BIBLIJATEKA

BIBLIJATEKA

Pra uniju z dakoram

Unija v dokumientach: Sbornik / Sost. V.Tiepłova, Z.Zujeva. —Miensk: «Łuči Sofii», 1997.

Žanr hetaj knihi paznačany tak: «Relihijnaje vydańnie». A viera sprava takaja — adnyja vierać, druhija — nie. Jakija mohuć być recenzii? Ale knihu rychtavali navukoŭcy, supracoŭniki Biełaruskaha Dziaržaŭnaha Ŭniversytetu, heta zbor dakumentalnych krynic XIV-XIX st. pra historyju hreka-katalickaj (unijackaj) carkvy, tamu na hetuju knihu možna zirnuć i z navukovaha punktu hledžańnia.

Uvohule zbornik vyznačajecca prykmietami navukovaha vydańnia: jość tut i śpis dakumentaŭ, archieahrafičnaja pradmova (ananimnaja), uvodny narys «Bieraściejskaja carkoŭnaja unija. Pieradhistoryja, pryčyny i nastupstvy» (V.Ciapłovaj), zaŭvahi, śpis vykarystanych vydańniaŭ, a taksama «słoŭnik małakarystanych słovaŭ i vyrazaŭ». Ale jak majem «relihijnaje vydańnie», vidavočna — rasiejskaje pravasłaŭnaje, to heta adbiłasia na ahulnym padbory dakumentaŭ. Jany pavinny byli padmacavać dumku, što pravasłaŭnyja pakutavali za vieru, jakuju im naviazali zvonku, ale histaryčnaja spraviadlivaść adnaviłasia, i unija była skasavanaja ŭ 1839 hodzie. Hetuju niachitruju schiemu musiać padmacavać i zahałoŭki raździełaŭ: «Ad Kreva da Bieraściejskaj carkoŭnaj unii», «U unii», «Da viery byćkoŭ i dziadoŭ». Składalniki zbornika nie paličyli patrebnym adšukvać novyja archiŭnyja krynicy i skarystalisia z užo vydadzienych zbornikaŭ dakumentaŭ, bałazie takich bahata. Heta i «Akty Zachodniaj Rasiei», «Viciebskaja daŭnina», «Zbornik dakumentaŭ, jakija vyśviatlajuć adnosiny łacina-polskaj prapahandy da ruskaj viery i narodnaści» i savieckija zborniki «Biełaruś u epochu feadalizmu», «Dakumenty i materyjały pa historyi Biełarusi» i inšyja.

Što adrazu kidajecca ŭ vočy pry aznajamleńni z raździełami knihi — heta peryjadyzacyja. Papiarednicaj Bieraściejskaj carkoŭnaj unii składalniki paličyli Kreŭskuju uniju pamiž VKŁ i Polščaj. U addalenaj histaryčnaj perspektyvie peŭnaja suviaź tut jość, ale Kreŭskaja unija praciahvałasia ŭ Vilenska-Radamskaj i Mielnickaj unijach, pra jakija ani słova. A što datyčyć carkoŭnych unijaŭ, to i tut niama nivodnaha dakumenta pra Flarentyjskuju uniju 1439 hodu. Darečy, pra Flarentyjski sabor šmatkroć uspaminajecca i va ŭvodnym narysie, i ŭ samych dakumentach, ale ŭ čym tam sprava, čytač zbornika tak i nie daviedajecca, jak, darečy, i pra Lijonskuju carkoŭnuju uniju 1274 hodu. Dy j z samoj Bieraściejskaj unijaj sprava nie bliskučaja. Isnuje niekalki dakumentaŭ kanca XVI st., u jakich byli vykładzienyja roznyja ŭmovy mierkavanaj unii. U hetym zborniku čytač ich nie adšukaje, jak nia znojdzie i dakumentalnaha tekstu tych umovaŭ, na jakich byli abjadnanyja cerkvy. Zamiest apošniaha składalniki pryviali vialikuju cytatu z knihi M.Bantyš-Kamienskaha «Histaryčnaja źviestka» 1795 hodu. Toje ž samaje datyčyć aktu Kreŭskaj unii. Darečy, čytač nia znojdzie ŭ zborniku i aktaŭ troch padziełaŭ Rečy Paspalitaj, u vyniku jakich Biełaruś była akupavanaja Rasiejskaj imperyjaj. Zrazumieła, vialikaja tamnica j toje, na jakoj padstavie jurydyčna była źlikvidavanaja unija.

Usio ž składalniki zrabili vialikuju pracu pa padborcy dakumentaŭ z roznych vydańniaŭ. Zrazumieła, z usimi ich chibami, bo pravieryć hetyja krynicy, siedziačy ŭ Miensku, niemahčyma. U knizie jość nievialikaja pradmova, dzie raspaviadajecca, na jakich archieahrafičnych pryncypach nadrukavanyja dakumenty. Pamylajecca toj, chto dumaje, što hetyja pryncypy vysunutyja mienavita dla hetaha zbornika. Składalniki prosta ŭziali ich z vydańnia 1988 hodu «Sacyjalna-palityčnaja baraćba narodnych mas Biełarusi», razam ź dziasiatkam dakumentaŭ adtul. A jak dakumentaŭ u razhladanaj knizie kala 200, dyk u hetaj pradmovie niama zusim nijakaj patreby. Praściej było b napisać: dakumenty ŭ zborniku źmieščanyja ŭ takim vyhladzie, jak byli nadrukavanyja 150 abo 50 hadoŭ tamu. Kim? Składalniki pra heta pramaŭčali. A my nazaviem: I.Hryharovičam, M.Kajałovičam, A.Sapunovym, V.Ščarbakovym, K.Kiernažyckim, Dz.Daŭhiałam, Z.Kapyskim, Ja.Marašam, P.Kazłoŭskim i inš. Novych dakumentaŭ u zborniku tolki dva, jany byli pieradadzienyja ŭ rasparadžeńnie składalnikaŭ U.Sosnam. Jany datyčać hvałtoŭnaha pieravodu unijataŭ u pravasłaŭnyja. Zdajecca, heta ŭsio, što składalniki paličyli patrebnym skazać pra hvałt u toj spravie. Nievypadkova zbornik skančajecca 1839 hodam, kali unija była farmalna likvidavanaja na Połackim sabory. A byli ž cikavyja padziei i paźniej. I što značyć zahałovak apošniaha raździełu «Da viery baćkoŭ i dziadoŭ»? Kali Biełaruś pryniała chryścijanstva, jano jašče nie było farmalna padzielenaje na pravasłaŭje i katalictva. Tak što kali b u 1839 hodzie biełarusy vyrašyli viarnucca da carkoŭnych paradkaŭ pradziedaŭ, jany b musili padparadkoŭvacca ci to kanstantynopalskamu, ci to rymskamu patryjarchu. Praciahvajučy temu ŭłady, adznačym, što niama ŭ zborniku dakumentaŭ pra toje, jakim čynam pravasłaŭnyja biełarusy padpali pad carkoŭnuju ŭładu Maskoŭskaha patryjarchatu.

Źmieščany ŭ knizie słoŭnik sastarełych słovaŭ značna dapamoža čytaču razabracca ŭ tekstach. Tam jość navat słova «unija». Jano źmieščana na vokładcy knihi i sotni razoŭ sustrakajecca na staronkach, i tłumačeńnie jaho ŭ kancy vydańnia śviedčyć pra pačućcio humaru ŭ składalnikaŭ.

Ci možna zrazumieć uniju z hetaha zbornika? Jak histaryčnaja źjava jana była bolš składanaja, čym heta vynikaje z knihi. Byccam by pra hety zbornik havaryŭ viadomy dziajač siaredziny ChICh st.: «My nie baimsia taho dakoru, što źmieščanyja nami dakumenty ŭsie adnaho rodu, što jany padabranyja z naŭmysnaju dumkaju; taki dakor dla nas roŭny pachvale. Niachaj tyja, jakija zachočuć abvinavacić nas u adnabakovaści, pryviaduć nam dakumenty supraćlehłaj ułaścivaści i charaktaru». Moža, chto i voźmiecca.

Valery Paźniakoŭ

Papraŭki da chrestamatyi

Chrestamatyja pa historyi biełaruskaha teatru i dramaturhii. T. 1. Ad vytokaŭ — da pačatku XX stahodździa. Układańnie, redakcyja tekstaŭ, ustupny artykuł i kamentary A.Sabaleŭskaha. — Miensk: Biełaruskaja navuka, 1997

Da chrestamatyjaŭ my zvyčajna stavimsia dvaista. Z adnaho boku — školnaja alerhija da nudnych savieckich «klasykaŭ» ci pa-barbarsku pakarabačanych tvoraŭ klasykaŭ suśvietnych. Z druhoha — uśviedamleńnie chrestamatyi jak kampendyjumu adbornaha kštałtu šedeŭraŭ («heta vojdzie ŭ chrestamatyi» — jak kampliment aŭtaru), ci, kali j nie samych šedeŭraŭ, ale tvoraŭ typovych, takich, što jaskrava pradstaŭlajuć epochu i ŭžo praz heta zastanucca ŭ pamiaci naščadkaŭ. Dla našaje kultury chrestamatyi adyhryvali rolu nadzvyčaj važnuju — akumulujučy teksty, jakija paasobku hublalisia ŭ masie čužoha materyjału, a sabranyja razam stvarali vyrazny korpus isnaj nacyjanalnaj kultury. U paślavajennaj savieckaj Biełarusi «Chrestamatyja pa staražytnaj biełaruskaj litaratury» Koršunava, «Chrestamatyja pa historyi biełaruskaj movy» pry ŭsich svaich zahanach isnavali padobna prychavanym minam biełaruskaści. Hetak ža ŭspryniałasia j «Chrestamatyja pa historyi biełaruskaha teatra i dramaturhii» 1975 hodu, składzienaja prafesaram Anatolem Sabaleŭskim. Teksty, da taho raskidanyja pa šmatlikich i časam redkich vydańniach, pa archivach, stali dastupnyja razam, i ź ich pačała vymaloŭvacca ahulnaja karcina, chaj sabie j z łakunami i nadta frahmentarnaja. Chrestamatyja na toj čas u peŭnaj stupieni vykonvała rolu padručnika pa historyi biełaruskaha teatru. Padručnika, jaki nie isnavaŭ tady, nie isnuje pa sutnaści j ciapier (bo nielha ž usurjoz brać za padručnik «Historyju biełaruskaha teatru» Uł.Niafioda, a trochtamovaja kalektyŭnaja «Historyja» zanadta hruvastkaja dla padručnika dy šmat u čym užo sastarełaja). Tady «Chrestamatyja» (nadrukavanaja nakładam usiaho ŭ tysiaču asobnikaŭ) chutka stała rarytetam, i ja pamiataju, jak doŭha šukaŭ jaje pa bukinistach na pačatku vaśmidziasiatych. Nia nadta źmienšyła jaje značeńnie dla tych, chto cikavicca historyjaj biełaruskaha teatru, i vydańnie jašče adnoj «kultavaj» knihi — zboru «Biełaruskaja dakastryčnickaja dramaturhija», składzienaha Siarhiejem Łaŭšukom i nadrukavanaha ŭ 1978-m.

Ad źjaŭleńnia «Chrestamatyi» prajšło dvaccać siem hadoŭ, za jakija šmat čaho adbyłosia i źmianiłasia ŭ Biełarusi. Narešcie, dačakalisia my i druhoha vydańnia, «pašyranaha i ŭdakładnienaha», užo ŭ troch tamach, praŭda, nakładam u tuju ž samuju tysiaču asobnikaŭ, što, napeŭna, kampensujecca niebłahoj canoj — 100 tysiačaŭ za adzin pieršy tom — «biednyja studenty» ŭžo na pakupku nie kandydaty. Dziela adpałochvańnia lišniaha, vypadkovaha pakupnika, napeŭna, stvorana i psychadeličnaja bezava-žoŭtaja vokładka.

Pieršy tom — heta ŭžo nie «darevalucyjny peryjad», a «ad vytokaŭ — da pačatku XX stahodździa», ale, heta značycca, ŭsio roŭna «da revalucyi», bo druhi tom zajaŭleny na pieryjad «20-50-ch hadoŭ», a treci — «z 60-ch i da našaha času». (Ščyra kažučy, maju sumnievy — ci naciahvajecca za apošnija tryccać hadoŭ takaja ž «udzielnaja masa» chrestamatyjnych teatralnych tekstaŭ, jak za papiarednija čatyrysta?) Ź cikavaściu pačaŭ ja hartać tom, šukajučy «pašyreńniaŭ i ŭdakładnieńniaŭ». Sapraŭdy, dabaŭleny raniej zabaronieny Francišak Alachnovič — try davoli rańnija teksty (spadziajusia — dla jaho znojdziecca miesca jašče i ŭ druhim tomie); da tekstaŭ Maksima Hareckaha dadadzienyja ŭryŭki z artykuła «Naš teatr»; narešcie, dadaŭsia ceły raździeł «Dramaturhija i teatr XVIII stahodździa», važnaja staronka našaj teatralnaj historyi, jakuju bolš-mienš uvažliva pačali čytać tolki ŭ apošnija dva dziesiacihodździ. Ale tut, na žal, majem tolki adzin punkt — drobnyja ŭryŭki z «Ahatki» Macieja Radziviła. U astatnim novy pieršy tom całkam identyčny pieršamu tomu ź siaredziny «epochi zastoju». Navat daviedačnyja artykulčyki pry raździełach tolki zhubili zhadki pra «SSSR» i «vialikuju kastryčnickuju revalucyju». Chiba nie źjavilisia za amal tryccać hadoŭ novyja publikacyi, nia vypłyli ź niebyćcia zabytyja jmiony j tvory, nie naradzilisia novyja kancepcyi? Možna, viadoma, adkazać, što na toje jana j chrestamatyja, kab reprezentavać viečnaje, ale ci ŭsio «viečnaje» ŭ našaj kultury tak stabilna rasstaŭlenaje «pa paličkach», kab ničoha ŭžo nie zvaruchnuć?

U siaredzinie siamidziasiatych, kali vyjšła pieršaje vydańnie, bolšaść tvoraŭ z chrestamatyi byli maładastupnyja. Tamu navat va ŭryŭkach znajomstva ź imi było «ekskluzyŭnaj padziejaj». «Navučalny» i «aśvietnicki» charaktar chrestamatyi, jaje adrasacyja na studentaŭ, «šyrokija koły čytačoŭ» nie vyklikali pretenzijaŭ da jaje navukovaha ŭzroŭniu. Siońnia, kali zboraŭ i pieravydańniaŭ starych tekstaŭ stała značna bolš, publikacyi ŭryŭkaŭ z «Paŭlinki» ci «Kvietki paparaci» moža ŭžo i dla školnikaŭ nia tak važnyja — možna adasłać da papularnych bolš poŭnych vydańniaŭ. Kali ž dajecca ŭsio ž uryvak ź viadamaj sa škoły «Pinskaje šlachty», ci nia varta chacia b zhadać pra toje, što tekst jaje byŭ napisany na paleskim dyjalekcie, a raspaŭsiudžana jana siońnia ŭ pierakładzie. A voś z toju ž «Ahatkaju» dobra było b paznajomić čytača bližej — pierakład jaje ŭ «Teatralnaj Biełarusi» možna znajści nia ŭ kožnaj biblijatecy. Na žal, školny teatar hetak i zastajecca «teatram intermedyjaŭ». Z usiaje dvuchviakovaj historyi hetaj cikaviejšaj dla našaha rehijonu teatralnaj źjavy uvieś čas mechanična vydzirajucca niekalki intermiedyjaŭ, byccam by admietnych «demakratyčnaściu» i «biełaruskamoŭnaściu». A što takim čynam całkam skažajecca ŭjaŭleńnie ab składanaj struktury pjesaŭ, ab praviłach i tradycyjach hetaha teatru, źviazanaha i ź siaredniaviečnym maralitetam, i sa spadčynaju antyčnaha teatru, i ź miascovaju kulturaj — heta niavažna. Navat najaŭnaść poŭnaha tekstu «Kamedyi» Marašeŭskaha hetaje sytuacyi nie vypraŭlaje.

Ale, tym nia mienš, z udziačnaściu staŭlu novuju «Chrestamatyju» na svaju teatralnuju palicu i zastajusia ŭ čakańni — taho, čym paradujuć, albo ździviać nastupnyja tamy, a taksama ŭ čakańni treciaha, sapraŭdy, «papraŭlenaha i dapoŭnienaha» vydańnia.

Vacłaŭ Areška

Duch staroje dahmatyki

Historyja sialanstva Biełarusi ad staražytnaści da 1861 h. Tom 1. — Miensk: Biełaruskaja navuka, 1997. — 431 s.

Što tolki ni pisałasia niadaŭna pra źmiarćviełaść histaryčnaj navuki. Samyja apantanyja nazyvali jaje hałoŭnym voraham marksiscka-leninskuju dahmatyku. Niejki čas dumali — narešcie zhinuła nialubaja pačvara, i voś ajčynnaja navuka vybiłasia na šlach ułasnaha razumieńnia svajoj minuŭščyny. Ale voś hety vyrazny kanon abrydłaj histaryjahrafii paŭstaŭ z mahiły. Jon žyvie i biez idealahičnych idałaŭ, bo kožny nievuk razumieje, što mienavita mužyckim mazalom macavaŭsia i kvitnieŭ histaryčny krajavid. Pachavany duch dahmatyki ŭvaskros razam ź nizrynutymi aŭtarytetami, pra što śviedčyć vydańnie 1-ha tomu historyi biełaruskaha sialanstva kalektyvam navukoŭcaŭ Instytutu historyi nacyjanalnaj Akademii navuk. Siarod aŭtaraŭ — znaŭcy peŭnych siužetaŭ hetaj daŭniny, apracavanych u dysertacyjach. Siarod ich i tyja, chto paśpieŭ skarektavać zamšełyja pohlady. Ale ž i tyja, i druhija pa-raniejšamu trymajucca ŭ mnohich pryncypovych pytańniach nie kankretna-histaryčnaha hruntu, a spadčyny svaich idejnych apostałaŭ.

Voźmiem, da prykładu, raździeł knihi, pryśviečany stanovišču sialan paśla dałučeńnia Biełarusi da Rasiejskaj imperyi. U adpaviednym miescy śćviardžajecca, što hetaja padzieja pakončyła z anarchijaj Rečy Paspalitaj, jakaja «tarmaziła ekanamičnaje raźvićcio» (star. 259), što jana «stymulavała rost vytvorčaści». Adnak dalej havorycca, što burny roskvit zvodziŭsia da «imklivaha rostu tavarnaści panskaj haspadarki» (star. 260 i 301) i jaje paśladoŭnych pośpiechaŭ za košt abieźziamielvańnia sialan. A zaraz pahladzicie ŭ raździeł druhi, pryśviečany ŭstalavańniu pryhońnictva. I tam pračytajecie, što ŭžo ŭ XV st. adbyvałasia ŭciahvańnie ŭ rynak, mienavita zachodnieeŭrapiejski popyt na sielskahaspadarčuju pradukcyju «staŭ hałoŭnym faktaram intensyŭnaha raźvićcia panskaj haspadarki ŭ formie falvarka» (star. 71), što z-za hetaj kanjunktury «ŭnutrany rynak nabyvaŭ ekspartna-impartnyja funkcyi» (star. 59).

Atrymlivajecca, što z XV st. i da 1772 hodu biełaruskija falvarki aryjentavalisia na Eŭropu, a paśla rezka źmianili kurs na Rasieju. Pryčym, jak vynikaje z tekstu, Rasieja apynułasia mahutnym haspadarčym stymulataram i mocnym spažyŭcom pradukcyi. Aŭtary davodziać, što paśla 1772 h. i da 1861 h. płošča panskich paletkaŭ uzrasła z 7 da 73 % usich voryŭnych ziamiel u majontkach. Adnak «intehracyja na ŭsierasiejski rynak» nia prosta sprečnaja. Aŭtary nidzie nie padajuć ličbaŭ pra tavarnyja patoki mienavita ŭ Rasieju, z čaho b i vynikała prahresiŭnaje ŭciahvańnie biełaruskaha rehijonu ŭ rasiejski rynak. Aŭtary nie ŭdavalisia ŭ huščary dakładnych dokazaŭ. Jany prosta paŭtaryli F.Enhielsa i U.Lenina, jakija sfarmulavali tezu ab ekspartnaj nakiravanaści panskich falvarkaŭ i ŭ XVI, i ŭ XIX stahodździach.

U svoj čas hetuju schiemu sprabavali abvierhnuć z faktami ŭ rukach, kab zanieści panskija falvarki jakraz u avanposty pieraškod rynačnym siłam, kab šlacham ich padziełu pamiž sialanami jakraz stymulavać roskvit kanjunktury. Ale zhadanaja schiema pazbaŭlaje nieabchodnaści patrebnaha analizu, bo jana — kanon. I aŭtaram nijak nie ŭdajecca vyzvalicca z dahmatyčnych putaŭ. Da prykładu, na ich mierkavańnie, padzieły Rečy Paspalitaj «źniščyli... bieskantrolnuju ŭładu bujnych ziamielnych ułaśnikaŭ». Ale ž dalej havorycca, što ŭ Rasiejskaj imperyi «jak i raniej... samavolstva pamieščykaŭ ničym nie abmiažoŭvałasia» (star. 262). Adna ruka piša, što napiaredadni dałučeńnia da Rasiei pieravažała falvaračna-panščynnaja systema ekspluatacyi sialan (star.208), a druhaja piša pra pieravahu źmiašanaj renty paśla 1772 hodu, «jak i ŭ byłyja časy» (star. 301). Adzin i toj aŭtar śćviardžaje, što mienavita pad rasiejskim panavańniem u pieršaj pałovie ChICh st. panščyna nabyvaje šyrokaje raspaŭsiudžańnie, a potym zaklučaje, što «zachavałasia taja biessystemnaść u vyznačeńni pavinnaściaŭ, jakaja isnavała... da kanca XVIII st.» (star. 303).

Nia treba kpić z aŭtaraŭ z pryčyny adsutnaści ŭ ich kanceptualnaha adzinstva. Naadvarot, jano prasočvajecca šmat u čym. Dobra, što redaktary tomu prahledzieli padobnyja zamšełyja stereatypy, jak niekali carski cenzar z raźliku na niedaśviedčanuju publiku prapuściŭ niebiaśpiečny «Kapitał» K.Marksa. Niadrenna, što cenzarskija nažnicy nie zakranuli aŭtarskich pazycyjaŭ, kab atrymać «adziny padychod» da prablem. Uniklivy čytač sam znojdzie časam prosta niedarečnyja supadzieńni i paŭtareńni, jakija nie na karyść vyraznaha razumieńnia histaryčnych losaŭ biełaruskaha sialanstva. Sens u inšym. Vydańnie valałasia na palicach vydaviectva, zdajecca, z 1991 hodu. Z taho momantu razumieńnie histaryčnaha šlachu biełaruskaj vioski praciahvaje abapiracca na marksiscka-leninskija mylicy. Na padychodzie — druhi tom, dzie pojdzie havorka pra žyćcio sialan paśla 1861 i da 1917 hodu. Moža, i zaraz nas uzradujuć abhruntavańniem niepaźbiežnaści sacyjalistyčnaje revalucyi. Chiba i nastupnym razam sialanski los budzie vyznačacca nie žyćciovymi realijami, a kanjunkturnymi kliše?

Jaŭhien Aniščanka

Rovar dla biełaruskaj kultury

Made in Belarus. Biełorusskije zastolnyje pieśni v tancievalnoj obrabotkie. Byelorussian Disco. — Miensk: Vigma, 1998.

Adna z maraŭ biełaruskaje kultury — pra masavaść. U sytuacyi, kali bolšaściu spažyŭcoŭ mas-kultury sama biełaruskaja kultura razhladajecca jak archaizm sa śpievami babulek, mary takoha kštałtu vyhladajuć dosyć pryvidnymi. Ale kali definicyi «biełaruskaja kultura» i «falklor» (h.zn. narodnaja tvorčaść) razhladajucca amal jak tojesnyja, to čamu b heta nia vykarystać jak padmurak dla stvareńnia narodnaj (mas) kultury. Zdajecca, prykładna tak mahli razvažać aŭtary prajektu «Made in Belarus».

Adrazu zaznačym, što ideja stvareńnia na asnovie narodnych piesień sučasnych kampazycyjaŭ vykarystoŭvajecca ŭžo niekalki hadoŭ va Ŭkrainie i ŭ Rasiei: apošniaja padniesła śvietu takija «šedeŭry» jak «Zołotoje kolco» i «Bałahan Ltd.», jakija, dziakujučy svaim vyčvarnym formam pierapievak, ličacca ŭzorami sučasnaha rasiejskaha pop-falkloru; Ukraina ŭ hetym sensie staić da nas bližej: śviet pabačyŭ až try častki prajektu... «Made in Ukraina», da jakoha pavodle stylu i źmiestu vielmi padobnaja «Made in Belarus».

Ale źvierniemsia da «Biełorusskich zastolnych piesien v tancievalnoj obrabotkie» niepasredna. Pieršaje, što kidajecca ŭ vočy — vokładka albomu. Tut panuje trasianka. Mahčyma — jašče adzin srodak dla dasiahnieńnia masavaści.

Kancepcyja piesień vytrymlivajeca amal biezdakorna. Sabranyja i apracavanyja tut kampazycyi viadomyja ŭsim: «Ty ž mianie padmanuła», «Ćvicie ciran», «Oj, lacieli husi z brodu», «Kala młynu» i da t.p. Zdajecca, zvyčajny repertuar jakoha-niebudź narodnaha choru, kasetu jakoha možna nabyć ci prosta pierapisać z betešnych «Viačorak». Ale mienavita tut pačynaje pracavać aznačeńnie «masavaść»: nichto ŭ nas jašče nie dadumaŭsia pierakłaści ŭ sučasnyja stylovyja płyni narodnyja pieśni tak, kab heta było cikava dla ŭsich — ad navučenca PTV da mechanika z Traktarnaha. A jak ža «Pałac»? «Pałac», chočacie ci nie, usio ž taki zanadta intelektualnaja kamanda, nia ŭsie jaje pieśni možna słuchać na praciahu viečara ŭ ciopłaj kampanii. Čaho nia skažaš pra «Biełaruskaje dyska», dzie śviadoma atajasamlivajucca «narodnyja» i «zastolnyja» pieśni jak formy masavaści: adpaviednyja rasiejskija prajekty ŭziali NAŠUJU aŭdytoryju mienavita takim čynam. Dyk ci varta było b prydumlać rovar, kali možna ŭziać zaježdžanuju, ale prydatnuju madel.

Čamu «amal biezdakorna»? Tamu što, kolki ni dumaŭ, nia zmoh sabie patłumačyć, jak u razrad zastolnych trapiła kaladnaja «Cichanaja noč», darečy, na vokładcy nie zhadanaja.

Vysnova, jakuju možna zrabić paśla prasłuchoŭvańnia j razhladańnia kasety — da biełaruskaści pačynajuć prajaŭlać kamercyjnuju cikavaść «masaviki». Jak da kankurentazdolnaha praduktu.

Siarhiej Sacharaŭ

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0