Novy hod niezaležnaści

2002 hod nie zapomnicca biełarusam jaskravymi palityčnymi padziejami. Jon byŭ napoŭnieny šeraj palityčnaj rucinaj. Praŭradavyja i prademakratyčnyja palityki zajmalisia zvykłaj biełaruskaj palitykaj — kuluarnaj, kalidornaj, a mo navat paddyvanovaj. Palityčnyja skandały nie byli nadta hučnyja, a kadravyja pierastanoŭki — asabliva zapaminalnyja. Zamiatalin siadzić u kadravym rezervie.

Ułady inicyjavali, demakraty reahavali

Vynikam hodu treba ličyć i toje, što siarod palityčnych siłaŭ demakratyčnaj “niesystemnaj” apazycyi nie źjaviłasia novych postaciaŭ. Zatoje biełaruskamu hramadztvu zapomnilisia novyja abliččy novaj “systemnaj” apazycyi ŭ pałacie pradstaŭnikoŭ: Uładzimiera Parfianoviča, Valerja Frałova i inšych tavaryšaŭ.

Intehracyja bjecca ŭ lichamancy

Kanfuz čakaŭ ułady ŭ vonkavaj palitycy. 2002 h. adznačyŭsia rezkim paharšeńniem adnosinaŭ ci to Biełarusi, ci to łukašenkaŭskaha režymu z Rasijaj. Zahavaryli pra niebiaśpieku “izalacyi” krainy, pačali namiakać, što Ŭładzimieru Pucinu naš prezydent staŭ asabista nia miły. Adnak tłumačyć rasijska-biełaruski kanflikt asabistymi nieparazumieńniami dvuch prezydentaŭ — značyć śviadoma spraščać vastryniu spravy. Pryčyna roznahałośsiaŭ maje hłybiejšuju pryrodu.

Pucinskaja administracyja zmahła dabicca taho, što było nie pad siłu jaje papiarednicy, — źmienšyć palityčnyja ŭpłyvy i abmiežavać łabisckija resursy palitykaŭ “patryjatyčnaj aryjentacyi” (kamunistaŭ u spałučeńni z haspadarnikami jašče savieckaha hartu), jakija tradycyjna adstojvali intaresy dziaržaŭnaha sektaru rasijskaj pramysłovaści, asabliva VPK. Akurat pry prapahandysckaj padtrymcy palitykaŭ hetaha lahieru (na centralnym uzroŭni — Sielaźniova, Strojeva, Padbiarozkina i inš., na rehijanalnym — Tulejeva, Kandracienki, Łužkova i h.d.) i pravodziłasia ŭ žyćcio Łukašenkava prahrama intehracyi, jakaja najbolš paśpiachova jšła ŭ tych ekanamičnych sektarach, dzie jašče niedastatkova zamacavalisia rynkavyja adnosiny. Palityčny krach rasijskich nacyjanał-patryjotaŭ, jak i treba było čakać, pazbaviŭ Łukašenku nadziejnaha placdarmu na rasijskaj palityčnaj scenie, rezka źmienšyŭ jaho palityčny kapitał na rasijskim palityčnym rynku. Ciapier za ekanamičnuju i palityčnuju padtrymku Biełarusi z boku Rasii daviadziecca płacić dopuskam u krainu bujnoha rasijskaha kapitału, za jakim stajać aliharchi, čyje intaresy na palityčnym uzroŭni łabiruje nie Ziuhanaŭ z Kupcovym, a źnienavidžany Niamcoŭ z Chakadamaj i čyjo razhortavańnie ŭ krainie ŭ budučyni stvoryć dla režymu jašče adnaho nadzvyčaj niazručnaha palityčnaha aktora.

Tamu ź leta sajuznaja dziaržava Biełarusi i Rasii bjecca ŭ lichamancy i marmyča niemavied što. To kryčyć, to płača. A ŭsio tamu, što niama kamu ciapier u Maskvie zastupicca za Łukašenku.

Tyłu bolš niama

Źjavilisia symptomy ŭsio bolšaha niedavieru biełaruskaha kiraŭnictva da Rasii. Śpiarša aficyjny Miensk damohsia pavieličeńnia svajho infarmacyjnaha suverenitetu, zapuściŭšy druhi ahulnanacyjanalny telekanał. Łukašenka z paplečnikami bolš nie raźličvajuć na toje, što rasijskija elektronnyja ŚMI buduć im spryjać ci, prynamsi, zachoŭvać neŭtralitet u losavyznačalnyja dla krainy momanty. U karotka- i siarednieterminovaj perspektyvie dalejšaja “suverenizacyja” rynku elektronnych ŚMI dazvolić uładam biez asablivaha vysiłku damahacca patrebnaha dla siabie vyniku padčas roznaha kštałtu referendumaŭ, miascovych i centralnych vybaraŭ i h.d.

Z novaj siłaj niedavier da Rasii ci navat adčužeńnie ad jaje prajaviłasia zusim niadaŭna, kali siami najvyšejšym biełaruskim uradoŭcam byŭ zabaronieny ŭjezd u krainy Eŭraźviazu i ZŠA. Usie čakali, što prezydent Łukašenka adkaža na hety krok čarhovaj porcyjaŭ praklonaŭ i pahrozaŭ. Ale zamiest hetaha ludzi pačuli strymanuju reakcyju ministra zamiežnych spravaŭ Chvastova, jaki vykazaŭ zacikaŭlenaść u kanstruktyŭnym dyjalohu z uradami zachodnich krain. Karaciej, nadziejnaha rasiejskaha tyłu bolš niama, kazyrać zvyčnymi kozyrami nakštałt trochsottysiačnaj vajskovaj biełaruska-rasijskaj hrupoŭki abo rakietaŭ “Topal-M” pad Ščučynam bolš nie vypadaje, tamu stratehičnaj zbrojaj režymu robiacca azijackija nielehały ŭ sumiežnych z Polščaj, Litvoj i Łatvijaj rajonach.

Zabyć pra Eŭropu

I jašče dźvie rečy, na jakich treba zavastryć uvahu. Pierš-napierš — perspektyva treciaj kadencyi Łukašenki, pra jakuju ŭściaž zahavaryli paśla jaho vieraśnioŭskaj pres-kanferencyi. Niama sumnievu, što hetaja ideja ciapier łunaje ŭ kalidorach prezydenckaj administracyi.

Kali ž Łukašenka taki pojdzie na treci termin, heta budzie aznačać, što jon zrabiŭ dla siabie, u svaim razumieńni, niaprosty maralna-etyčny vybar: asudzić krainu na mižnarodnuju izalacyju, zabiaśpiečyŭšy naŭzamien stabilnaść hramadzka-palityčnaj abstanoŭki i efektyŭnaść dziaržaŭnaha aparatu. Hety vybar budzie supiarečyć pryniatym na Zachadzie standartam demakratyi i nia nadta zadavolić ciapierašniuju kramloŭskuju administracyju (cikava, što adrazu paśla taho, jak sioleta ŭ biełaruska-rasijskich adnosinach vybuchli pieršyja skandały, u Miensku pajšła pahałoska: maŭlaŭ, Maskva daviedałasia pra Łukašenkaŭ plan pieraabracca na treci termin i tak vykazvaje svajo niezdavalnieńnie). Kali jon budzie ažyćcioŭleny, razmovy pra toje, što Biełaruś jość častkaj Eŭropy ci, pahatoŭ, jaje centram, nam usim treba budzie na peŭny čas spynić.

I apošniaje. Ceły hod nieścichana išli razmovy pra nieabchodnaść refarmavać biełaruskaje hramadztva. Zroblena ŭładami ŭ hetym kirunku było mała. Reforma žyllova-kamunalnaj sfery abmiežavałasia źmianieńniem systemy apłaty kamunalnych pasłuhaŭ, systemy adukacyi — pierachodam na dziesiacibalnuju systemu adznak, systemy achovy zdaroŭja — pavieličeńniem kolkaści płatnych pasłuhaŭ dla nasielnictva, ekanamičnaja, pad samy kaniec hodu, — spraščeńniem paradku rehistracyi i likvidacyi subjektaŭ haspadarańnia. Niezaležnaje biełaruskaje hramadztva, ci, inačaj kažučy, hramadzianskaja supolnaść, sustreła hetyja paŭzachady ź cichim abureńniem, ale nijakaj svajoj kancepcyi reformaŭ usiamu hramadztvu nie prapanavała.

U novy 2003 hod Biełaruś ustupaje častkova eŭrapiejskaj, častkova azijackaj dziaržavaj, nasielnictva jakoj składajecca z paddanych byłoj vialikaj imperyi i samaśviadomych hramadzianaŭ nievialikaj eŭrapiejskaj krainy, najlepšy los dla jakoj — žyć spakojnym miestačkovym žyćciom.

Valery Bułhakaŭ

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0