Mnie nie patrebnyja dadatkovyja stymulatary, u mianie inšy kajf. Užo bolš za hod ja razmaŭlaju pa-biełarusku. I siońnia mnie ŭtulna. Usie nieadnarazova tłumačyli mnie, jaki ja debił, jak nacyjanalizm pieraškadžaje ŭ žyćci... Pra siabie piša Jan Maŭzer, pieramožca «Basovišča», lider novaje chvali ŭ biełaruskaj muzycy.
«Basovišča»! Trapić siudy — mara kožnaha biełaruskaha muzyki. «Basovišča» elitarnaje, vyšej za jaho ničoha niama. Jašče da našaha vystupu zdymačnaja hrupa NTV biare karacieńkaje interviju ŭ Zoi sa «Źmiai». Naš sempler žartuje, što heta interviju ź pieramožcaj. My dumali, što pieramoža «Źmiaja». Vielmi ŭžo chadziła jana zornaja, niedatykalnaja, navat načavała nie ŭ kalektyŭnaj sportzali. Kali akazałasia, što pieramoh hurt z Mahiloŭščyny, pačałosia štości kazačnaje. Nas zaprašajuć na scenu, pierad jakoj niekalki tysiač čałaviek, paciskajuć dałoni surjoznyja ludzi, paśla fatahrafavańni dla polskich medyjaŭ, interviju z nami biaruć šerah hazetaŭ dy radyjostancyjaŭ. Uražańnie, što heta nia z mnoj, što heta son. Adrazu ja j nie zrazumieŭ, što my takoha zrabili, kab pryciahnuć da siabie stolki ŭvahi.
Praz usiu Biełaruś
Da Asipovičaŭ z Mahilova jedziem dyzelem. Kolki hadzin — u bary, da Miensku dabirajemsia elektryčkaj. U stalicy hałoŭnaje — nie pahublać muzykaŭ, jakija pasvarylisia j razyšlisia ŭ roznyja baki. Na Akademii navuk, dzie treba było hruzicca pa aŭtobusach, uzdychnuli z palohkaj. Dalej stała praściej.
Daroha da Polščy — asobny epizod. Enerdžajzer, jaki źjeli niekatoryja muzyki, nia daŭ zapluščyć vačej usim astatnim udzielnikam vandroŭki. Blizu Baranavičaŭ maładaja muzyčnaja elita Biełarusi ŭžo ščylna nabliziłasia da narodu. Sami saboj pačali ŭźnikać paraleli pamiž aŭtobusam na «Basovišča» j zvyčajnym piŭnikom na rajonie, dzie «prostyja pacany» ŭžarajucca harełkaj ci tannym vinom. Nie. Kožnamu svajo, mnie nie patrebnyja dadatkovyja stymulatary, u mianie inšy kajf. I nie prapanoŭvajcie mnie «zabuchać». Praz usio heta ŭ Haradku, kali nas pryvieźli j raźmiaścili ŭ sportzali škoły, ad stomlenaści upaŭ spać prosta na padłozie.
U atmasfery svabody
U piku siońniašniaj antypolskaj histeryi chaciełasia b adznačyć haścinnaść i vietlivaść nasielnictva Haradka — jak palakaŭ, tak i biełarusaŭ. U horadzie tam-siam ustalavany namioty — biełaruskija amatary roku ŭžo bolš za sutki kiśli ŭ čakańni kultavaha festyvalu.
Huk, śviatło, scena — pretenzij niama. Vystupać u takich umovach — asałoda. Škada, što takoje niemahčyma zładzić na radzimie. Ludziej było b u niekalki razoŭ bolej. Na «Basoviščy» tysiač piać narodu, peŭnaja častka ź jakoha — miascovaje nasielnictva, jakoje pryjšło papić piva pad muzyku.
Napružanaha čakańnia vystupu taksama nie było. Atmasfera svabody, što łunała na festyvali, rassłablała j nadavała ŭpeŭnienaści. Nas musić zadavalniać užo toje, što ŭsie siadziačyja miescy zaniaty. Ale nas mała cikaviać hetyja akaličnaści. Pieradusim my hrajem dla siabie. Kali b daviałosia vystupać pierad absalutova pustoj zalaj, kaŭbasili b tak ža biaźlitasna. Zaŭvažaju, što nas vyjšaŭ pasłuchać Pit Paŭłaŭ. I ŭžo paśla pieršaj pieśni čutny apladysmenty — zvarotnaja suviaź ustalavana. Čym dalej, tym bolš uzrastaje padtrymka. Jana idzie adusiul: ad tych, chto siadzić, ad hukarežysera, ad tych, chto zapalvaje razam z nami. Ad hetaha jašče bolš zavodzimsia, słaba kantralujem siabie, stan blizki da ekstazu. Śpiavańnie na scenie — jak seks, prykładna tyja ž adčuvańni. Mianie adklučaje ad realnaści. Kiepska pamiataju, jak było dalej... Pamiataju tolki, jak paśla vystupu paciskaje dałoń Pamidoraŭ. Było ŭdvaja pryjemna. «Tav. mauzer» jak hardkoravy hurt źjaviŭsia dziakujučy hetamu čałavieku — ja palubiŭ ciažki rep, pasłuchaŭšy «Śviata pakradzienaje» Pamidora. Dahetul słuchaŭ rasiejski rok.
Naprykancy chaču paspračacca ź Lavonam Tarasevičam, jaki ličyć, nibyta vystupoŭcy praciahvali muzyčnyja tradycyi 1990-ch, śpiavali pra siniaje nieba. Mabyć, miełasia na ŭvazie hetaja pieśnia, tut užyvajecca słova «niabiosy».
Amerykanski špijon
Paśla viartańnia na radzimu miascovyja žurnalisty časta zadajuć pytańnie: čamu pieramahli mienavita vy? Adkazvaju: ad biezvychodnaści... Nastupnaje ich pytańnie: čamu vy śpiavajecie pa-biełarusku? Raniej ja vyrašyŭ na tupyja pytańni nie adkazvać. Ale tut rablu vyklučeńnie dla rasiejskamoŭnych muzykaŭ, ź jakimi niezrazumieła čamu daviałosia jechać u adnym aŭtobusie na festyval biełaruskaha roku.
U niejki momant žyćcia ja pierastaŭ pisać pa-rasiejsku. A kali sprava išła da zakančeńnia VNU, źjaviłasia razumieńnie taho, što albo treba pieratvarać maru ŭ realnaść, albo žyćcio skončana. Atrymaŭšy ŭniversytecki dyplom z adznakaj, pierajšoŭ da napisańnia tekstaŭ i muzyki. Ciapier heta asnoŭny moj zaniatak. Ale abstaviny vymušajuć zabivać ranicu j pieršuju pałovu dnia na pracy. Tam, dzie mnie pašenciła ŭładkavacca, napeŭna, chaciełasia b rabić šmat jakim vypusknikam ekanamičnych fakultetaŭ.
Praca — dekor majho žyćcia. Na pracy ja pierachodžu na rasiejskuju. Tam nichto nia viedaje mianie sapraŭdnaha. Pačuvajusia amerykanskim špijonam. U adnym miescy, kudy źbiraŭsia pajści pracavać, mianie nie ŭziali praz maju biełaruskamoŭnaść. Ale ŭžo bolš za hod ja razmaŭlaju pa-biełarusku. I siońnia mnie ŭtulna. Usie nieadnarazova tłumačyli mnie, jaki ja debił, jak nacyjanalizm pieraškadžaje ŭ žyćci. Ale ci možna žyć u zdradzie? Zdrada — prymajecca, zdradnik — karajecca. My ŭsie zdradniki. I svaim marudnym pamirańniem Radzima pomścić za našuju słabaść dy abyjakavaść. Mužnyja praciahvajuć zmahańnie. Ja chaču, kab maje budučyja dzieci hanarylisia mnoj.
P.S. Usim dziakuj. Sustreniemsia na barykadach. Jan Maŭzer.
▶
Šyzafrenija
Idealizm — heta idyjatyzm? Nia vieru! —
Tym, chto chałodnymi palcami biare za kaŭnier,
Tym, chto idzie vyklučna na krajnija miery,
Tym, chto mroić krainu ŭ čyrvonych špalerach,
Tym, chto ščyry, z vusami j chłusić z rukoju na sercy,
Tym, chto ŭ Rasieju hatovy paŭźci na kaleniach,
Tym, kaho bajacca maleńkija dzieci,
Tym, zabić kaho nielha chiba što z-za leni.
Usio raptoŭna, usio hvałtoŭna. Usio cudoŭna!
Ja zadaju šmat pytańniaŭ i nia čuju adkazu...
Ź ciaham času ja rablusia ŭsio bolš pamiarkoŭnym.
Šyzafrenija — heta zarazna.
Bo ja mroju krainu ŭ pialostkach niabiosaŭ.
Kraina ŭ ružovych pančochach i rakavaj pozie.
Zvykła chavajuć poziech, usio prasiaknuta spakojem.
Heta ŭsio nia toje! Heta ŭsio nia toje!
Irvać smuhu hetych dzion,
Pacisnuć plačyma j uniz,
Nia treba šukać unison
Z tym, što zaviecca fašyzm.
«Poŭny paradak, praces idzie,
Niebiaśpieka minuła, sytuacyja pad kantrolem».
Ja razumieju, da čaho ŭsio heta viadzie...
Chto ŭznačalić haradzkoje padpolle?!.
▶
Hurt «Tavaryš Maŭzer»
utvaryŭsia ŭ Mahilovie ŭ 2002 hodzie, upieršyniu vystupiŭ u 2003-m. U 2005 hodzie «Tavaryš Maŭzer» pieramoh na «Basoviščy», i na zimovych vakacyjach pajedzie ŭ Biełastok zapisvać debiutny albom. Uzrost udzielnikaŭ hurtu — ad 17 da 22 hadoŭ. Najstarejšy — lider, Janka Maŭzer. Aproč «Tavaryša Maŭzera» ŭ Mahilovie jość jašče dva biełaruskamoŭnyja hurty — «Hluki» i «Vodar Suśvietu».
Kamientary