Aleś Kiebik. Navošta nam intehracyja?

 Navošta nam intehracyja?

Apošnim časam pačaścilisia razmovy pra intehracyju Biełarusi z Rasiejaj. To «sajuzny rubiel» abmiarkoŭvajuć, to «sajuzny televizar». Bolej stali pisać i pra pasiadžeńni «sajuznaha ŭradu» i «sajuznaha parlamentu». Vidavočna, što padšturchnuŭ razmovy pra intehracyju niadaŭni aryšt u Amerycy dziaržsakratara novaha «sajuzu» Paŭła Baradzina. Bolš surjoznaja padstava dla prapahandy «sajuzu» — sioletnija prezydenckija vybary ŭ Biełarusi. Razmovy razmovami, ale za imi važna nie zhubić sutnaści i sapraŭdnaj metu intehracyi. Što heta? Dziela čaho? Kamu vyhadna?

Abjektyŭna intehracyja Biełarusi i Rasiei jak kolišnich faktyčnych kalonii i metrapolii nia maje inšaha tłumačeńnia, aproč niazdatnaści kiraŭnictva RB ažyćciaŭlać samastojnuju palityku niezaležnaj dziaržavy. Precedentaŭ u suśvietnaj praktycy chapaje. Apošni prykład: prośba adnoj z Kamorskich vyspaŭ, Anžuanu, byłoj francuskaj kalonii, jakaja atrymała niezaležnaść, «zabrać ich nazad». Maŭlaŭ, «ničyvo nie pałučajecca». Francuzy adkazali: «Nie-nie, vyrašajcie sami». Nia tak vyrazna, ale toje samaje kažuć Łukašenku i rasiejcy, usialak hamujučy i «sajuzny rubiel», i «sajuzny televizar». Vierahodna, razumiejuć, što niezaležnaści — jak najvyšejšaj fazie dziaržaŭnaha raźvićcia nacyi — alternatyvy pakul nidzie ŭ śviecie nie prydumali. Vaźmi zaraz tuju Biełaruś z Łukašenkam, a pryjdzie jaki bolš «pradźvinuty» kiraŭnik, z šyrejšym kruhahladam — i niepaźbiežna pryjdziecca mieć kłopaty z novym raździaleńniem.

Praparcyjna dačynieńni Anžuanu i Francyi takija samyja, jak biełaruska-rasiejskija. Tolki tam nichto nie buduje papulisckich schiemaŭ nakštałt Kamorska-Francuskaha sajuzu, nichto nie zajmajecca samapadmanam. Urad adkryta pryznaje svaju słabaść. Sutnasna naša sytuacyja adroźnivajecca tolki ŭ hetym punkcie. U nas kiraŭnik svajoj słabaści nie pryznaje i tamu choča, kab viartańnie da kalanijalnaha stanu razhladałasia jak intehracyja, zbližeńnie roŭnych. A ŭličvajučy žorstkuju kancentracyju ŭłady ŭ rukach Łukašenki, treba bačyć za tymi «intehracyjnymi inicyjatyvami» nie palityku ŭradu ci parlamentu, h.zn. dziaržavy, a palityku persanalna Alaksandra Łukašenki. Alahizm sytuacyi ŭ tym, što ŭ inšaha, bolš spraktykavanaha i mudraha kiraŭnika, na jahonym miescy navat i dumki nia ŭźnikła b pra viartańnie ŭ čysty kalanijalny stan. Mienavita niezaležnaść krainy zrabiłasia b padstavaj jejnaha raźvićcia, jak heta adbyvajecca va ŭsim śviecie.

Pavodziny Rasiei ŭ dačynieńni da «intehracyjnych pracesaŭ» — padkreślena strymanyja i kabinetnyja. Biudžet «sajuznaj dziaržavy» — heta faktyčna zarobki čynavienstva «sajuznych strukturaŭ», apłata budynkaŭ hetych strukturaŭ i sajuznych mierapryjemstvaŭ. Pra realnyja abjadnaŭčyja akcyi rasiejcy havorać nieachvotna. Pucin adnoj z hałoŭnych zadačaŭ Rasiei nazvaŭ pazbaŭleńnie imperskich ambicyjaŭ. Užo ŭ hetaj frazie — i acenka sutnaści Savieckaha Sajuzu, i acenka zachadaŭ dziela jaho adnaŭleńnia. Maŭlaŭ, imperyi nia budzie.

Acenka Savieckaha Sajuzu jak imperyi — pierajemnicy imperyi rasiejskaj — całkam słušnaja. Davajcie ŭspomnim, jakoje miesca zajmała Biełaruś u hetaj saviecka-rasiejskaj imperyi. Maryjanetkavyja ŭrad, symbolika, planamiernaje skaračeńnie biełaruskaha školnictva, dyskredytacyja «niedaraźvitaha jazyka». U najhoršyja časy — fizyčnaje vyniščeńnie biełaruskaj intelihiencyi, u «najlepšyja» — zabarona nazyvać Biełaruś krainaj (a tolki respublikaj).

Idealohija braterstva nie vytrymlivaje krytyki, choć i ekspluatujecca ŭžo 200 hadoŭ. Braty najlepiej dačyniajucca, kali žyvuć paasobku. Idealohija pravasłaŭja ŭsio bolš dyskredytuje siabie to antysemityzmam, to ničym nie apraŭdanym ckavańniem pratestantaŭ, to imknieńniem stać dziaržaŭnaj relihijaj u krainie, dzie suisnujuć roznyja vieravyznańni i tolki try pracenty deklaravanych pravasłaŭnych sapraŭdy naviedvajuć carkvu.

Nie vytrymlivaje krytyki i prapahanda ekanamičnych vyhodaŭ «intehracyi»: sproby pryviazać biełaruski rubiel da niestabilnaha rasiejskaha, vyprošvańnie ŭ Rasiei kredytaŭ, jakija taja, u svaju čarhu, biare na Zachadzie. Usio heta navat nie stratehija, u jakoj abaviazkova musiła b być meta: kali ž pierastaniem prasić – praz hod ci praz sto? Usio heta vyhladaje na taktyčnyja kroki, aby zalapić dzirki. Chacia b na jaki miesiac, a tam pabačym.

Nie vytrymlivaje, narešcie, krytyki i mit pra biednaść Biełarusi na svaje resursy – samaabraźlivaja kazačka, jakoj taksama ŭžo 200 hadoŭ. Choć u śviecie isnuje mnostva prykładaŭ, što nia nafta i zołata hałoŭny skarb krainy. Niekatoryja ŭ nafcie kupajucca, a žyvuć dzika. A niekatoryja i na hołym kamieni razvodziać rajskija sady, dziakujučy ŭmiełamu vykarystańniu pracoŭnaha resursu ŭłasnaha narodu. Heta značyć – dziakujučy ŭmiełamu kiravańniu. Takaja dziaržava nikoli nia vierniecca ŭ kalanijalny stan, i jaje ludzi zaŭsiody buduć hanarycca i ŭłasnymi hrašyma, i ŭłasnym pašpartam, i ŭłasnaj symbolikaj.

Voś čamu ŭsie havorki pra intehracyju ŭ ciapierašniaj Biełarusi nielha vytłumačyć ničym, aproč niazdatnaści kiraŭnictva samastojna naładzić žyćcio ŭ krainie.

Aleś Kiebik