«Stary paradak my zrujnujem»: jak hučyć «Internacyjanał» pa-biełarusku
Nie ŭsie viedajuć, što mižnarodny himn salidarnaści pracoŭnych byŭ pierakładzieny na biełaruskuju movu Jankam Kupałam. Apublikavany jon byŭ jašče ŭ 1921 hodzie.
Nahadajem, što tekst «Internacyjanału» ŭ 1871 hodzie, hodzie Paryžskaj Kamuny, napisaŭ francuz Ežen Paćje, a na muzyku jaho ŭ 1887 hodzie pakłaŭ Pjer Dehiejter.
Pieśnia stała himnam rabočych roznych krain.
Pa-rasiejsku jaje pieršyja radki hučać jak «Vstavaj, proklaťjem zaklejmiennyj vieś mir hołodnych i rabov…», a pripiev: «Eto jesť naš poślednij i riešitielnyj boj…»
A heta klip, dzie sabranyja pierakłady «Internacyjanału» na 57 roznych moŭ:
1
Paŭstań, praklaćciem katavany!
Paŭstań, chto z hoładu viek puch!
Burlić naš rozum ŭzbuntavany.
Niavoli kliča rvać łancuh!
Stary paradak my zrujnujem
Mahutnym vybucham svaim
I śviet na novy ład zbudujem:
Chto byŭ ničym — toj budzie ŭsim!
Prypieŭ
Heta boj naš astatni
Za pracoŭny narod,
Kab u łučnaści bratniaj
Uźniaŭsia ludski rod
2
Nichto nie daść samochać voli —
Ni boh, ni car, ni bahatyr.
Dabjemsia sami lepšaj doli…
Dabro dla ŭsich — naš pravadyr!
Kab nie zhibaci pleč pakornych,
Kab voli duch łunaŭ u nas, —
Advažna płaŭma stal u hornach,
Pakul u kuźni žar nie zhas!
3
Ułaść hniacie, zakon chitruje,
Kroŭ ź biednych ssuć padatki, čynš.
Nichto bahatych nie turbuje,
Pravy harotnych — śmiech adzin!
Davoli žyć čužoju łaskaj,
Zakon ab roŭnaści davioŭ:
«Niama pravoŭ biez abaviazkaŭ
I abaviazkaŭ biez pravoŭ!»
4
Nikčemny ŭ toržyščy ŭsieŭładnym,
Kapalniaŭ, fabrykaŭ pany,
Čužuju pracu tolki składny
Pa-źviersku rabavać jany.
U skryni-składy sytaj bandy
Dabro pracoŭnaje pajšło,
Chaj ža biadak dabjecca praŭdy:
Kab što zdabyŭ — jaho było!
5
Cary paili nas manoju.
Dyk nam spakoj, a im vajna.
Suproć vajny pajdziom vajnoju:
Duša ŭ sałdaty — ni adna.
Kali ž uładziać z nami huli —
Pahoniać nas na boj za ich, —
Dyk buduć znać, što našy kuli
Pačnuć stralać pa ich samich.
6
My ŭsie rabotniki, sialanie —
Suśvietny roj pracaŭnikoŭ —
Mieć budziem na ziamli ŭładańnie —
A darmajedy preč! Dałoŭ!
Žyvicca ciełam našym hodzie
Usim trutniom dy hruhanom!
Dla nas, paŭstaŭšych, sonca ŭschodzie,
Śviacić nam budzie viek viakom!
Heta boj naš astatni
Za pracoŭny narod,
Kab u łučnaści bratniaj
Uźniaŭsia ludski rod!
-
70‑hadovy piensijanier vydaŭ svoj pieršy raman sam. «Tea z Hołdena» staŭ biestseleram
-
«Dom, u jakim…» Maryjam Pietrasian — raskazvajem pra kultavuju dla pakaleńnia 2010‑ch knihu-biestsieler, jakuju pierakłali na biełaruskuju movu
-
Abvieščany doŭhi śpis naminantaŭ na premiju imia Ježy Hiedrojcia za najlepšuju biełaruskuju knihu 2025 hoda
Kamientary