Za taki čas novanarodžany špak pieratvarajecca ŭ samastojnuju ptušku.
Za taki čas novanarodžany špak pieratvarajecca ŭ samastojnuju ptušku.
Nasuprać majho akna visić špakoŭnia, kožnuju viasnu my ŭsioj siamjoj čakajem, kali naš kryłaty susied vierniecca ź ciopłych krajoŭ. Nazirajem, jak jon čyscić piorki, prybirajecca ŭ svajoj chatcy, jak cikuje na halincy la ŭvachoda. Nieviadoma, jak jon vyznačaje čas, kali jamu lacieć na Biełaruś, ale my zaŭvažyli adno: navat kali jašče navokał lažyć śnieh i ništo nie abiacaje dobraha nadvorja, kali špak prylacieŭ — chutka paciapleje.
Prysłuchajciesia da jaho piesni, mahčyma, tak vy daviedajeciesia pra roznyja krainy, u jakich jon pabyvaŭ, pra toje, što jon bačyŭ, z kim pobač žyŭ.
Jon zdolny pierajmać asobnyja čałaviečyja słovy i navat vyrazy, nasvistvać miełodyi.
Śpiavaje ž hetaja ptuška, kab pakazać, što jana haspadaryć na peŭnaj terytoryi, i kab pryciahnuć uvahu samki.
Niekatoryja sakrety ptušynaha carstva raskryvaje śpiecyjalist pa pryrodaachoŭnych pytańniach Hramadskaj arhanizacyi «Achova ptušak Baćkaŭščyny» Siarhiej Zujonak: «Špak, jak i mnohija inšyja ptuški, viartajecca ŭ tyja miasciny, dzie naradziŭsia.
Pryčym, nie prosta ŭ svaju miascovaść, a mienavita na svajo dreva».
«A jak ža hetyja ptuški znachodziać darohu damoŭ», — pytajusia ŭ Siarhieja Vasiljeviča?» — «Adzinaj viersii na hety kont niama. Mahčyma, heta pieradajecca na hienietyčnym ŭzroŭni. Moža, jany aryjentujucca na mahnitnyja pali. Mnohija ptuški pryviazvajucca da łahičnych maršrutaŭ, uzdoŭž rečyščaŭ, hornych chrybtoŭ, pa marskim uźbiarežžy».
Ale ciapier, mahčyma, heta źviazana z paciapleńniem klimatu, niekatoryja špaki naohuł zastajucca zimavać u Biełarusi, asabliva na Brestčynie i Homielščynie. A prakarmicca dla hetaj ptuški nie składzie nijakich ciažkaściaŭ. Jaje dziuba prystasavanaja da zandziravańnia hleby i na pratalinach, jana znojdzie, čym pažyvicca. Akramia taho, jana moža jesci šmat što — ad letašnich jahad, da adchodaŭ na zvałcy.
Ludzi pamyłkova dumajuć, što voś paviesiać špakoŭni i ptušački buduć dapamahać im sad dahladać.Ale dzie tam: kali špaki kormiać ptušaniat, pracentaŭ 80 ich racyjonu składajuć daždžavyja čarviaki, i lotajuć jany na pali časam za 2‑3 kiłamietry. Asabliva lubiać chadzić za traktarami i na ŭzaranym poli zbirać čarviakoŭ i ličynak nasiakomych, jakija žyvuć u hlebie. Karysci ž dla sadoŭnika ad špaka nie budzie, bolš za toje, kali paśpiejuć višni, harezlivyja špaki nie suprać parazbojničać pa sadach.
A voś kali paviesić na svaim učastku damki mienšaha pamieru, različanyja na bolš drobnych kvatarantaŭ, takich, jak sinički, rudachvostki, piarestyja vałasianicy, tyja abaviazkova adździačać za prystanak.Kormiacca jany nasiakomymi, jakich zbirajuć na bližejšych drevach. Akramia taho, jany bolš času buduć ciešyć ludziej, śpiavać piesni. Taja ž muchałoŭka robić dźvie kładki na hod i ŭ svaim damku zatrymajecca amal što da kanca lipienia. A ŭ špaka ŭsio chutka — paśla prylotu u jaho dzion 10 na adpačynak i śpievy dla zamańvańnia samki, paśla tydni dva — na nasiedžvańnie kładki, i kala miesiaca na vykormlivańnie naščadkaŭ. Ptušaniaty ŭsiaho za 14‑16 dzion ź biezdapamožnych istot pieratvarajucca ŭ samastojnych ptušak. Da siaredziny maja špaki pakidajuć svoj damok, zbirajucca ŭ stai na palach.
Darečy, žyć hetaja ptuška moža ŭ dupłach, pad šyfieram, u nišy ŭ ścianie, za lištvaj.
Prynamsi, špak vydatna pryžyvajecca ŭ ludziej i adčuvaje siabie nie horš, čym inšy chatni ŭlubioniec.
I napeŭna, tolki tut pry naležnym dohladzie jon zdolny pražyć doŭha — da 30 hadoŭ.U dzikaj ža pryrodzie małyja ptuški redka pamirajuć ad starasci, nadta šmat šancaŭ zahinuć ad raznastajnych vorahaŭ i niespryjalnych umoŭ. Naprykład, daśledavanni pakazali, što znajsci ŭ pryrodzie siničku, starejšuju za try hady, vielmi ciažka. Ale niahledziačy na davoli składanaje žyćcio takoj drobnaj ptušačcy, jak špak, pakul ništo nie pahražaje. Kali ŭ Jeŭropie kolkaść špakoŭ pačała skaračacca, u Biełarusi jana zastajecca stabilnaj:
siońnia ŭ nas hniazdujecca kala 1,5‑2 miljonaŭ asobin.A jašče heta adna z samych raspaŭsiudžanych ptušak u śviecie: jana sustrakajecca navat u Aŭstralii, Novaj Ziełandyi, Paŭnočnaj Amierycy.
Ciapier čytajuć
Siarhiej Cichanoŭski pierabraŭsia žyć u Łos-Andželes63
Kamientary