Eŭropa pra mirny atam

Biełaruskimi dziaržaŭnymi ŚMI ideja budaŭnictva atamnaj elektrastancyi padajecca jak užo ŭchvalenaja ŭsienarodna. Rapartujecca: idzie praca pa stvareńni orhana, jaki budzie adkazvać za biaśpieku atamnaj elektrastancyi — jak taho patrabuje MAHATE, padbirajecca placoŭka dla budoŭli…

Tym nia mienš, staŭleńnie biełarusaŭ da mirnaha atama, chutčej, skieptyčnaje. Heta paćviardžaje apytańnie, praviedzienaje ŭ ramkach mižnarodnaha daślednickaha prajektu «Eŭrazijski manitor» biełaruskaj Labaratoryjaj aksijametryčnych daśledavańniaŭ «Novak». Vyniki takija, što tolki 32% respandentaŭ vykazali svaju padtrymku vykarystańniu jadziernaj enerhii jak adnamu sa sposabaŭ zabieśpiačeńnia Biełarusi elektraenerhijaj, u toj čas jak 53% apytanych adkazali «nie ŭchvalaju». Chacia hramadzkaja dumka pa hetym pytańni jašče nie kančatkova sfarmavanaja, pakolki hramadztvu pa‑prostu nie prapanoŭvali ŭsurjoz zadumacca, ci sapraŭdy nam patrebnaja AES?

EZ: staŭleńnie da atama

Mirny atam i ŭ Eŭropie nia maje adnaznačnaj acenki. U kožnaj eŭrapiejskaj krainie staŭleńnie da vykarystańnia jadziernaj enerhii evalucyjanuje pa‑svojmu.

Naprykład, Belhija i Niamieččyna ad samaha pačatku hatovyja byli investavać u atamnuju halinu, ale zatym investycyi pačali skaračacca i naahuł spynilisia — hetamu spryjała katastrofa na Čarnobylskaj AES. U 1986 i nastupnych hadach mnohija eŭrapiejskija dziaržavy pajšli na toje, kab całkam admovicca ad atamnaj enerhietyki.

Pry hetym Francyja zdoleła pierakanać hramadzian, što jadziernaja enerhietyka biaśpiečnaja, i praciahvaje raźvivać hetuju halinu.

Eŭrapiejskaja Kamisija, jakaja pradstaŭlaje ŭsie 27 dziaržavaŭ‑čalcoŭ Eŭrapiejskaha Źviazu, znachodzicca ŭ davoli składanaj sytuacyi. Jana, z adnaho boku, pavinna pačuć hałasy tych, chto žadaje admovicca ad vykarystańnia jadziernaj enerhii, z druhoha boku — hałasy tych, chto ličyć, što jadziernaja enerhija nieabchodnaja dla dalejšaha raźvićcia.

Adzin z aspektaŭ, jaki vyklikaje zaniepakojenaść eŭrapiejcaŭ — doŭhaterminovaje zachoŭvańnie jadziernych adkidaŭ. Vielmi ciažka patłumačyć hramadzkaści, jak jadziernyja adkidy mohuć zachoŭvacca sotni i tysiačy hadoŭ.

Z druhoha boku, da zaniepakojenaści ekalohijaj dadajecca prablematyka parnikovaha efektu, a eŭrapiejcy šukajuć šlachi vytvorčaści enerhii biaz vykidaŭ parnikovych hazaŭ. Tamu hramadzkaja dumka i parlamenty ŭ niekatorych krainach Eŭraźviazu ŭžo ličać, što jadziernaja enerhija mahła by być adkazam na vyklik parnikovaha efektu.

U dakumentach, jakija Eŭrapiejskaja Kamisija adrasavała svaim partneram pa prajektach u halinie atamnaj enerhietyki na praciahu apošnich piaci hadoŭ, u asnoŭnym kazałasia pra aspekty nadziejnaści AES. Ale niadaŭna ŭ śpis pryjarytetaŭ Eŭrakamisii viarnułasia vytvorčaść jadziernaj enerhii.

Daviedka: Atam na miažy

Hałoŭnaja ideja Eŭraźviazu adnosna atamu zastajecca niaźmiennaj: jon pavinien być biaśpiečnym. U 90‑ia hady Eŭraźviaz inicyjavaŭ prahramy, nakiravanyja na akazańnie dapamohi krainam Centralnaj i Ŭschodniaj Eŭropy i novym niezaležnym dziaržavam (NND, nie kandydatam u EZ) u harantavańni biaśpieki ich reaktaraŭ — Fare i Tasis. Adnak, niahledziačy na toje, što prahramy ŭ halinie jadziernaj biaśpieki adyhryvajuć važnuju rolu ŭ Centralnaj i Ŭschodniaj Eŭropie, šerah prablemaŭ usio adno zastajecca. I źviazanyja jany najpierš ź finansavymi ciažkaściami. Z 66 reaktaraŭ savieckaha typu 21 znachodzicca ŭ Centralnaj Eŭropie, 45 u novych niezaležnych dziaržavach. Z hetaj kolkaści 35 reaktaraŭ (13 u Centralnaj Eŭropie i 22 u NND) patrabujuć surjoznaj madernizacyi. I ich biaśpieka vymahaje vializnych kapitałaŭkładańniaŭ.

***

Dadzienaja publikacyja padrychtavanaja pry spryjańni Eŭraźviazu i nie abaviazkova adlustroŭvaje aficyjny punkt hledžańnia EZ. Pa dadatkovuju infarmacyju źviartajciesia na sajt www.delblr.ec.europa.eu

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0