Hety dzień my śviatkavali z 1988 hodu
Kiraŭnik «Biełaha lehijonu» Siarhiej Čysłaŭ — pra Dzień biełaruskaj vajskovaj słavy:
«Tady jašče my śviatkavali paasobku, chto dzie ź biełarusaŭ słužyŭ. Sudnik – u Kazachstanie, my ŭ siabie ŭ Zabajkalli, u Čycinskaj vobłaści. Ja zaprašaŭ usich sasłužyŭcaŭ na śviata, rasiejcaŭ, ukraincaŭ, i było dobraje śviata. Niekatoryja rasiejcy aburalisia, ale ž… Kali žyvieš u ciažkich umovach, dyk usio najbolš zaležyć ad čysta mužčynskich adnosinaŭ. Niechta budzie asprečvać, ale asnoŭnaja masa narmalna ŭsprymie».
Kazłoŭski, ciapier apazycyjaner niamierany…
«U Biełarusi samaje surjoznaje śviatkavańnie było, kali aficery zapasu prymali prysiahu na płoščy Niezaležnaści ŭ 1992 hodzie. Tady Kazłoŭski, na toj čas ministar abarony, jaki ciapier apazycyjaner niamierany, byŭ suprać pryniaćcia taje prysiahi. Ja liču, što toje 8 vieraśnia, kali było naładžana pryniaćcio prysiahi vajskoŭcami zapasu, jakraz padšturchnuła biełaruskaje kiraŭnictva da pryviadzieńnia da prysiahi na viernaść Biełarusi ŭsiaho vojska i ŭsich siłavych strukturaŭ. Z našaha boku, z boku Biełaruskaha Zhurtavańnia Vajskoŭcaŭ, 8 vieraśnia 1992 hodu ŭdzielničali dastatkova surjoznyja ludzi: Baradač na toj čas kamandavaŭ Marjinahorskaj bryhadaj, było na płoščy jašče kala 20 aficeraŭ, što prachodzili słužbu na surjoznych pasadach. Kazłoŭski tady byŭ nastolki napałochany, što ŭ Viarchoŭnym Saviecie zajaviŭ, što ŭ nas ciapier utvarajecca jak dva vojski. Heta byŭ arhument, što i astatniaje vojska treba pryvodzić da prysiahi.
U nastupnyja hady takich śviatkavańniaŭ, jak u 1992-m, bolš nie było. Zapał źmienšyŭsia.
Ale i ciapier u Biełaruskim vojsku jość ludzi, što śviatkujuć Dzień słavy, tolki cicha.
Pačatak 90-ch byŭ charakterny tym, što ŭsie zaśviečanyja ludzi, tyja, što prymali prysiahu, što papali ŭ kameru, amal usie byli zvolnienyja z vojska. Litaralna paru čałaviek možna naličyć tych, jakich nia zvolnili. Usich astatnich zvolnili. U pryncypie, tady my zrazumieli, što absalutna nia varta ludziej «śviacić» takim čynam. U vojsku jość narmalnyja ludzi. Na siońniašni dzień jano ŭžo nie nastolki raznarodnaje, bo raniej nie było takoha vialikaha pracentu biełarusaŭ u vojsku, jak ciapier».
Vyjści z BZV – što pradać rodnuju Biełaruś
«Kazłoŭski zvolniŭ Baradača tolki za toje, što Baradač u Biełarusi adčuvaŭ siabie biełarusam. A Baradač ža byŭ vialiki aŭtarytet, lehienda biełaruskaha specnazu. Tych starych specnazaŭcaŭ, sapraŭdnych specnazaŭcaŭ, nia hetych siońniašnich, što panalepiać na siabie, što spec tam… Usie specy… A z toj sapraŭdnaj plajady zahartavanych… Jon usie zvańni, pačynajučy ad kapitana, atrymlivaŭ daterminova. Byŭ adnym z samych maładych i perspektyŭnych biełaruskich pałkoŭnikaŭ. Baradaču pastavili ŭltymatum: abo ty vychodziš z BZV, abo my ciabie zvalniajem z vojska. A Baradač im adkazaŭ: dla mianie vyjści z BZV – heta toje samaje, što pradać rodnuju Biełaruś. Adzinaje, što Kazłoŭski pa-ludzku zrabiŭ, heta toje, što Baradaču kvateru dali, narmalna zvolnili, z honaram. Ale zvolnili za biełaruskaść, kab nia ŭbryknuŭ kaho.
I što Kazłoŭski ŭ 1996-m, kali vyrašałasia pytańnie pra impičment?..
Tady ŭ 96-m prablema była ŭ tym, što kožnamu z toj apazycyi było što hublać, tamu jany ŭsio i vahalisia. I ŭsie Cichini i Zacharanki praličvali, što hublajuć, što stračvajuć. Adzinamu Łukašenku nie było čaho hublać. Abo pieramoha, abo ŭsio. Adzinaje, pra što ja škaduju, što Paźniaka pierad tym vycisnuli ź Biełarusi. Mo specyjalna pradbačačy hetyja padziei i vyžyli adsiul. Bo razumieli, što hety rašeńnie prymie. U mienskim harnizonie tady siadzieła para kamandziraŭ, jakija tolki čakali, kab była jurydyčnaja padstava vystupić u abaronu kanstytucyjnaha ładu. Ale i Paźniak nia musiŭ bavicca ŭ Varšavie. Bo kali ty niešta pačynaješ rabić, dyk musiš razumieć, što ty bolš nie naležyš samomu sabie, a naležyš nacyi».
Dziakuj, Hrybie, za BKA
«U svoj čas, za Šuškieviča, ludzi planavali, što Dzień biełaruskaj vajskovaj słavy zamienić 23 lutaha. Z druhoha boku, znajšli, što 23 lutaha 1944 hodu byŭ dadzieny zahad na ŭtvareńnie Biełaruskaj Krajovaj Abarony. Tamu ŭ 1994 hodzie, kali Hryb uzakoniŭ śviata 23 lutaha, jamu chłopcy telehramu adpravili: dziakuj, što ŭšanavali pamiać bajcoŭ Biełaruskaj Krajovaj Abarony.
Ale ŭ biełaruskich mužčynaŭ sapraŭdy pavinna być całkam svajo śviata. I 8 vieraśnia – dobraja data dla jaho.
U biełarusaŭ nie było svajoj akreślenaj zadačy. Pačynajučy z 1812 hodu jany bilisia sami proci svaich. Pačynajučy z toj rasiejska-francuskaj vajny, kali z rasiejskaha boku biłasia prykładna stolki ž biełarusaŭ, kolki i z francuskaha. I hetak u kožnaj vajnie. Turonak u svajoj knižcy «Biełaruś pad niamieckaj akupacyjaj» padličyŭ, što i ŭ apošniaj vajnie prykładna 300—350 tysiačaŭ biełarusaŭ vajavała z savieckaha boku i stolki ž – ź niamieckaha. Heta biada našaha narodu, što my nia viedali, čaho chacieli. Kali była b akreślenaja zadača, usio było b zrazumieła».
Novyja ludzi ŭzdymuć hety ściah
«Pytańnie, što rabić ciapier biełarusam, składanaje ŭ taktyčnym planie, ale absalutna nieskładanaje ŭ stratehičnym: vychoŭvać narmalnuju moładź.
A to ciapier brydka hladzieć, kali našy tak zvanyja «demakraty» lezuć u parlament, hatovyja za try kapiejki, za hetuju kostku, zdać usio, što chočaš – voś i ŭsia ichnaja demakratyja. Ale kryŭdavać na ich – śmiešna. I Statkievič, były kiraŭnik Biełaruskaha Zhurtavańnia Vajskoŭcaŭ, idzie ŭ pieršych šerahach hetych ludziej. Statkievič – asoba składanaja, supiarečlivaja. Ja ŭpeŭnieny, što jaho prapuściać, kab usim kazać: vo, Statkievič u parlamencie.
Naturalna, vychavańnie moładzi zaležyć ad umovaŭ. Kali pačnuć žorstka dušyć moładź, dyk usie hetyja hulni ŭ padpolnyja arhanizacyi… usio heta zastaniecca chiba tolki dla taho, kab stvaryć precedent supracivu. Ale znoŭ ža, u stratehičnym planie, zastaniecca naša historyja hetych 10 hadoŭ, naša symbolika, znaki adroźnieńnia, hrošy. Usio heta ŭžo nia vykinieš z historyi. Biełarusy raniej nia mieli žyvoha precedentu niezaležnaści, u adroźnieńnie, skažam, ad prybałtaŭ. U narodu składalisia ŭ vyniku samyja fantastyčnyja ŭjaŭleńni: byŭ niejki Vitaŭt niekali, a paśla pieradaŭ niejkamu Paźniaku... A ŭ 90-ch hadach usio było. I z hałovaŭ hetaha pakaleńnia hetaj pamiaci pra niezaležnaść užo nia vyniščyš. I tamu toje, što my faktyčna mieli svaju dziaržavu, stvaraje precedent. Rana ci pozna pry samym raskładzie novyja pakaleńni ŭzdymuć hety ściah i pojduć za im. Ničoha nia stračana».
Kamientary