrymaŭšy prestyžnuju maskoŭskuju adukacyju, maładyja akciory i režysiory čaściej za ŭsio zastajucca pracavać u rasijskaj industryi, dzie kruciacca zusim inšyja hrošy, i nie viartajucca na «Biełaruśfilm».
Tamu biełaruski bok vystaviŭ umovu: navučańnie pavinna być vyklučna metavym. Pra heta na tym ža kastryčnickim pasiadžeńni ŭ 2025 hodzie naŭprost zajaviła Iryna Abielskaja, jakaja ŭdzielničała ŭ sustrečy jak namieśnica staršyni profilnaj kamisii Savieta Respubliki:
«Važny momant mienavita metavaj padrychtoŭki na ŭzroŭni dziaržzakazu, kab vypuskniki kursa potym viarnulisia ŭ Biełaruś i zmahli realizoŭvać svoj patencyjał tut».
Heta aznačaje, što studenty, jakija pajeduć vučycca ŭ Maskvu ŭ biełaruskuju majsterniu VHIKa, paśla atrymańnia dypłoma buduć jurydyčna abaviazanyja viarnucca ŭ Biełaruś na adpracoŭku. Kab zamacavać heta aficyjna, u sakaviku 2026 hoda na ŭzroŭni ministerstvaŭ užo pačałosia abmierkavańnie adaptacyi typavoj formy dahavora ab metavym navučańni śpiecyjalna pad takija sajuznyja kvoty.
VHIK tradycyjna ličycca hałoŭnaj kuźniaj kadraŭ dla postsavieckaha kino. Jak zaznačaŭ rektar instytuta Uładzimir Małyšaŭ, siarod zamiežnych studentaŭ tam zaŭsiody było bolš za ŭsio biełarusaŭ — pa 20—25 čałaviek štohod.
Biełaruskaja dziaržaŭnaja akademija mastactvaŭ, jakaja sama rychtuje kadry dla kino i telebačańnia, pieryjadyčna sprabavała davieści svaju kankurentazdolnaść.
U minułym dziesiacihodździ tahačasny dekan fakulteta ekrannych mastactvaŭ BDAM Pavieł Ivanoŭ ambicyjna zajaŭlaŭ, što «biełaruskaja škoła pa ŭzroŭni padrychtoŭki śpiecyjalistaŭ nie sastupaje VHIKu», a rasijskija majsterni pieratvarylisia ŭ «dadatkovy zarobak dla ŭładalnikaŭ viadomych imionaŭ».
Ale, jak bačym siońnia, hetyja ambicyi raźbilisia ab realnaść. Minsk vymušany raśpisacca ŭ słabaści ŭłasnaj bazy i addavać padrychtoŭku kadraŭ na aŭtsors u Maskvu, spadziajučysia vyklučna administracyjnymi putami — praz žorstkaje metavaje raźmierkavańnie — zaciahnuć maładych akcioraŭ u napaŭžyvuju ajčynnuju kinaindustryju.
Kamientary