Andrej Takindanh: «Kali mova ŭzvodzicca ŭ kult – heta ŭdar pa joj»

Ciemnaskury biełarus Andrej Takindanh raskazaŭ «Salidarnaści» pra svaje adnosiny da biełaruskaj movy, čym jon hanarycca i pra svajakoŭ u Afrycy.

— Andrej, tvaja siamja, siabry — biełaruskamoŭnyja?

— Niekatoraja častka biełaruskamoŭnaja, niekatoraja nie. Častka ź ich havoryć pa-rusku, pa-franzusku, pa-arabsku.

— A ty ŭ Biełarusi zaŭsiody pa-biełarusku razmaŭlaješ?

— Napeŭna, pieravažnuju kolkaść času.

— A čamu?

— …(śmiajecca) A na jakoj movie mnie razmaŭlać?

— Nu voś bolšaść biełarusaŭ pa-rusku havoryć.

— Nu, nie zusim pa-rusku, skažam tak. Ale ž jość tyja, chto razmaŭlaje pa-biełarusku. Ja razmaŭlaju pa-biełarusku, bo heta naturalny stan majoj hałavy.

— Adkul u ciabie luboŭ da biełaruščyny?

— A čamu ty dumaješ, što ŭ mianie jość luboŭ da biełaruščyny? (śmiajecca).

Kali kazać pra movu, to, jak ja ŭžo adznačyŭ, heta naturalny stan majoj hałavy.

Kali viartacca da pytańnia pra movu, to jana ŭ pieršuju čarhu — srodak znosinaŭ i kamunikacyj. Zrazumieła, lubaja mova taksama maje svaju kulturnuju nahruzku, bo šmat hadoŭ adlustroŭvaje mientalitet i charaktar narodu. Heta zrazumieła. Ale ŭ pieršuju čarhu my razmaŭlajem, kab nas zrazumieli.

— U Biełarusi kali čałaviek biełaruskamoŭny, to zvyčajna jon prykładaje namahańni, kab być takim. Mova robicca ŭžo niejkaj pazicyjaj.

— Heta nie zusim narmalny stan. Kali prykładać takija vialikija namahańni, možna stać šyzafrenikam. Treba być z hetym aściarožniej.

Vialikaja biada, što takija pytańni ŭ nas razhladajucca pad mikraskopam. Kali dla čałavieka naturalna razmaŭlać pa-biełarusku, i mova vyklikaje zavostranuju ŭvahu albo ŭzvodzicca ŭ kult — heta ŭ pieršuju čarhu ŭdar pa movie.

Kali joju pačynajuć razmachvać jak ściaham, to movie ŭ bolšaści vypadkaŭ heta nie spryjaje. Takim čynam stavicca barjer dla taho, kab astatnija ludzi razmaŭlali pa-biełarusku.

— Jakim čynam?

— Ja nie imknusia ŭzvodzić movu ŭ kult. Kali brać tvaje pytańni i bolšaść pytańniaŭ astatnich žurnalistaŭ, to heta śviedčyć ab niezdarovym ažyjatažy va ŭsioj biełaruskaj kultury. Ludzi achajuć nad movaj, da jaje praźmiernaja ŭvaha.

Na moj pohlad, kali čałaviek pracuje ŭ śfiery biełaruskaj kultury i stvaraje pradukt nie duža dobry, to nie važna na jakoj movie jon budzie stvorany.

Tak, prablemy movy jość, ale jana, jak srodak kamunikacyi, musić ablehčyć parazumieńnie pamiž biełarusami, a nie naadvarot.

— Moža prablema z-za taho, što biełaruskamoŭnych vielmi mała? Kali ŭ asiarodździ, dzie movaj nie karystalisia, źjaŭlajecca niechta biełaruskamoŭny, to, naturalna, uvaha da jaho vialikaja.

— Kolkaść biełaruskamoŭnych ludziej ŭ Biełarusi nie moža być vymierana vyklučna statystyčnymi dadzienymi,

bo ŭ biełarusaŭ biełaruskaja mova prysutničaje taksama ŭ ruskaj movie.

— Andrej, čym ty zaraz zarablaješ na žyćcio?

— Žyvapisam, muzykaj, troški telebačańniem, restaŭracyjaj. U asnoŭnym muzykaj.

— Ty źjaŭlaješsia viadoŭcam rubryki «Biełaruskaja mova» u prahramie «Našie utro» na ANT. Ci dapamahaje tabie niečym praca na telebačańni?

— Mahčyma toje, što ja jość na ANT, nadaje dadtkovuju lehitymnaść hurtu «RECHA». Ale ja nie mahu skazać na 100%, što heta tak.

Ciapier davoli časta ludzi, jakija prychodziać na našy kancerty, zadajuć pytańni adnosna biełaruskich słoŭ, prosiać, kab jany byli aśvietlenyja ŭ pieradačy na ANT. Zdarajecca, minaki padychodziać i kažuć pra jakoje słova jany chacieli b pačuć ranicaj.

Kali mnie tolki zrabili niečakanuju prapanovu papracavać na telebačańni, ja doŭha dumaŭ — varta prymać jaje ci nie. Ale ŭsio ž rašyŭsia i ciapier rady z taho, što ja tam jość. Cikavaja praca, cikavyja ludzi.

— Kali hurt «RECHA» stanie, narešcie, sapraŭdy viadomym? Prysutničaŭ na niadaŭnim pryjomie ŭ niamieckaj ambasadzie, dzie vy hrali — muzyka fajnaja, ale ž z-za śpiecyfiki mierapryjemstva na vas mała chto źviartaŭ uvahu. Čaho nie staje, kab vyjści na bolš vysoki ŭzrovień papularnaści?

— Muzyčnaha albomu. Zaraz my pracujem nad zapisam našaha materyjała, my ź im zanadta zaciahnuli. Hurt užo isnuje kala 7 hod, i za hety čas my płytaŭ nie vydavali. Pakul albomu nie budzie, koła hledačoŭ budzie pašyracca vielmi marudna.

— Tabie nie zdajecca, što koler tvajho tvaru prynosić tabie dyvidendy — mahčyma, ludzi ŭ pieršy raz źviartajuć ŭvahu na vaš hurt, bo tam jość Andrej Takindanh?

— Nie, nie dumaju. Jość šmat hurtoŭ z bolš cikavaj sceničnaj padačaj, da prykładu, «Sieriebrianaja svad́ba». Voś im ich sceničny vobraz prynosić devidenty. Što tyčyca «RECHA», to tut chutčej pryvablivaje muzyka i vieršy.

— Tvoj baćka, matematyk, pachodziŭ z Respubliki Čad. Apošnija hady pierad śmierciu žyŭ u Biełarusi, a na jaho pachavańnie ty ŭpieršyniu pajechaŭ u Afryku. Ci byvaŭ na radzimie baćki paśla?

— Nie, voś užo bolš za 4 hady prajšło z toj pajezdki. Chacia jaje nahoda była sumnaja, ale za čas svajho haściavańnia ja znajšoŭ tam šmat pryjacielaŭ, akdryŭ šmat novych vymiareńniaŭ čałaviečych adnosinaŭ.

Tam ludzi bolš emacyjnyja i adkrytyja, ekspresiŭnyja i radasnyja jak dzieci.

Zaraz hałoŭnaja prablema ŭ adlehłaści. My pierapisvajemsia sa svajakami i pakul płanujem sustrecca dzie-niebudź u Jeŭropie, na niejtralnaj terytoryi. Ale, viadoma, ja jašče źbirajusia pajechać u Čad i pažyć tam. Mianie čakajuć šmat svajakoŭ, tam rodavy dom, tam cikavaja kultura, cikavyja ludzi.

— Možaš skazać, jakija rysy charaktaru ŭ ciabie biełaruskija, a jakija afrykanskija?

— Napeŭna, nie. Ja čałaviek emacyjny, ale mahčyma pa svajoj biełaruskaj pryrodzie nie daju emacyjnaści chodu ŭ realnym žyćci, chiba tolki na kancertach.

— Časta ŭ vioscy byvaješ?

— Na žal, nie. Raniej byvaŭ čaściej, tady było bolš času. U mnohim ja sfarmavany jak viaskovy čałaviek. U Miensk, pastupać u kaledž mastactvaŭ pryjechaŭ u dobrym sensie słova viaskovym dzikunom. Šmat što pazityŭnaha i racyjanalnaha zakładziena ŭva mnie ad majoj babuli, dziaduli, dziadźkoŭ ź vioski.

— Ty apalityčny ci palityčny čałaviek?

— Naš hurt davoli časta hraje pa zaprašeńniach na palityčnych mierapryjemstvach. U nas jość hramadzianskaja pazicyja. Ale, ja siabie chutčej liču čałaviekam apalityčnym. Mnie jak mastaku lahčej raźbiracca nie ŭ ekanomicy i palitycy, a ŭ ščyraści i chłuśni, praŭdzie i niapraŭdzie. Drenna, kali bjuć biezabaronnych.

Ja nadzvyčaj lublu i caniu svabodu. Pakolki ja katalik, u mianie jość Boh i kaścioł, heta dazvalaje nie bajacca inšych načalnikaŭ.

— Čym ty hanaryšsia ŭ svaim žyćci?

— Ja hanarusia svaimi svajakami. Siamja — heta majo bahaćcie. Usie ludzi ŭ majoj siamji cikavyja i samabytnyja. Ja vučyŭsia i vučusia ŭ ich, hledziačy jak jany žyvuć.

U Čadzie moj dziadźka ŭ minułym hienierał, brat pracuje ŭ AAN pa spravach biežancaŭ. U Biełarusi moj dziadźka Uładzimir Padalaka ŭ svoj čas byŭ rekardsmienam śvietu ŭ estafiecie 4×800 mietraŭ. Moj trajuradny brat, Raman Padalaka, — aktor Kupałaŭskaha teatra.

Ja hanarusia svaimi siabrami.

Ja znajomy z kłasnymi biełaruskimi muzykami, jakija užo farmujuć kulturu i historyju našaj krainy. Ź ciaham času heta budzie vidavočna dla ŭsich.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0