Zahadkavaja patałohija zuboŭ, jakaja zakranaje miljony dziaciej
Baćki časta čakajuć, što paśla vypadzieńnia małočnych zuboŭ u dziciaci źjaviacca mocnyja i zdarovyja pastajannyja. Ale časam zamiest biełych zuboŭ vyrastajuć žaŭtavatyja abo karyčniavatyja, ź plamami i krochkaj emallu. Navukoŭcy i stamatołahi ŭžo daŭno viedajuć pra hetuju prablemu, ale jaje sapraŭdnyja pryčyny dahetul zastajucca nie da kanca zrazumiełymi.

Havorka idzie pra takoje parušeńnie farmiravańnia emali, jak hipaminieralizacyja malaraŭ i razcoŭ (HMR). Jak adznačaje The Conversation, pa svajoj raspaŭsiudžanaści hety stan nie sastupaje karyjesu, choć za miežami prafiesijnaj supolnaści pra jaje havorać redka. Navat u miedycynskim asiarodździ hetuju patałohiju časta błytajuć ź inšymi zachvorvańniami, što ŭskładniaje svoječasovuju dapamohu.
Jak adznačajuć śpiecyjalisty, u adroźnieńnie ad karyjesu HMR nie źviazana z drennaj hihijenaj, praźmiernym užyvańniem cukru abo niapravilnym dohladam za zubami. Praces razbureńnia emali zakładvajecca ŭ pieryjad ad naradžeńnia da dvuch hadoŭ, kali pastajannyja zuby jašče znachodziacca ŭnutry skivicy. Najčaściej patałohija zakranaje pieršyja pastajannyja kutnija zuby (malary) i piarednija razcy.
U stamatałahičnych klinikach dzieci z takim dyjahnazam sustrakajucca davoli časta. Pavodle daśledavańniaŭ, u krainach Skandynavii prykmiety HMR majuć kala 28% dziaciej. Vysokaja raspaŭsiudžanaść nazirajecca i ŭ inšych jeŭrapiejskich krainach.

U Afrycy i Azii zachvorvańnie rehistrujuć radziej, adnak navukoŭcy pakul nie mohuć adnaznačna rastłumačyć hetuju roźnicu. Mahčyma, jana źviazanaja z asablivaściami dyjahnostyki, uzroŭniem miedycynskaha ŭliku, častatoj dziciačych zachvorvańniaŭ abo hienietyčnymi faktarami.
Niahledziačy na vialikuju kolkaść vypadkaŭ, HMR zastajecca adnoj z zahadkavych prablem sučasnaj stamatałohii. Daśledčyki dobra viedajuć, što jana zakranaje vielizarnuju kolkaść dziaciej i moža nazaŭždy zrabić ich pastajannyja zuby słabymi i źmianić ich koler. Ale my da kanca nie razumiejem, čamu ŭ adnych dziaciej jana raźvivajecca, a ŭ inšych — nie. Vidavočna tolki adno: hetaja prablema sustrakajecca značna čaściej, čym pryniata ličyć.
Što takoje hipaminieralizacyja malaraŭ i razcoŭ?
Emal — samaja ćviordaja tkanka čałaviečaha arhanizma. Adnak u dziaciej z HMR praces jaje farmavańnia parušajecca, tamu ŭ joj utrymlivajecca mienš minierałaŭ, čym pavinna być u normie. Heta adbyvajecca ŭ vielmi rannija hady — prykładna ad naradžeńnia da dvuch hadoŭ, kali budučyja pastajannyja zuby jašče znachodziacca ŭnutry skivicy.
U vyniku zuby mohuć vyhladać niezvyčajna: na ich źjaŭlajucca biełyja, žoŭtyja abo karyčnievyja plamy, a sama emal stanovicca słabiejšaj i lahčej paškodžvajecca. Čaściej za ŭsio prablema zakranaje pieršyja pastajannyja karennyja zuby, jakija prarezvajucca kala šaści hadoŭ, a taksama piarednija razcy.

Ale prablema nie abmiažoŭvajecca vyhladam. Mnohija dzieci adčuvajuć bol abo pavyšanuju adčuvalnaść. Z-za hetaha jany mohuć nie lubić čyścić zuby, bo ščotka vyklikaje niepryjemnyja adčuvańni. Zuby mohuć adčuvać chałodnaje i haračaje.
Navukoŭcy vyłučajuć niekalki mahčymych faktaraŭ, jakija pavyšajuć ryzyku raźvićcia HMR. Siarod ich — praciahłyja zachvorvańni ŭ rańnim dziacinstvie, što supravadžajucca vysokaj tempieraturaj, infiekcyjami abo častymi epizodami chvarob. Mahčymuju rolu moža adyhryvać i praciahły pryjom antybijotykaŭ.
Akramia taho, daśledčyki razhladajuć uskładnieńni padčas ciažarnaści i rodaŭ, u tym liku niedachop kisłarodu abo niedanošanaść. Siarod mahčymych pryčyn taksama nazyvajuć niespryjalnyja ekałahičnyja ŭmovy, naprykład zabrudžvańnie pavietra, a taksama deficyt vitaminu D i inšych rečyvaŭ, nieabchodnych dla narmalnaha farmavańnia emali. Nie vyklučajecca i hienietyčnaja schilnaść, kali niekatoryja dzieci ad naradžeńnia bolš uraźlivyja da takich parušeńniaŭ.
Što mohuć zrabić baćki, kab praduchilić raźvićcio HMR?
Siońnia nie isnuje sposabu nadziejna praduchilić raźvićcio HMR. Tamu baćkam nie varta vinavacić siabie, kali ŭ dziciaci vyjavili hety stan. Adnak jość miery, jakija dapamahajuć źnizić ryzyku dalejšych uskładnieńniaŭ.
Samaje hałoŭnaje — heta rehularnaja čystka zuboŭ i vykarystańnie zubnoj pasty z ftoram. Heta nadzvyčaj važna, bo paškodžanaja emal nie takaja ćviordaja i horš abaraniaje zuby, jany stanoviacca bolš uraźlivymi da karyjesu.
Nie mienš važna sfarmavać u dziciaci davierlivaje staŭleńnie da stamatołaha. Baćkam rajać pazityŭna raskazvać pra vizity da doktara i tłumačyć, što jaho zadača — dapamahčy zachavać zuby zdarovymi i pazbavić ad bolu. Taksama varta zaachvočvać dzicia raskazvać pra lubyja niepryjemnyja adčuvańni ŭ zubach.
Što moža zrabić stamatołah pry HMR?
Lačeńnie zaležyć ad taho, nakolki mocna paškodžany zuby. Stamatałahičnaja stratehija zaležyć ad stupieni paškodžańnia. Pry lohkaj formie daktary abmiažoŭvajucca naniasieńniem ftarydnych hielaŭ abo hiermietyzacyjaj zuboŭ śpiecyjalnym płastykavym pakryćciom. Siarednija i ciažkija formy patrabujuć ustanoŭki płombaŭ, a ŭ krytyčnych vypadkach — vykarystańnia stalovych karonak, jakija abaraniajuć zub ad poŭnaha razbureńnia.

U padletkavyja hady estetyčnyja prablemy vyrašajucca z dapamohaj adbielvańnia i sučasnaj technałohii infiltracyi śpiecyjalnaj smały, jakaja zapaŭniaje pory ŭ emali i viartaje zubam naturalny vyhlad. U samych składanych vypadkach, kali prahnoz dla zuba niespryjalny, jaho mohuć vydalić u rannija hady, kab dazvolić susiednim zubam zaniać volnaje miesca.
U darosłych dla mocna paškodžanych karennych zuboŭ mohuć vykarystoŭvacca pastajannyja karonki abo kieramičnyja nakładki.
Niahledziačy na dasiahnieńni ŭ lačeńni, navukoŭcy ličać, što hałoŭnaja zadača ciapier — lepš zrazumieć maštaby prablemy i jaje pryčyny. Dla hetaha patrebnyja bolš jakasnyja daśledavańni i adzinyja standarty dyjahnostyki. Pakul ža adkazaŭ na hałoŭnyja pytańni niama: što mienavita zapuskaje raźvićcio HMR i čamu jana zakranaje tolki častku dziaciej.
Dalejšaje vyvučeńnie hetaj prablemy dazvolić nie tolki palepšyć mietady lačeńnia, ale i ŭ budučyni raspracavać miery prafiłaktyki, jakija pazbaviać dziaciej i darosłych ad składanych i darahich stamatałahičnych manipulacyj.
Kamientary
A jašče hieli i pasty z ftoram… nu-nu… znacdlicie ŭ siecivie śpis 50 efiektaŭ dla zdaroŭja ad ftoru, kali jašče jon tam jość.