Niamieččyna
CHDS/CHSS robić vysnovy z vybaraŭ
Paśla vybaraŭ u Bundestah 22 vieraśnia Edmund Štojber, premjer-ministar Bavaryi i kiraŭnik CHSS, vyłučany ad chryścijanskich demakrataŭ na pasadu kanclera, havaryŭ ab stratehičnym pośpiechu CHDS/CHSS. Partyja sapraŭdy zdabyła bolš hałasoŭ, čym čatyry hady tamu, i ledźvie-ledźvie nie atrymała bolšaści ŭ Bundestahu — nie chapiła 8,8 tys. hałasoŭ. Chadeki pa-raniejšamu majuć pieravahu ŭ vierchniaj pałacie niamieckaha parlamentu — Bundesracie, što dazvalaje im paśpiachova blakavać inicyjatyvy ŭradu.
Adnak pry hetym chryścijanskija demakraty zachavali status apazycyi i zdabyli mienš za 40% hałasoŭ — horšyja vyniki partyja mieła tolki ŭ 1949 i ŭ 1998 h. Sapraŭdy, hetym razam za jaje prahałasavała na 1,1 młn. čałaviek bolej, čym čatyry hady tamu, ale miljon z hetych hałasoŭ dastaŭsia chadekam dziakujučy papularnaści Štojbera ŭ Bavaryi.
Parazaj nazyvaje vyniki vybaraŭ novaja “mocnaja žančyna” CHDS Anhieła Merkiel — lider partyi j parlamenckaj frakcyi chryścijanskich demakrataŭ. Ź joj zhadžajecca premjer federalnaj ziamli Saar Peter Miuler ź liberalnaha kryła. Aboje pryznali, što ŭ CHDS/CHSS jość prablemy z papularnaściu siarod vybarščykaŭ na poŭnačy i ŭschodzie Niamieččyny, žycharoŭ vialikich haradoŭ i žančynaŭ. U vialikich haradach za chadekaŭ hałasavali 29% vybarščykaŭ, u toj čas jak za SDPH — 41%, a za zialonych — 14%. Dźvie traciny maładych haradžanak addali pieravahu levym. Tolki 1/3 vybarščykaŭ, maładziejšych za tryccać hadoŭ, navažyłasia addać hołas za chadekaŭ, a ŭ byłoj HDR za CHDS hałasavali na 10% mienš, čym za SDPH.
Što adsiul vynikaje? P.Miuler ličyć, što CHDS musić nadalej nieabmiažoŭvacca pytańniami ekanomiki, biespracoŭja ci padatkaŭ, a źviarnuć bolšuju ŭvahu na prablemy siamji, imihrantaŭ, adukacyi, ekalohii, inšych sacyjalnyja pytańni. Merkiel ličyć, što prahrama chryścijanskich demakrataŭ u hetych adnosinach dastatkova sučasnaja (čytaj — liberalnaja), ale heta nijak nie ŭdajecca davieści vybarščykam. Tak, aznačeńnie siamji ŭ prahramie CHDS nie nazavieš staramodnym (“Siamja prysutničaje ŭsiudy, dzie baćki kłapociacca pra dziaciej, a dzieci pra baćkoŭ”), ale mnohim, asabliva maładym kabietam, zdajecca, što chadeki ŭchvalajuć vyklučna tradycyjnuju, poŭnuju siamju, dzie žančyna nie pracuje. Na dumku A.Merkiel, CHDS/CHSS nie pavinna pryncypova asudžać niapoŭnyja siemji dy hramadzianski šlub. Aproč taho, palityk źviartaje ŭvahu, što dla žycharoŭ vialikich haradoŭ “zialonyja” lozunhi pra raźvićcio hramadzkaha transpartu, pravy spažyŭcoŭ ci hramadzkuju apieku nad dziećmi važniejšyja za rost cen na enerhiju z-za ekalahičnaha padatku, ź jakim zmahajecca CHDS/CHSS. Miuler adstojvaje ekanamičnuju palityku, aryjentavanuju na drobnych pradprymalnikaŭ i pracaŭnikoŭ, tym bolš što najbolšy pryrost prychilnikaŭ CHDS/CHSS zafiksavany siarod rabočych i biespracoŭnych.
Tezysy Merkiel i Miulera padtrymała liberalnaje kryło CHDS, u tym liku kiraŭnik samaj bujnoj rehijanalnaj arhanizacyi CHDS Jurhien Ruthiers ź ziamli Paŭnočny Rejn — Vestfalija i Kryścijan Vulf ź Nižniaj Saksonii. Lider chryścijanskich demakrataŭ u Rejnland-Pfalcy Krytaf Biochr ličyć, što CHDS zanadta zasiarodziłasia na “materyjalna-rečyŭnaj” arhumentacyi j zabyłasia pra emocyi vybarščykaŭ, tady jak kancler Šroder tonka adčuŭ hramadzkija nastroi.
Ciažka pradkazać, ci pieramohuć refarmatarskija pamknieńni A.Merkiel pašyrany ŭ chadeckich “nizach” kanservatyŭny ład myśleńnia. Jorh Šonbam z brandeburskaj arhanizacyi CHDS ŭžo pieraściaroh kiraŭnicu partyi ad zališniaj liberalizacyi. Na jaho dumku, niama sensu zavablivać haradzkich vybarščykaŭ prapanavanymi Merkiel temami, takimi jak ekalohija, pravy čałavieka ci abarona spažyŭcoŭ. “My pavinny nia hnacca za ducham času, a macniej prajaŭlać našy nacyjanalnyja pačućci”, — śćviardžaje Šonbam.
Pavodle “Gazety Wyborczej”
Kamientary