Adzin z najpryhažejšych biełaruskich pałacaŭ z parkam tajemna pradajuć rasiejcam.
Adzin z najpryhažejšych biełaruskich pałacaŭ z parkam tajemna pradajuć rasiejcam.
Vaŭkavyščynie pakul pašancavała z pomnikami staraśvieččyny. Dziasiatki ź ich uklučanyja ŭ «Zbor pomnikaŭ», u Śpis historyka‑kulturnych kaštoŭnaściaŭ. Siarod ich bahata j staradaŭnich panskich siadzibaŭ. Naprykład, u miastečku Hniezna zachavaŭsia budynak pałacu ź flihielami i reštki ramantyčnaha parku z aryhinalnaj vodnaj systemaj.
Staraśviecki park i adnapaviarchovy pałac siaredziny XIX st. rodu Scypijo del Kampa, što haspadaryli tut da apošniaj vajny, jość u vioscy Padarosk. Da vieraśnia 1939 hodu tut viravała inšaje žyćcio. A Roś da 1939 h. naležyła Patockim, jakija jašče ŭ pačatku XVIII st. zakłali tut siadzibu j cudoŭny park, frahmenty jakoha zachavalisia.
Niekatoryja siadziby byli sapraŭdnymi ahmieniami aśviety j kultury. Hetak u vioscy Jaryłaŭka pakul jašče znachodzicca panski dom, u jakim u 1885‑1890 hh. žyŭ viadomy biełaruski mastak A.Kamienski.
Na žal, balšynia hetych vybitnych pomnikaŭ historyi j pryrody siońnia ŭ harotnym stanie. Za apošnija tuzin hadoŭ sytuacyja tolki pahoršyłasia. Nie pierapała tut ničoha na restaŭracyju ŭ 2004 hodzie, kali ŭ rajcentry burna pravodziŭsia respublikanski fest «Dažynki‑2004». Ale ŭ adździele kultury Vaŭkavyskaha rajvykankamu znajšli vyjście. Ciapier tamtejšaje načalstva šukaje pakupnikoŭ na pomniki našaje spadčyny, jakimi jany volna rasparadžajucca.
Hetak pałacava‑parkavy komleks u vioscy Kraski, dzie pakul mieścicca dziciačy sanatoryj, maniacca pradać z «aŭkcyjonu». Pra adkrytaść i prazrystaść aperacyi tut navat nie viadziecca. U rajadździele kultury kažuć, što pakupnik užo viadomy. «Kaniečnie ž, rasiejcy. U našych ža takich hrošaj niama!» — ź viedańniem spravy kažuć u čynoŭnickich kabinetach. Nasamreč, rasiejcy ŭžo daŭno skuplajuć nieruchomaść u samych kaštoŭnych, zapaviednych kutkach Biełarusi. Ale hetym razam viadziecca pra pomnik vyklučnaje kaštoŭnaści.
Neahatyčny pałac XIX st. rodu Siehieniaŭ — adzin z najlepšych uzoraŭ svajho stylu. Sama staraja jahonaja častka była ŭźviedzienaja ažno ŭ 1839 hodzie! A šykoŭny tamtejšy prysiadzibny park pazaminułaha stahodździa, u jakim raście niamała redkich staradaŭnich drevaŭ, staić na 6 ha. Tut rastuć takija dzivosy, jak vocatnaje dreva, chvoja vejmutava, łamanos, skumpija, listoŭnicy…
Šykoŭny park, što sychodzić u stary chvajovy les, jość pomnikam respublikanskaha značeńnia. Jak i ŭ inšych vypadkach, taki status nikoha ni da ničoha nie abaviazvaje. Usio tut dzičeje. Jak paŭsiul…
Tamu skinuć ź siabie kłopat pra ŭnikalny pomnik — surjoznaja matyvacyja dla rajonnaha načalstva. Ale suma, jakuju jany chočuć atrymać z «aŭkcyjonu», vidavočna, niesurjoznaja — 450 młn. biełaruskich rubloŭ. Stolki siońnia kaštuje damy ŭ niejkaj Ratamcy. Navat dla rajonnaha biudžetu heta mizer. Na «Dažynkach» u Vaŭkavysku Łukašenka razdaŭ 9 premijaŭ pa 30 miljonaŭ rubloŭ, 9 premijaŭ pa 20 miljonaŭ, 6 — pa 15! Nu j delehacyi Mahiloŭščyny ŭručyŭ u Vaŭkavysku 50 miljonaŭ rubloŭ.
Kali ŭsio ž Kraskaŭskaja siadziba apyniecca ŭ pryvatnych rukach rasiejcaŭ, to, pa‑pieršaje, bajusia, patrapić tudy biełarusu, kab spryčynicca da charastva j duchu historyi, budzie prablematyčna; pa‑druhoje, ździajśniać kantrol za stanam pomniku budzie niemahčyma. Lišnie kazać, šta ani rajonnyja ŭłady, ani Ministerstva kultury, ani, pahatoŭ, užo viadomy ŭ rajadździele pakupnik z Rasiei, ničoha nie harantujuć u spravie achovy spadčyny.
Kali avantura ŭdasca, to ŭ vaŭkavyskaha načalstva jašče zastanucca pomniki pryrody j historyi, staraśvieckija siadziby j parki ŭ vioskach Viarejki, Šnipava, Mačulna, Tealin, Subačy… Jość jašče što prapanavać rasiejskim pakupnikam! Pakul ułada nia stanie biełaruskaj, na ich viek chopić.
Ciapier čytajuć
Milicyja zatrymała taho samaha rasijskaha turysta, jaki kinuŭ niedakurak na vulicy. Zaŭtra sud29
Kamientary