
Departavany ź Biełarusi hramadzianin Litvy Uładzimir Šyškoŭ ličyć, što byŭ pazbaŭleny prava pražyvać u Biełarusi da 2018 hoda z-za pačataha ŭ hetaj krainie biznesu.
Rašeńnie departavać jaho było pryniata z metaj abaranić «nacyjanalnuju biaśpieku, hramadski paradak, zdaroŭje i maral žycharoŭ, ich svabody i prava».
Šyškoŭ, čałaviek ź jurydyčnaj adukacyjaj, źjechaŭ ź Biełarusi vosieńniu minułaha hoda, jamu da hetaha času nie patłumačyli, čamu jon byŭ departavany, i ličyć, što jaho biznes — źbirać infarmacyju ab pradpryjemstvach, ich uładalnikach, i pradavać zacikaŭlenym asobam — nie spadabaŭsia ŭpłyvovym ludziam.
«Što ja tam takoha zrabiŭ? Stvaryŭ pasłuhu, jakaja jość užo va ŭsioj Jeŭropie, Rasii, ZŠA — u mnohich krainach dziejničajuć biuro kredytnaj historyi. Ja pracavaŭ kiraŭnikom słužby kredytnych pasłuh Biełaruskaj respublikanskaj kanfiederacyi pradprymalnikaŭ, byŭ daradcam staršyni praŭleńnia Minskaj asacyjacyi pracadaŭcaŭ Uładzimira Karahina», — raspavioŭ Šyškoŭ.
Pavodle jaho słoŭ, takaja pasłuha karystałasia papularnaściu, tak jak u Biełarusi nie chapaje infarmacyi ab jurydyčnych asobach, tamu ŭ adnoj daviedcy padavalisia dadzienyja ab rašeńniach suda, praterminavanych płaciažach, paviedamleńniach ŭ druku biez acenak i kamientaroŭ.
«Spačatku ja biaspłatna prapanoŭvaŭ aznajomicca sa śpisami sabranaj infarmacyi, potym vyznačyŭ minimalnuju płatu — kala 10 litaŭ, i ludzi praciahvali karystacca pasłuhaj. Źmiest daviedki — tolki aficyjnaja, apublikavanaja infarmacyja. Ale siarod daŭžnikoŭ i zbankrutavanych pradpryjemstvaŭ była infarmacyja pra źviazanych ź imi byłych deputataŭ, upłyvovych miascovych asob. Narešcie, byli papieradžalnyja zvanki, pahrozy sudami, a potym pryjšło paviedamleńnie, što ja pavinien źjechać z krainy — bolš ja ničoha nie moh zrabić», — raspavioŭ jon.
Viarnuŭšysia ŭ Vilniu, Šyškoŭ zaniaŭsia inšaj dziejnaściu: prapanuje pradpryjemstvam i asobam kansultacyjnyja pasłuhi pa pracy ź Biełaruśsiu.
Asablivaści biełaruskaha biznesu
Na pytańnie, za jakimi paradami da jaho źviartajucca litoŭskija pradprymalniki, Šyškoŭ raspavioŭ, što samyja aktualnyja pytańni — kanflikty i niaviernutyja pazyki.
Pavodle jaho słoŭ, čaściej za ŭsio ŭ inviestaraŭ ź Litvy nie ŭźnikaje pytańniaŭ, jak stvaryć biznes u susiedniaj krainie, ale jany ŭźnikajuć, kali partniory nie vykonvajuć pahadnieńni.
«U litoŭcaŭ u Biełarusi ŭžo jość znajomyja, jany viedajuć umovy stvareńnia biznesu, tamu im nie patrebna dapamoha ŭ arhanizacyi biznesu. Čaściej za ŭsio ŭ pradpryjemstvaŭ uźnikajuć pytańni, jak viarnuć pazyki, vyrašyć sprečki abo kanflikty, — raspavioŭ jon. — Naprykład, ciapier ja pracuju z dvuma nievialikimi polskimi pradpryjemstvami, jakija ŭ śniežni pastavili ŭ Biełaruś harodninu na sumu € 160 tys ( 552 tys litaŭ), ale mahiloŭskaje pradpryjemstva, adzin z manapalistaŭ rynku, da hetaha času nie raźličyłasia z pastaŭščykami».
Pavodle jaho słoŭ, u Biełarusi pradprymalnickaje jasiarodździe rehulujuć dziaržustanovy, i pradpryjemstvy imknucca praź ich damaŭlacca i paźbiahać sudoŭ.
Źjechaŭ u Biełaruś u 1990-ch
Šyškoŭ, jaki pracavaŭ milicyjantam u Litvie, źjechaŭ u Biełaruś bolš za dva dziesiacihodździ tamu.
«My ź siamjoj źjechali ŭ Minsk u traŭni 1991, bo maja žonka ź Minska. Tam spačatku ja taksama pracavaŭ u milicyi. Adčuvałasia, što ŭ Biełarusi ja čužy, tamu ja prapracavaŭ hod i pačaŭ svoj biznes: kansultacyi, pradstaŭnictva », — nahadaŭ jon.
Pa słovach surazmoŭcy, da 1996 u Biełarusi ŭmovy biznesu byli dobrymi, pakul Alaksandr Łukašenka, pryjšoŭšy da ŭłady, upieršyniu nie źmianiŭ Kanstytucyju krainy.
«Z paśviedčańniem jurysta možna było pryjści ŭ sud i pradstaŭlać čałavieka. Paśla hetaha pačałasia vydača licenzij, paźniej dziejnaść pa licenzijach pačali zvužać. Zaraz u Biełarusi naohuł niama jurystaŭ, jakija pradstaŭlajuć pasłuhi pryvatnym čynam, tolki advakaty», — skazaŭ surazmoŭca.
Ale jon śćviardžaje, što pradprymalnikaŭ u Biełarusi pryciahvaje mahčymaść zarabić: u krainie bolš za 9 młn. spažyŭcoŭ.
«Ludziam u Biełarusi ŭsio treba: jeści, apranacca, značyć, idzie handal, možna zarabić. Kali kazać ab praduktach charčavańnia i adziežy, u Biełarusi ŭsio daražejšaje, čym u susiednich krainach, — adznačaje surazmoŭca. — Ja čuŭ ad adnaho litoŭskaha pradprymalnika, što, kali b jon zaraz žyŭ u Biełarusi, moh by ŭžo pabudavać dom z załatych cahlin».
Šyškoŭ tłumačyć, što, choć vialikaja častka žycharoŭ žyvie niebahata, zamožnych ludziej taksama niamała, niadrenna i tym, chto jeździć na zarobki ŭ Rasiju.
«Rasiejcy padtrymlivajuć Biełaruś, jak i režym hetaj krainy. Zdajecca dziŭnym, što ŭ Rasiei mohuć dziejničać kredytnyja biuro, a ŭ Biełarusi — nie. Ale hetym krainy i adroźnivajucca, što ŭ Biełarusi dastatkova adnaho zvanka, kab biznes skončyŭsia», — ličyć Šyškoŭ.
Zarabić piensiju płanuje ŭ Litvie
58-hadovy Šyškoŭ śćviardžaje, što ŭ hetym ci nastupnym hodzie ŭ Litvu pryjedzie jaho siamja, tamu jon płanuje dalej pracavać u Litvie.
«Kali my žyli ŭ Biełarusi, my dumali pra toje, jak viarnucca ŭ Litvu, a ciapier inakš i nie atrymlivajecca. Ja nie mahu zmahacca ź dziaržavaj. U Biełaruś mnie zabaroniena viartacca da 2018 hoda», — skazaŭ Šyškoŭ.
Ale jon śćviardžaje, što paśla departacyi nie davaŭ sabie słova bolš nie viartacca ŭ Biełaruś.
«Usio ŭ žyćci źmianiajecca, tam ludzi žyvuć, i ja nie mahu abiacać nikoli nie viartacca ŭ Biełaruś. Rasija ŭžo inšaja kraina, i Biełaruś pavinna źmianicca. U Biełarusi pakul režym, jakim kiruje adzin čałaviek, jaki ludziej vybiraje pa pryncypie viernaści, — skazaŭ surazmoŭca. — Dumaju, što, pakul budu pracavać tut, u Litvie, zarablu piensiju».
Ciapier čytajuć
Cichanoŭskaja pra ŭdar pa aŭtobusie ź biełaruskimi dziećmi: Nie ryzykujcie žyćciom — nie jedźcie ŭ Rasiju, jakaja viadzie złačynnuju i niespraviadlivuju vajnu
Kamientary