Čamu žančyny čaściej pakutujuć na mihreń, a mužčyny — na infarkty?
Mnohija inšyja chvaroby taksama čaściej uźnikajuć u pradstaŭnikoŭ peŭnaha połu abo praciakajuć u ich ciažej. Jakija zachvorvańni bolš charakternyja dla žančyn, a jakija — dla mužčyn? I što staić za hetymi adroźnieńniami?
Statystyka pakazvaje, što žančyny značna čaściej pakutujuć ad aŭtaimunnych zachvorvańniaŭ. Kala čatyroch ź piaci pacyjentaŭ z takimi chvarobami — žančyny. Usiaho viadoma kala 80 aŭtaimunnych zachvorvańniaŭ, u tym liku dyjabiet pieršaha typu, raśsiejany skleroz, vaŭčanka i reŭmatoidny artryt. Pry sindromie Šehrena, jaki vyklikaje suchaść vačej i ślizistych abałonak, žančyny składajuć kala 95% pacyjentaŭ, piša vydańnie Bild.
Tryvožnyja zasmučeńni i depresija taksama sustrakajucca ŭ žančyn prykładna ŭdvaja čaściej. Siarod chvorych na chvarobu Alchiejmiera dźvie traciny — žančyny, u ich ryzyka raźvićcia hetaj chvaroby prykładna ŭdvaja vyšejšaja.
Chraničnaja nyračnaja niedastatkovaść taksama čaściej sustrakajecca ŭ žančyn, asabliva paśla mienapaŭzy. Adnak ciažkija stadyi hetaj chvaroby čaściej raźvivajucca ŭ mužčyn. Va ŭsim śviecie bolš žančyn pakutujuć ad zališniaj vahi.
Žančyny taksama čaściej pakutujuć ad asteaparozu — mietabaličnaha zachvorvańnia, jakoje asłablaje kości. Da raspaŭsiudžanych u ich prablem adnosiacca taksama zachvorvańni aporna-ruchalnaj sistemy, chvaroby ščytapadobnaj załozy i mihreń.
Siarod chraničnych zachvorvańniaŭ lohkich CHACHŁ (chraničnaja abstruktyŭnaja chvaroba lohkich) u žančyn časta prajaŭlajecca macniej i vyklikaje bolš vyjaŭlenuju zadyšku. Akramia taho, isnujuć i śpiecyfičnyja žanočyja zachvorvańni, naprykład endamietryjoz. Samym raspaŭsiudžanym vidam raku ŭ žančyn zastajecca rak małočnaj załozy.
Mužčynskaja ŭraźlivaść
Niekatoryja zachvorvańni značna čaściej sustrakajucca ŭ mužčyn. Naprykład, aŭtyzm pieravažna dyjahnastujecca ŭ chłopčykaŭ, kala troch z čatyroch dziaciej z hetym rasstrojstvam — mužčynskaha połu.
Chvaroba Parkinsona ŭ mužčyn sustrakajecca prykładna ŭdvaja čaściej, choć u žančyn jana časta prahresuje chutčej i čaściej zakančvajecca śmierciu.
Z astmaj nazirajecca inšaja karcina: u dziacinstvie chłopčyki chvarejuć čaściej i ciažej, ale paśla pałavoha paśpiavańnia hetaja tendencyja źmianiajecca, i astma čaściej sustrakajecca ŭ žančyn.
Insulty ŭ cełym čaściej adbyvajucca ŭ mužčyn, ale ich nastupstvy zvyčajna ciažejšyja dla žančyn. Mužčyny taksama čaściej chvarejuć na tubierkuloz, a pry pnieŭmanii i inšych infiekcyjach dychalnych šlachoŭ u ich čaściej raźvivajecca vostraje zapaleńnie.
Išemičnaja chvaroba serca ŭ žančyn zvyčajna raźvivajecca na siem—dziesiać hadoŭ paźniej, čym u mužčyn. Sami infarkty taksama čaściej zdarajucca ŭ mužčyn, ale ŭ žančyn jany čaściej zakančvajucca śmierciu. Da mienapaŭzy žančyny zvyčajna majuć nižejšy kryviany cisk i mienšyja ŭzroŭni tłuščaŭ u kryvi, čym mužčyny taho ž uzrostu.
Nieałkaholnaja tłuščavaja chvaroba piečani taksama čaściej sustrakajecca ŭ mužčyn.
Dyjabiet druhoha typu zakranaje poł pa-roznamu na roznych etapach žyćcia: da pałavoha paśpiavańnia im čaściej chvarejuć chłopčyki, a paśla mienapaŭzy — žančyny.
U cełym mužčyny čaściej chvarejuć na rak, asabliva na rak lohkich i rak toŭstaj kiški. Jość i vyklučna mužčynskija zachvorvańni — rak prastaty i dabrajakasnaje pavieličeńnie prastaty. Akramia taho, mužčyny ŭ siarednim čaściej atrymlivajuć traŭmy.
Čamu mužčyny i žančyny chvarejuć pa-roznamu
Navukoŭcy tłumačać hetyja adroźnieńni spałučeńniem bijałahičnych i psichasacyjalnych faktaraŭ.
Adnym z klučavych faktaraŭ źjaŭlajecca hienietyka. Žančyny majuć dźvie X-chramasomy, u toj čas jak mužčyny — adnu X i adnu Y. Heta stvaraje svojeasablivuju «strachoŭku»: kali adzin hien na X-chramasomie maje defiekt, zdarovaja kopija na druhoj moža častkova kampiensavać jaho pracu. Akramia taho, X-chramasoma źmiaščaje šmat hienaŭ, važnych dla funkcyjanavańnia imunnaj sistemy. Tamu žanočy imunny adkaz časta macniejšy, ale heta ž moža pavyšać schilnaść da aŭtaimunnych zachvorvańniaŭ.
Vialikuju rolu adyhryvajuć i harmony. Žanočy harmon estrahien moža ŭzmacniać imunny adkaz i akazvać achoŭny efiekt dla sasudaŭ. Testasteron, naadvarot, u peŭnaj stupieni pryhniataje aktyŭnaść imunnaj sistemy i moža źnižać intensiŭnaść imunnaha adkazu.
Jość taksama anatamičnyja i mietabaličnyja adroźnieńni. U žančyn zvyčajna bolšy pracent padskurnaha tłušču, jaki słužyć enierhietyčnym zapasam i ŭdzielničaje ŭ harmanalnym abmienie. U mužčyn čaściej nazapašvajecca viscaralny tłušč vakoł unutranych orhanaŭ, što źviazana z pavyšanaj ryzykaj mietabaličnych i sardečna-sasudzistych zachvorvańniaŭ.
Narešcie, značeńnie majuć i psichasacyjalnyja faktary. Žančyny čaściej i raniej źviartajucca pa miedycynskuju dapamohu, u toj čas jak mužčyny čaściej kurać i ŭžyvajuć ałkahol.
Kamientary