Ad siońnia pišam pa novych praviłach

Z 1 vieraśnia ŭstupili ŭ siłu papraŭki ŭ praviłach školnaj arfahrafii i punktuacyi. Źmienaŭ niamała, ale jany achoplivajuć małuju častku leksičnaha zapasu.

Akańnie na kancy zapazyčańniaŭ

Pašyrajecca pryncyp pieradačy akańnia pry napisańni zapazyčanych słoŭ: trya, Vaterłoa.

Jakańnie ŭ ličebnikach

Pavodle ahulnaha praviła pieradačy na piśmie jakańnia ŭ pieršym pieradnacisknym składzie prapanavana pisać dziaviaty, vasiamnaccać.

Ŭ u zapazyčańniach

U bolšaści inšamoŭnych słoŭ užyvajecca «ŭ»: va ŭniviersitecie, dla ŭnijata, ale: traur.

Abrevijatury

Skaročanyja častki abrevijatur pišucca tak, jak u adpaviednych poŭnych słovach: hałoŭurač (hałoŭny), interpał (internacyjanalnaja palicyja), linkar (liniejny karabiel).

Sprečny prezident

Vialikaje abmierkavańnie vyklikała napisańnie słova «prezident». Zhodna z novymi praviłami ź vialikaj litary treba pisać słovy abo spałučeńni słoŭ, jakija źjaŭlajucca aficyjnymi nazvami asoby na vyšejšych dziaržaŭnych i relihijnych pasadach: Prezident Respubliki Biełaruś, Prezident Rasijskaj Fiederacyi, a z małoj litary: vizit prezidenta, vystupleńnie staršyni; ale: vybary Prezidenta Respubliki Biełaruś. Dziaržaŭnaja presa ŭžo niekalki hadoŭ kirujecca takim praviłam.

Jo

Z 1 vieraśnia taksama dazvalajecca pisać Ńju-Jork (zamiest Ńju-Jork), johurt (johurt), aklimatyzavać (aklimaciziravać).

Što z kłasičnym pravapisam?

Što ž stanie z kłasičnym pravapisam, jaki piša «śnieh», «hazeta»?

Dyrektar Instytutu movaznaŭstva Alaksandr Łukašaniec adznačyŭ, što da taraškievicy treba stavicca z pavahaj i «absalutna narmalna, kali buduć źjaŭlacca faksimilnyja vydańni, pieravydańni tvoraŭ biełaruskich piśmieńnikaŭ i navukovyja tvory, napisanyja hetym pravapisam». Ale ciapier aficyjna zarehistravanyja biełaruskamoŭnyja vydańni pavinny pierajści na novyja praviły.

Da novaŭviadzieńnia Minadukacyi pačało rychtavacca jašče ŭ 2008 hodzie. Tady asobnym vydańniem źjavilisia novyja «Praviły biełaruskaj arfahrafii i punktuacyi». Zhodna z novymi praviłami vyjšli «Biełaruski arfahrafičny słoŭnik» i «Sučasny ruska-biełaruski słoŭnik dla školnikaŭ». A voś pieravydańnie biełaruskamoŭnych padručnikaŭ jašče nie zaviaršyli. Zrabić heta miarkujuć u bližejšyja dva-try hady. Nastaŭnica biełaruskaj movy Zoja skazała, što ŭ ich škole jašče niama knih pa litaratury dla 8 kłasaŭ i pa movie dla 9 kłasaŭ.

«Taksama my pavinny na ŭrokach tłumačyć źmieny. U pačatku kožnaha ŭroka treba pravodzić «Arfahrafičnuju chvilinku». I ŭ kožnym kabiniecie musiać visieć stendy z rubrykaj «Pišam pravilna». Ci pryviaduć źmieny da taho, što školniki pačnuć rabić mienš pamyłak? Zoja nie ŭpeŭnienaja. «A ci abhruntavanyja byli tyja źmieny ŭvohule, pabačym za 2–3 hady».

Minadukacyjaj praduhledžany pierachodny pieryjad dla ŭviadzieńnia novaj redakcyi pravił u školnaje navučańnie. Hety termin składaje try hady. Pakul pry acency viedaŭ školnikaŭ nie buduć uličvacca vypadki, źviazanyja sa źmienami. Na praciahu ŭsiaho pieryjadu i ŭ zadańniach centralizavanaha testavańnia nie buduć vykarystoŭvać novaŭviadzieńni.

***

«ARCHE» pierachodzić nie źbirajecca

Časopis «ARCHE» — adzinaje takoje vydańnie, što vykarystoŭvaje kłasičny pravapis. Redaktar Valer Bułhakaŭ kaža, što na novyja praviły «ad 1 vieraśnia pierachodzić nie źbirajecca. Piarojdziem tolki tady, kali łukašenkaŭskaja dziaržava pačnie karać za kłasičny pravapis i pastavić pytańnie ab delehalizacyi časopisa. My ŭsprymajem hety zakon jak formu palityčnaha cisku. Jon najpierš naceleny suprać niezaležnych ŚMI i vydaviectvaŭ».

Vydaviectva Ihara Łohvinava — najbujniejšaje pa vypusku knih kłasičnym pravapisam. «Tyja knihi, što ŭ płanach, — budziem vydavać, a pra nastupnyja budziem dumać», — adznačaje Ihar.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0