Aleś Arkuš. Dziesiać hadoŭ tamu

Dziesiać hadoŭ tamu

Dziesiać hadoŭ tamu ŭ Połacku adbyłosia pieršaje ahulnakrajovaje Skarynaŭskaje śviata. Biełaruś adznačała 500-ja ŭhodki svajho słaŭnaha syna Franciška Skaryny. Kaho tolki ni sustreć było na vulicach! Uvieś biełaruski śviet — ad Vitaŭta Kipiela da Adama Maldzisa, ad ajca Alaksandra Nadsana da ajca Jana Matusieviča. Niekatorych ź ich užo niama na hetym śviecie, ale dla mianie jany žyvyja razam z tym dniom. Francišku pašancavała ź jubilejem – čas dla śviata byŭ spryjalny. U hety hod 26 studzienia byŭ pryniaty Zakon ab movach, pavodle jakoha biełaruskuju abviaścili dziaržaŭnaj, u Viciebsku jašče nia viedali ni pra jakija «Słavianskija bazary» – 18 lipienia tut pačaŭsia druhi Festyval polskaj pieśni, a 27 lipienia, jak najlepšy padarunak pieršadrukaru, Viarchoŭny Saviet Biełarusi pryniaŭ «Deklaracyju ab dziaržaŭnym suverenitecie Biełaruskaj Savieckaj Sacyjalistyčnaj Respubliki».

Ja chadziŭ z dvuchhadovym synam pa Połacku i zabaŭlaŭ jaho, nazyvajučy imiony ludziej, jakija bieśpierapynna prachodzili pobač. Bolšaść haściej paznavaŭ pa partretach z knih. Adčuvałasia niejkaja ahulnaja ŭźniosłaść — eŭfaryja biełaruskaha duchu. Zdavałasia, spakonviečny tutejšy strach pakinuŭ biełarusaŭ i jany razahnuli śpiny. Rychtujučysia da pieršaha nacyjanalnaha śviata, tutejšyja ŭłady byli vymušanyja źviartacca pa dapamohu da byłych hetak zvanych antysavietčykaŭ i nacdemaŭ. Vinceś Mudroŭ, naprykład, kansultavaŭ harkamaŭskich specyjalistaŭ u halinie kultury — tre było skłaści scenar Skarynaŭskaha śviata.

Vymyślili šmat roznych mierapryjemstvaŭ i vidoviščaŭ. Pa horadzie možna było prajechać na butaforskaj karecie. Na centralnym placy handlavali vyrabami narodnych majstroŭ — u haradzienca Alesia Aŭčyńnikava (paźniej jahonymi malunkami my azdobili časopis «Kałośsie» № 2-3) ja kupiŭ synu dudku. Jana tak i lažyć u mianie. Kolki ŭžo ludziej hrali na joj niemudrahielistyja melodyi, ale najlepš atrymlivałasia ŭ mastaka Siarhieja Cimochava.

U hety śviatočny dzień byŭ adčynieny Połacki muzej biełaruskaha knihadrukavańnia. Nad kancepcyjaj muzeju pracavali dva navapołackija dyzajnery — Ihar Kuržałaŭ i Siarhiej Dźmitryjeŭ. Jany chadzili siarod hamanlivaha natoŭpu jak hałoŭnyja jubilary, asabliva vyfranciŭsia Kuržałaŭ – u viasielnym harnitury ź vialikim matylkom. Usie cisnuli dyzajneram ruki i vinšavali. Muzej uražvaŭ. U pravincyjnym Połacku źjaviŭsia asiarodak kultury. Mienavita tut adbyvajucca ciapier cyrymonii hanaravańnia litaraturnaj premii Tavarystva Volnych Litarataraŭ «Hliniany Viales», tut ładziacca prezentacyi knih pałačanaŭ, tut adbyvajucca sustrečy ź cikavymi haściami.

Ja silusia ŭzhadać štości jašče – nie atrymlivajecca. Pomniacca tolki ludzi i ludzi, jakija pracho-dziać mima. Viasiołyja, uzbudžanyja. Heta ich śviata… Jakoje chutka skončyłasia.

Paźniej ja daviedaŭsia, što na nastupny dzień, 8 vieraśnia, u maleńkim hatelnym pakojčyku navapołackaha hatelu «Biełaruś» adbyłosia adradžeńnie połackaha ŭnijactva. Ajciec Jan Matusievič pachryściŭ u hreka-katalickuju vieru kala 30 pałačanaŭ i navapałačanaŭ i pravioŭ dla ich pieršuju ŭnijackuju liturhiju. Pazaletaś ajca Jana Matusieviča nia stała.

U Połacku mnohija zabylisia pra toj pryhožy Skarynaŭski jubilej. Tolki ŭnijaty nie zabylisia. 8 vieraśnia ŭračystym nabaženstvam jany adznačyli ŭhodki taho jubileju.

Aleś Arkuš