Navuka i technałohii

Štučny intelekt raskryŭ adzin z sakretaŭ biblejskich rukapisaŭ

Jak śćviardžajuć daśledčyki, štučny intelekt dapamoh nablizicca da razumieńnia, što za častkaj suśvietna viadomych Kumranskich rukapisaŭ stajać dva roznyja aŭtary. Havorka idzie pra samy vialiki tekst ź sieryi skrutkaŭ — Vialiki skrutak praroka Isai.

Rehijon Kumran, u piačorach jakoha byli znojdzieny skrutki. Fota pixabay.com

Navukoŭcy ź niderłandskaha univiersiteta Hroninhiena vyvučyli skrutak z dapamohaj sučasnaj technałohii daśledavańnia vyjaŭ i štučnaha intelektu. Jany praanalizavali napisańnie ŭ rukapisie adnoj litary ź jaŭrejskaj movy — alef. Hetaja litara sustrakajecca ŭ skrutku bolš čym piać tysiač razoŭ, piša VVS.

Zhodna z pracaj niderłandskich navukoŭcaŭ, im udałosia praanalizavać ślady staražytnaha čarniła na skrutku. Ich raźmiaščeńnie zaležyć ad ruchaŭ myšc čałavieka i źjaŭlajecca ŭnikalnym dla kožnaha. Heta i dazvoliła dapuścić, što ŭ Vialikaha skrutka praroka Isai było dva aŭtary, a nie adzin.

Jak ličać navukoŭcy, chutčej za ŭsio dva aŭtary pracavali nad rukapisam u ciesnym supracoŭnictvie i sprabavali trymacca adnaho stylu ŭ napisańni. Toje, što ich počyrk padobny, možna patłumačyć tym, što aŭtary skrutka prajšli adno i toje ž navučańnie ŭ škole ci siamji. Im nastolki dobra ŭdavałasia kapiravać adno adnaho, što da ciapierašniaha času navukoŭcy nie mahli pabačyć roźnicy pamiž ich pracaj.

Kumranskija rukapisy — heta skrutki, jakija pradstaŭlajuć saboj samuju staruju viersiju Biblii, viadomuju na siońnia. Pieršyja ź ich byli znojdzieny kala 70 hadoŭ tamu bieduinam u piačory ŭ miascovaści Kumran kala Miortvaha mora. Asnoŭnaja mova rukapisaŭ — jaŭrejskaja, ale jość frahmienty na aramiejskaj i hrečaskaj movach. Ličycca, što Kumranskija rukapisy byli składzienyja kala 3 stahodździa da n.e.

Kamientary

Ciapier čytajuć

Biełarus palacieŭ u Nicu praz Stambuł — ciapier jon u komie ŭ francuzskaj balnicy. Miascovyja miedyki rajać adklučać jaho6

Biełarus palacieŭ u Nicu praz Stambuł — ciapier jon u komie ŭ francuzskaj balnicy. Miascovyja miedyki rajać adklučać jaho

Usie naviny →
Usie naviny

U Kanadzie małady biełarus kiravaŭ suteniorskaj sietkaj, siedziačy ŭ miascovym SIZA2

Mužčyna z Tałačyna hladzieŭ foty syna i zapadozryŭ, što dzicia nie jaho10

«U vas jość usiaho niekalki chvilin». Što rabić, kali navalnica, urahan abo śmierč zaśpieli na pryrodzie3

Stali viadomyja padrabiaznaści pra zatrymanych u Polščy ahientaŭ biełaruskich śpiecsłužb, jakija zdymali apazicyjnyja akcyi3

U Varšavie zatrymali biełarusa i palaka, jakija zdymali mierapryjemstvy biełaruskaj dyjaspary2

Dron skinuŭ pakiet z farbaj na pasolstva Rasii ŭ Šviecyi1

Čamu Kreml nie zdolny spynić paliŭny kryzis u Maskvie navat canoj tatalnaha deficytu ŭ rehijonach6

U Čechii 23‑hadovy biełarus Jakaŭ Kudzialevič vyjšaŭ z komy, jakaja praciahvałasia 73 dni1

Siońnia startuje Budsłaŭski fest2

bolš čytanych navin
bolš łajkanych navin

Biełarus palacieŭ u Nicu praz Stambuł — ciapier jon u komie ŭ francuzskaj balnicy. Miascovyja miedyki rajać adklučać jaho6

Biełarus palacieŭ u Nicu praz Stambuł — ciapier jon u komie ŭ francuzskaj balnicy. Miascovyja miedyki rajać adklučać jaho

Hałoŭnaje
Usie naviny →

Zaŭvaha:

 

 

 

 

Zakryć Paviedamić