***
Siońniašni hość “NN” — Aleś Matafonaŭ, 25-hadovy redaktar Dyrekcyi dziciačaha i mastackaha viaščańnia BT
Biełaruskaja televizija pakrysie źmianiajecca. Mienš palityki, źjaŭlajucca prahramy, skiravanyja na papularyzacyju našaj historyi (“Turnir”), litaratury (cykł “Cieni i postaci”). Hetaja evalucyja źviazanaja z prychodam na televiziju novaha, postsavieckaha pakaleńnia.
| Fota A.Kleščuka |
“NN”: Alesiu, raspaviadzi krychu pra siabie. Ty miančuk?
Aleś Matafonaŭ: Nie, ja naradziŭsia ŭ Piečach pad Barysavam. Potym, kali mnie nie było jašče hodu, siamja pierajechała ŭ Klecak. Baćka moj vajskoviec, praparščyk, i jaho tudy pieraviali. Tamu bolšuju pakul što častku žyćcia ja pražyŭ u Klecku.
“NN”: A na BT jakija šlachi pryviali?
A.M.: Kali vučyŭsia ŭ Biełaruskim universytecie kultury, prachodziŭ na televizii praktyku. A skončyŭšy vučycca, raźmierkavaŭsia tudy. Pracavaŭ pad kiraŭnictvam Uładzimiera Sodala, jaki padkazaŭ mnie bahata praktyčnych rečaŭ. Jašče svaim nastaŭnikam liču Viačasłava Rakickaha, u jakoha ja vučyŭsia va Ŭniversytecie kultury. Jany abodva dali mnie vielmi šmat — i što tyčycca pracy, i pa-čałaviečamu.
“NN”: Jak źjaviŭsia cykł “Cieni i postaci”?
A.M.: Dva hady tamu ŭźnikła adnajmiennaje časovaje tvorčaje abjadnańnie, jakoje źniało piać pieradačaŭ. Jany byli pryśviečanyja Adamu Babareku, drujskim maryjanam, Viačasłavu Sielachu-Kačanskamu, Michasiu Zabejdu-Sumickamu i biełaruskamu pivu. Paśla abjadnańnie źnikła, samaraspuściłasia.
Sioleta my znoŭ sabralisia, kab zrabić specprajekt, adnarazovuju akcyju — źniać pieradačy da 120-hodździa Janki Kupały i Jakuba Kołasa. Nazvać jaho vyrašyli hetaksama, jak i abjadnańnie, — “Cieni i postaci”.
“NN”: U Vašych pieradačach zdymajucca dziejačy kultury, jakich my nia bačyli na BT hadoŭ siem. Ci nie ŭźnikała z hetym prablemaŭ?
A.M.: Anijakaj cenzury, anijakich prablemaŭ z tym, kaho zdymać, nie ŭźnikała: ja sustrakajusia z kim chaču i zdymaju jak chaču. Tak, u padrychtoŭcy cykłu “Cieni i postaci” brali ŭdzieł Vital Skałaban, Uładzimier Konan, Piatro Vasiučenka…
“NN”: Ci možna takuju biescenzurnaść ličyć śviedčańniem pieratvareńnia BT va ŭsio bolš “nacyjanalny telekanał”?
A.M.: Nie, pakul što ŭsio heta vielmi paviarchoŭna. Chutčej možna kazać pra nabyćcio “miascovaha kalarytu”.
“NN”: U prahramie, pryśviečanaj Kupału, tvaja hrupa zdymała hatel “Maskva”, dzie zahinuŭ paet. Heta buduć užo histaryčnyja zdymki…
A.M.: Tak, my pajechali ŭletku, kali było viadoma, što hatel źbirajucca źnieści. Sam budynak ciapier pad vysialeńniem — pustuje. My bačyli dźviery, ź jakich Kupała apošni raz vyjšaŭ, parenčy, praź jakija jon vyvaliŭsia. Adnak u pakoj, jaki zajmaŭ Kupała, nam patrapić nie ŭdałosia, bo tam ciapier niejki ofis. Daviałosia zdymać absalutna adnatypny, ale inšy numar. Supracoŭnik słužby biaśpieki hatelu, ź jakim my razmaŭlali, davoli abyjakava kinuŭ: “Nia jon pieršy, nia jon apošni, chto adsiul zvaliŭsia”. Jon byŭ pierakanany, što Kupała zvaliŭsia sam, vypadkova.
“NN”: A ci była hutarka nakont zachavańnia i pieradačy ŭ Biełaruś frahmentaŭ hatelu, datyčnych Kupały?
A.M.: Tak, my razmaŭlali pra heta z namieśnikam maskoŭskaha mera Jurja Łužkova Franciškam Kaŭryham — kiraŭnikom nacyjanalna-kulturnaj aŭtanomii “Biełarusy Rasiei”. Jon abiacaŭ paspryjać pieradačy frahmentaŭ kabinetu ŭ Miensk. Ale dla hetaha patrebny zvarot adsiul, ź Biełarusi.
“NN”: Alesiu, voś isnavała tvorčaje abjadnańnie “Cieni i postaci”, potym adnajmienny specprajekt. Ci budzie praciah? Abo “Cieni i postaci” svajo ŭžo adžyli?
A.M.: Zadumy jość. Chaču zrabić prahramu z umoŭnaj nazvaj “Specarchiŭ” i raspaviadać tam pra nieviadomyja staronki našaj historyi. Ale heta dalejšaja perspektyva. U chutkim časie miarkujem z kalehami padoŭžyć prahramu “Bijahrafija słova” z troch chvilinaŭ da piaci. Heta dazvolić nam uvieści jaje ŭ raskład i paznačać u prahramie, a nia stavić dla zatykańnia eternych “dzirak”, jak było dahetul.
Hutaryŭ Arkadź Šanski
Ad redakcyi: 7, 8 i 9 listapada ŭviečary na BT adbudziecca paŭtor filmaŭ cykłu “Cieni i postaci”.
Kamientary