Izalavać “Batasunu” niemahčyma

Izalavać “Batasunu” niemahčyma

Hutarka z pradstaŭnikom partyi baskonskich niezaležnikaŭ “Ery Batasuna”

Zabaronu baskonskaj partyi “Batasuna” (palityčnaje kryło ETA) hišpanskaja presa prahnazavała z pačatku hodu. Žurnalisty pradkazvali paŭtareńnie padziejaŭ 1997 h.: tady, paśla zabojstva maładoha kanservatara Mihiela Blanka, było aryštavanaje ŭsio kiraŭnictva “Batasuny”. I sapraŭdy, kali ŭ pačatku žniŭnia ŭ kurortnym miastečku Santa-Pola vybuchnuła bomba, urad vydaŭ pastanovu, zhodna ź jakoj dziejnaść partyi “Batasuna” prypyniajecca na try hady. U toj samy dzień parlament padtrymaŭ rašeńnie ŭradu. Praz dva dni palicyja šturmam uziała ŭsie partyjnyja asiarodki, a hišpanskija ŚMI abvieścili, što “Batasuny” bolš nie isnuje. Zacikaŭleny pytańniem “tak heta ci nie”, ja raskapaŭ u Niamieččynie žyvoha siabra “Batasuny” Andre, jaki pahadziŭsia dać mnie interviju.

“NN”: Ci było prypynieńnie dziejnaści “Batasuny” niečakanaściu dla jaje siabroŭ? Čutki ab chutkaj zabaronie chadzili ŭžo z sakavika, kali siabry kirujučaj Narodnaj partyi arhanizavali niekalki manifestacyjaŭ u padtrymku idei zabarony “Batasuny”.

Andre: My nie byli hatovyja da takoha raźvićcia padziejaŭ. Urad niečakana chutka pravioŭ svajo rašeńnie ŭ parlamencie. My ličyli, što na debaty ab pravavym baku zabarony pojdzie bolej času. Ź inšaha boku, my ŭžo pryzvyčailisia da takoha kštałtu represijaŭ. Try hady tamu ŭsio naša kiraŭnictva trapiła za kraty, letaś była zabaronienaja naša moładzievaja arhanizacyja, navučalnyja kursy i letniaja škoła. Z 1998 h. u ŚMI viadziecca prapahandysckaja kampanija, jakaja musić davieści apošniamu abyvacielu, što Batasuna — vajenkamat ETA, što našaja hazeta “Egin” — bajavy listok, a praź sietku kaviarniaŭ “Herico Tabernas” admyvajucca narabavanyja ETA hrošy.

“NN”: Što budzie rabić “Batasuna” paśla zakryćcia partyjnych biuro i “Herico Tabernas”?

A.: My šukajem novyja madeli dziejnaści. Naprykład, ciapier funkcyi miascovych biuro vykonvajuć kulturnickija arhanizacyi. Jurydyčna jany nie ŭvachodziać u partyju, adnak tam šmat aktyvistaŭ “Batasuny”. Zdajecca, urad Aznara nie zrazumieŭ, što maje spravu nie sa zvyčajnaj kadravaj partyjaj. My — častka sacyjalna-kulturnickaha ruchu, tamu izalavać nas niemahčyma. Farmalna partyjnaj struktury siońnia niama, adnak dziejnaść Batasuny praciahvajecca praź niaŭradavyja inicyjatyvy.

Biaz “Herico Tabernas” ciažej. Heta była adzinaja stabilnaja krynica našych partyjnych srodkaŭ. Miž tym, na “Batasunu” sprabujuć uskłaści adkaznaść za nastupstvy akcyjaŭ “Kale borokka” (vuličnaha moładzievaha ruchu, jaki ŭ baraćbie ź dziaržavaj časta ŭžyvaje bajavyja srodki). Nam vystavili rachunak u 24 młn. eŭra. Takaja suma nam navat i nia śniłasia. Zabłytanaja sytuacyja i z našymi deputatami ŭ miascovych orhanach ułady. U niekatorych haradach navat mery — siabry našaj partyi. Pakul im dazvolili zastavacca ŭ administracyi, adnak zajmacca vyklučna haspadarčymi spravami. My znachodzimsia ŭ absalutna niavyznačanaj sytuacyi.

“NN”: U takim razie niezrazumieła, jakuju metu staviŭ urad, zabaraniajučy “Batasunu”: źniščyć vas jak palityčny ruch abo prosta razburyć usiu partyjnuju infrastrukturu?

A.: Chutčej apošniaje. Hišpanskaja dziaržava nia viedaje, jak vyrašyć prablemu baskaŭ. Taktyka asymilacyi šlacham nadańnia abmiežavanaj aŭtanomii nie spracavała. U Madrydzie čamuści vyrašyli, što asymilacyja buksuje z-za “Batasuny”, jakaja zaŭsiody krytykavała hišpanskija instytucyi ŭ krai. Adnak farmalnaja zabarona “Batasuny” ničoha nia daść. Ludzi zastalisia. Partyja ŭ luby momant moža adradzicca pad novaj nazvaj. Tamu ŭdar nanieśli pa infrastruktury baskonskich levych.

“NN”: Aficyjnaja padstava dla zabarony “Batasuny” — suviaź z terarystami ETA. U hetaj sytuacyi vam było b lahična dystancyjavacca ad ichnych akcyjaŭ. Adnak “Batasuna” ŭparta hetaha nia robić. Čamu?

A.: Heta vielmi składanaje pytańnie. U Hišpanii papularnaja dumka, što ETA pahražaje demakratyi. Ja liču, što fenomen ETA — heta, naadvarot, palityčnaja reakcyja na antydemakratyčnuju sytuacyju ŭ krainie.

“NN”: U jakim stanie znachodzicca siońnia baskonski ruch za niezaležnaść?

A.: My majem vialikuju kolkaść niedziaržaŭnych arhanizacyj i sacyjalnych prajektaŭ, jakija nie vyłučajuć palityčnych lozunhaŭ, ale identyfikujuć siabie z baskonskim nacyjanalnym rucham. Heta značyć, što dla hramadzianaŭ pytańni stvareńnia futbolnaj zbornaj Krainy baskaŭ abo pašyreńnia kampetencyi aŭtanomnych orhanaŭ ułady źjaŭlajucca naturalnymi.

“NN”: Jak vy razumiejecie słova “suverenitet”? Jakuju kancepcyju nacyi maje partyja “Batasuna”?

A.: Našaja nacyja isnuje tysiačahodździ. Pry hetym havorka zaŭsiody išła pra nacyju bieź dziaržavy. My, siabry “Batasuny”, zychodzim z universalnych čałaviečych kaštoŭnaściaŭ, jakija pavinny vyznačać našu nacyjanalnuju śviadomaść. Batasuna razhladaje siabie jak častku levaha ruchu. Dla nas niezaležnaść — heta praces, a nia “Dzień nacyjanalnaha vyzvaleńnia” ŭ kalendary. My sprabujem arhanizavać hetuju niezaležnaść tut i ciapier.

“NN”: Pieršaj vašaj reakcyjaj na zabaronu partyi byŭ zaklik da hramadzianskaha niepadparadkavańnia. Adnak hety lozunh nie znajšoŭ padtrymki ŭ masach...

A.: My i nie čakali adrazu vybuchu radykalnaha supracivu. Heta nierealna. Šmat baskaŭ šukajuć svajo ščaście ŭ spažyvańni abo ŭ siamiejnym kole. Im heta kudy važniejšaje za palityku. Adnak padčas pieratrusaŭ našych asiarodkaŭ bolšaść baskaŭ vykazvała salidarnaść z nami. Dla nas važna, kab ruch pratestu byŭ zaŭsiody decentralizavany, kab jaho niemahčyma było zadušyć. Pravilnaść našaj taktyki paćvierdzili padziei 7 vieraśnia, kali my źbiralisia zładzić demanstracyju. Pabačyŭšy pasiŭnaść masaŭ u pieršyja dni paśla zabarony “Batasuny”, ułady nia vieryli, što my zdolejem mabilizavać ludziej. Adnak, kali ŭ našu padtrymku pačali vystupać niedziaržaŭnyja inicyjatyvy, Madryd zrazumieŭ, što nie praličyŭ sytuacyi, i adrazu zabaraniŭ manifestacyju. Hišpanskija palityki ŭ Madrydzie, ich kiraŭnictva ŭ aŭtanomii z partyi PNV sapraŭdy bajacca nas. Ciapier u ŚMI jany raspačali novuju kampaniju — namahajucca davieści, što šturmavać ofisy “Batasuny” dobraachvotna vyzvałasia baskonskaja palicyja (Grtzantza). Maŭlaŭ, bolšaść baskaŭ suprać niezaležnaści i žadajuć nazaŭsiody zastavacca hišpancami. Nasamreč u šturmie byli zadziejničanyja hišpanskija specčaści.

“NN”: Kali havorka zajšła pra PNV, nie mahli b Vy raspavieści pra vašyja adnosiny ź inšymi palityčnymi hrupoŭkami?

A.: My pryncypova nie supracoŭničajem z hišpanskimi kanservatarami i sacyjał-demakratami. Z PNV, partyjaj nacyjanalistaŭ, u nas składanyja adnosiny. Tak, jany asudzili rašeńnie ab zabaronie “Batasuny”. Ź inšaha boku, na miescach nie było nijakaj kankretnaj sproby dapamahčy nam. “Batasuna” maje dobryja kantakty z baskonskaj partyjaj zialonych Eusko Alkartasuna (EA) i z partyjaj “Abjadnanyja levyja” (hišpanskija kamunisty).

“NN”: Pratesty suprać zabarony “Batasuny” prachodzili pad lozunham “Stop fašyzm!”. Što vy razumiecie pad fašyzmam?

A.: Farmalna ŭ Hišpanii panuje demakratyja, adnak niekatoryja pytańni ŭzdymać prosta zabaroniena. Usia pravavaja systema pierastaje dziejničać, kali havorka zachodzić ab pravie baskaŭ na niezaležnaść. Admaŭlajučy nam u hetym pravie, dziaržava demanstruje svaju tatalitarnuju sutnaść. Niedarečna było b paraŭnoŭvać siońniašniuju sytuaćju z časami Franka. Adnak isnuje niejkaja pierajemnaść u staŭleńni dziaržavy da baskaŭ. Asnovy hetaj palityki byli zakładzienyja fašystami. Hišpanski ŭrad z 30-ch baicca stracić nacyjanalnuju jednaść. U baraćbie suprać “niebiaśpiečnaha separatyzmu” (hetak priemjer Aznar nazyvaje baskonski niezaležnicki ruch) vidavočnyja fašystoŭskija tendencyi. Madryd vykarystoŭvaje katavańni j bataljony śmierci dla zmahańnia z baskami.

Hutaryŭ Lolik Uškin