Samaje čytanaje (pra nazvy ajčynnaha ałkaholu)

Hruntoŭnaja sparuda pasiarod handlovaj zali pryciahvaje pozirki, niby mahnit. Na troch viežach kardonnych skryniaŭ uzvyšajucca try hatunki harełki «Kałasy»: «Biełaruskaja niva» (utrymlivaje limonku), «Kazachski step» (nibyta z hlukozaju), «Ruskaje pole» (z dadatkam lipavaha ćvietu).

Staju, pahladaju i raptam čuju zdradnicki šept za śpinaju: «Treba niešta ŭziać» — zyčliva raić merčandajzer, a mo i supervajzer, čort ich raźbiare, karaciej, taja, što pa palicach harełku rasstaŭlaje. Ale na siońnia heta nie ŭ maich planach, tamu admaŭlajusia słovami słavutaj pokazki: «Nie, anijak nie mahu vybrać — usio takoje smačnaje!» Chacia pa-ščyraści, pakaštavaŭšy, vy naŭrad ci adroźnicie hatunki miž saboju, ale ž zaduma jakaja!

Daŭno zaŭvažyła: mienavita alkaholnyja napoi vyłučajucca siarod inšych tavaraŭ sukviećciem nazvaŭ, prajavami mastackaha hustu i tvorčym padychodam u azdableńni etykietki, jakaja adnak redka maje niepasrednaje dačynieńnie da źmieściva plaški. To bok źjaŭlajecca tvoram masavaj kultury ŭ čystym vyhladzie, samym zapatrabavanym i čytanym. A fantazija vytvorcaŭ siahaje ad najmieńniaŭ kštałtu «Elehija», «Vosieński bluz» (universalnych dla luboj pradukcyi — i dziciačaha johurtu, i meblevaha harnituru) — da histaryčnaj natatki ab roli žančyny ŭ časy VKŁ na etykietcy harełki «Lićvinka». Hetki kreatyŭ śviedčyć pra nieabyjakavaść staŭleńnia da mocnych napojaŭ i bahaćcie emocyjaŭ, ź imi źviazanych. Tak što zabarona ichniaha prodažu ź viečara da ranku naŭrad ci daść plon, chiba navučyć planavać svoj čas i zrobić pradavačku kožnaj zadrypanaj kramy karalevaju mikrarajonu.

Varta tolki pryhadać najmieńni i azdoby plašak minuŭščyny, paraŭnać ich z sučasnymi — i źmieny ŭ našym žyćci i śviadomaści navidavoku. Bo hetyja tvory masavaha mastactva adhukajucca na vakolnuju rečaisnaść davoli aperatyŭna i dakładna.

Čarniła, čarlik, čarli-čaplin, pładova-vyhadnaje — paŭtara-dva dziesiacihodździ hety tanny, a tamu samy ŭžyvany i papularny napoj zajmaŭ najbolš pačesnyja miescy i najvialikšuju płošču ŭ vina-harełačnych adździełach. Mienavita jahonyja najmieńni najčaściej charaktaryzujucca ŭzvyšanym ramantyzmam i raznastajnaściu. Pačuješ — «Raksałana», «Viktoryja», «Čaroŭnaja flejta» — i na dušy adrazu robicca ŭźniosła dy choraša! Cudoŭny kamplekt dla štodzionnaha ŭžyvańnia ŭjaŭlali saboju «Napitok vinnyj utrieńnij» i «Viačerni zvon».

Pładova-jahadnyja viny byłych časoŭ nia tolki natalali smahu, ale j źjaŭlalisia niebłahim dapamožnikam samaadukacyi dla stałych spažyŭcoŭ. Biełaruskamoŭnyja «Kaladnaje», «Viečarnicy», «Kupalskaje» znajomili z narodnymi tradycyjami, abudžali nacyjanalnuju śviadomaść. Na etykietkach napojaŭ «Rečyca», «Prypiać» adlustroŭvałasia pryhažość rodnych krajavidaŭ. Atrymać elementarnaje ŭjaŭleńnie pra histaryčnyja dy architekturnyja pomniki dapamahali čarniły nastupnych hatunkaŭ: «Mahiloŭskaje» (źmieščana vyjava staroha budynku aŭtavakzału), «Steła» (pomnik radzimie-maci ŭ Mahilovie, u prastamoŭi — Aksana z Łaŭsanu), klasyčnaja «Biełaja vieža». «Asol», «Rusłan», «Husarskaja balada» adkryvali cudoŭny śviet mastactva i žyvapisu, repradukcyi karcin Vaśniacova, Repina i h. d. z butelečnych etykietak možna było śmieła vykarystoŭvać na školnych zaniatkach pa historyi mastactva.

Uspaminaju vypadak dziesiacihadovaj daŭniny. Adviačorkam dva mužčyny raśpivali na kuchni plašku vina. Viarnułasia z pracy žonka haspadara. Hość pavitaŭsia i prapanavaŭ dałučycca. Adnak žančyna admoviłasia, pakazaŭšy na etykietku: «Tut napisana «Tanha ŭdvaich», treci — lišni!»

Adnak minuŭ čas, a ź im razam skončyłasia kolišniaja papularnaść pładova-jahadnych napojaŭ. Ciapier raźbiežka ŭ košcie miž imi i harełkaju — nia nadta vialikaja, a efekt nie taki tryvały. Pensijanery pierajšli na macniejšaje, mienš zabiaśpiečanyja na aptečnyja nastojki hłohu i kalenduły. Jak nie vidać roźnicy, dyk našto płacić bolej! Čarniły ścipła tulacca na nižniaj palicy, ad kolišniaha sukviećcia nazvaŭ nie zastałosia i śledu. Chiba što łaščyć słych «Travień», vyklikaje horkuju ŭśmiešku «Mścisłaŭski pačastunak», viartaje ŭ minuŭščynu na jakuju chvilinu «Nastalžy».

Nadyšoŭ čas harełki. Ad kreatyvu na palicach ažno ŭ vačach strakacić. Kaliści jaje najmieńni abmiažoŭvalisia kanservatyŭnymi «Starasłavianskaja», «Pšaničnaja» i nieadnarazova apiajanaj u falklory «Ruskaj». Ekspluatacyja savieckaha minułaha taksama była papularnaju. U pačatku 2000-ch vytvorcy harełki «Tovariŝ» źmiaścili navat vierš na etykietcy:

Vodka «Tovariŝ» kriepčie i
Čiŝie
Piej na zdorov́je, tovariŝ,
Družiŝie!

Ciapier parazytavańnie na savieckim minułym nie spracoŭvaje. «Prestyž» i «Status» — voś prykład dla moładzi! Varta adznačyć — absalutnaja bolšaść mocnych napojaŭ majuć albo biełaruskuju nazvu i azdableńnie, albo zhadku pra tutejšyja słavutyja miaściny. Heta nia moža nia ciešyć. Chacia vyšejpamianionaj «Lićvinki» hady dva jak nie vidać, ale na źmienu joj pryjšli «Pieršačok ad dzieda», «Svajak», «Naliboki», «Hramulka», «Dobra šklanka» (sapraŭdy dobraja! — pierakonvaje papiarovaja raściažka na palicy), balzamy «Biełaruski», «Klimavicki», «Biełavieski» dy inšyja.

Časam vytvorcy vykarystoŭvajuć biełaruskuju movu na etykietkach davoli svojeasabliva. Nadpis «Samohon'» zrobleny na starasłavianski kapył, a ŭnizie tłumačeńnie dla niezdahadlivych — «biełaruskaja kalekcyja», azdableńnie harełki «Baćkova» ŭvohule spałučaje ŭ sabie trasianku sama mała troch movaŭ. Na etykietcy harełki «Siabry» ŭviersie paznačana čamuści rasiejskim słohanam: «Naša vodka — vaša pieśnia!». Kudy bolš ekzatyčnyja vobrazy taksama spažyŭcam nie ŭ navinu. I kali «Jasnaja palana» śviedčyć na karyść kulturnickaha ŭzroŭniu vytvorcy, dyk nadpis «Błakitny kraj» usprymajecca nieadnaznačna.

Što tyčycca suchich i desertnych vinaŭ — dyk raniej u ichnich najmieńniach čamuści pieravažała rasiejskaja mova i relihijnaja tematyka. «Śleza monaški», «Zahovor monacha», «Tajnaja viečieria», «Siekriet starca», «Monastyrskaja izba» i h. d. Tradycyjnaja «Kadarka», «Vinahradnaja łaza», a taksama ŭžyvańnie słova «kroŭ» u niečakanych kantekstach, kštałtu «Miadźviedžaja kroŭ», «Kroŭ drakona» składali nievialiki adsotak. Naprykancy dzievianostych takaja pradukcyja była nia kožnamu pa kišeni. Zvyčajna jaje stałyja amatary pili nie za svaje, tamu musić mieli pavyšanuju patrebu ŭ supakajeńni dušy. Na žal, złoŭžyvańnie hetkim sposabam malitvy i pakajańnia sadziejničała chutkamu pierachodu ad «Tajnoj viečieri» da «Viačerniaha zvonu». Sučasnyja amatary pić nie za svaje addajuć pieravahu bolš vykštałconamu asartymentu. Vinahradnaje vino stała bolš dastupnym pa košcie, ale na palicach usio tyja ž «Tajny orden», «Staraja kielja», «Monastyrskoje»: viedama — tradycyja!

Nielha, adnak, nie zaŭvažyć jašče adnu tendencyju. U azdobie skrynki ci plaški vina macunku 9-11 hradusaŭ usio čaściej hučać matyvy viartańnia da siamiejnych kaštoŭnaściaŭ, šanavańnia starejšych. «Dieduškin rieciept», «Babuškino»… Musić nievypadkova — dla siamiejnaha adpačynku heta najlepšy vybar. Bo «Domašnieje» napaŭsuchoje stanie pieršaju šklankaju vaśmiklaśnika i jahonaj babuli-hipertoniku nie zaškodzić. Hłynuŭšy šklanačku, maładaja maci praciahnie z usioj adkaznaściu dahladać małoje, a tata paśla načnoj źmieny padčas siamiejnaj uračystaści nia zvalicca tvaram u kvašaninu. To bok užyvańnie takoha napoju — samy dastupny sposab baŭleńnia času ŭ kole rodnych, blizkich, darahich.

Nia zhodnyja?

Tady voś vam šeść rubloŭ, pasprabujcie za ich nabyć čatyry kvitki ŭ kino ci teatar, nie kažučy ŭžo pra siamiejnaje padarožža. Nie vypadaje? Voś u tym i sprava! A śviata ž chočacca!

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0