Babula-bručka

Na smak hetaha zvykłaha koliś karaniapłoda biełarusy siońnia amal zabylisia. Dy nia tolki biełarusy. Jak žartuje viadomy znaŭca kulinaryi Ryhor Dubovis, «samaje ciažkaje ŭ pracesie papiaredniaj apracoŭki bručki — znajści jaje abo vyraścić». Tamu, kali vy nie amatar korpacca va ŭłasnym harodzie, pra bručku zmožacie tolki pračytać.

Bručka padobnaja da svajački-repy, jaje žoŭtyja abo žoŭta-biełyja karaniapłody adroźnivajucca ad repy kancentryčnymi zubčastymi «šramami» vakoł ściabła. Svojeasablivy smak i pach bručki (lepš vyjaŭleny ŭ starych karaniapłodaŭ) abumoŭleny eternymi alejami. Słavianie i ich prodki vyroščvajuć jaje dźvie tysiačy hadoŭ. Bručku viedali bałty, vikinhi. Brytancy daviedalisia tolki ŭ kancy XVIII st. ad švedaŭ, i tamu pa-anhielsku hety karaniapłod dahetul nazyvajuć «swede» — «švedka». Adnosna tannaja i dastupnaja, a taksama adzin z samych tryvałych pry zachoŭvańni karaniapłodaŭ, bručka była važnym praduktam charčavańnia ŭ dźvie suśvietnyja vajny. Ale hetaja dastupnaść, asacyjacyja z vajnoj i žabractvam mocna sapsavali jaje reputacyju, i ŭ naš čas jana redka ŭžyvajecca ŭ ježu pa ŭsim śviecie. Jaskravy prykład spažyvieckaj niaŭdziačnaści. Moža, kali hadoŭ praz dvaccać u nas akreślicca siarediaja klasa i joj spatrebiacca admysłovyja kramy zdarovaj ježy, to pryhadajuć i babulu-bručku. Bo nia hrebavali ž joj kaliści i za šlachieckim stałom. Ale pakul što nie da jaje.

Z syroj bručki možna hatavać sałaty — najlepiej z chrenam, cybulaj i zialenivam, — zapraŭlenyja śmiatanaj abo majanezam; z varanaj — supy (małočnyja i miasnyja), druhija stravy (bručka, faršyravanaja tvarahom, bručka ŭ śmiatanie, piure z bručki). Možna hatavać tyja samyja stravy, što i z morkvy; u jaŭrejskaj kuchni ź jaje hatavali sałodkuju stravu, padobnuju da cymesu.

Dyjetyčnyja jakaści bručki asabliva prydatnyja pry cukrovym dyjabecie i praźmiernaj vazie, bo jana dobra pahłynaje tłušč. Maje vielmi šmat vitaminu S, da taho ž vitamin S u bručcy amal nie razburajecca pry varcy, što robić jaje vielmi kaštoŭnaj uzimku. Raniej hetaja asablivaść bručki była dobra viadomaja ŭ Biełarusi, dzie ź jaje ŭzimku hatavali hryžanku. Nazva hetaj tradycyjnaj biełaruskaj i litoŭskaj stravy pachodzić ad litoŭskaha «grižētis» — «bručka». Jašče adzin dokaz našaha šmatviakovaha symbijozu ź litoŭcami, jak, zrešty, i našaj sucelnaj siońniašniaj rusifikacyi, bo chto ciapier pamiataje tuju hryžanku?

Nasamreč za zahadkavaj nazvaj chavajecca zvyčajny sup z bručki. Najčaściej hryžanka zabielvałasia małakom — takaja hatavałsia pieravažna ŭzimku. Časta dziela «putranaści» (mučnistaści) u jaje dabaŭlałasia bulba. Jak praviła, u adroźnieńnie ad analahičnych straŭ z morkvy, harbuzoŭ i h.d., bručka ŭ hryžancy nie raścirałasia ŭ piure, a zastavałasia narezanaj kubikami. U asobnych vypadkach mahła hatavacca i ź miasam, a nie z małakom. Kali ŭdasca niedzie znajści zasłužany histaryčny karaniapłod, čamu b nie paspytać stravy zabytych prodkaŭ? Adno što nie zabudźciesia pra dźviuch-trochchvilinnaje blanšyravańnie ŭ kipni — vydalić niepatrebnuju horyč.

Miasnaja hryžanka z Pachlobkina

1,5 ł vady, dźvie-try bručki, dźvie bujnyja bulbiny (ci 3/4 šklanki hatovaha piure), adna morkva, adna-dźvie cybuliny, 50 h sała, 100 h viandliny, 0,5 čajnaj łyžki karyjandru, stałovaja łyžka kropu.

U kipiačuju padsolenuju vadu zasypać drobna narezanuju cybulu i inšuju harodninu, narezanuju kubikami, źlohku absmažanyja kavałački viandliny i pastavić u duchoŭku na 30—45 chvilin.

Faršyravanaja bručka

Piać-vosiem bručak, dźvie-try łyžki masła, try-čatyry čajnyja łyžki cukru, adna łyžka muki, try-čatyry łyžki śmiatany, trochi soli i kvietak muskatu.

Ababranyja karaniapłody bručki advaryć, pakul nia zrobiacca miakkimi, razrezać napałam, vydzieŭbci siaredzinu, pakidajučy słoj u palec taŭščynioj; vyniatuju masu raścierci, pieramiašać z łyžkaj masła, rastoplenaha z mukoj, razbavić niekalkimi łyžkami śmiatany. Kali bručka niesałodkaja, dabavić trochi cukru, kvietak muskatu, pieramiašać i načynić hetym bručku.

Nacierci blachu ci vialikuju kastrulu masłam, pałažyć tudy bručku i pastavić u duchoŭku, dzie trymać, pakul nie zahuśnie i nie zapiačecca źvierchu pakładzienaja masa; zatym vykłaści na bluda. Rastapić łyžku masła, raścierci jaho na ahni z mukoj, dabavić paru łyžak śmiatany, ulić trochi vady, u jakoj advarvałasia bručka; atrymanuju sumieś mocna nahreć i ablić joju bručku pierad padačaj na stoł.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0