Paŭstańnie pačałosia 226 hadoŭ tamu, 24 sakavika 1794 hoda.
Hodam raniej adbyŭsia Druhi padzieł Rečy Paspalitaj. Rasija zabrała Centralnuju Biełaruś, a Prusija — zachodnija i centralnyja ziemli Polščy. Tamu ŭzbrojeny vystup byŭ suprać rasijskaj akupacyi i pruskaj interviencyi, za adnaŭleńnie Rečy Paspalitaj u miežach 1772 hoda i za ažyćciaŭleńnie pastanovaŭ Čatyrochhadovaha sojma.
24 sakavika 1794 h. na Rynačnaj płoščy Krakava byŭ začytany Akt paŭstańnia, jakim Kaściuška abviaščaŭsia Najvyšejšym i Adzinym načalnikam uzbrojenych sił i kiraŭnikom usiaho paŭstańnia.
Pierad hetym Kaściuška vajavaŭ u Amierycy za niezaležnaść, a taksama vyznačyŭsia ŭ bitvach 1792 hoda pad Zialencami i Dubienkaj, dzie spyniŭ korpus hienierała Kachoŭskaha.
Zhodna z adozvaj stvarałasia Najvyšejšaja narodnaja rada, a 7 maja Kaściuška vydaŭ Pałaniecki ŭniviersał, jakim davałasia asabistaja svaboda sialanam. Źviartaŭsia Kaściuška da pravasłaŭnaha duchavienstva i da sialanaŭ
Pieršyja tydni paŭstancy mieli pośpiechi, ale zatym Kaciaryna II zamiryłasia z Turcyjaj, što dazvoliła pierakinuć z paŭdniovych miežaŭ korpus Alaksandra Suvorava.
Spačatku była zachoplena Vilnia, a paśla pała Varšava. Darečy, Varšavu Suvoraŭ uziaŭ z druhoha zachodu, vyrazaŭšy ŭ pradmieści Praha 20 tysiač čałaviek. Niekalkimi tydniami raniej Kaściuška trapiŭ u pałon.
Za paśpiachovaje padaŭleńnie paŭstańnia A. Suvoraŭ atrymaŭ va ŭznaharodu va ŭłasnaść ź Bieraściejskaj ekanomii 13 tys. 279 pryhonnych sialan (mužčyn i žančyn). A jaho imia nosić vučelnia ŭ Minsku.
A my vam kazali: «nie dumajcie, što heta kapiejki»! Stali viadomyja źviestki, kolki padachodnaha biełarusy Litvy pieraličyli roznym hramadskim strukturam2929
Kamientary