Ušanavańnie pamiaci mučanika ekzarcha Antona Niemanceviča

Napiaredadni Paschi Chrystovaj — 11 krasavika — u Minsku adbudziecca cyrymonija ŭšanavańnia pamiaci ekzarcha Hreka‑Katalickaj Carkvy ŭ Biełarusi Antona Niemanceviča.

Pačniecca cyrymonija ŭ 9 hadzi ranicy.

Anton Niemancevič naradziŭsia 8 lutaha 1893 hoda ŭ Sankt‑Pieciarburhu ŭ siamji vychadcaŭ z Sakolskaha pavieta Hrodzienskaj hubierni. U stalicy impieryi skončyŭ pryvatnuju katalickuju himnaziju Sv. Kaciaryny i duchoŭnuju sieminaryju. U 1915 hodzie byŭ vyśviačany ŭ ksiandza i pastupiŭ u Mitrapalitalnuju katalickuju duchoŭnuju akademiju. Padčas vučoby ŭ akademii staŭ siabram biełaruskaha koła studentaŭ.

Skončyŭšy navučańnie, nios śviatarskaje słužeńnie ŭ Savieckaj Rasii. Za «zanadta aktyŭnuju relihijnuju dziejnaść» balšaviki dvojčy (1919, 1921) kidali jaho ŭ astroh.

Pa nakiravańni mitrapalita Mahiloŭskaha Edvarda fon Ropa vučyŭsia ŭ Papskim uschodnim instytucie (Rym), dzie staŭ doktaram uschodnich carkoŭnych navuk.

U 1929 hodzie ksiondz doktar Anton Niemancevič viarnuŭsia ŭ Biełaruś. Miescam jaho žycharstva staŭ Albiarcin, pryharad Słonima, dzie z vosieni 1924 hoda pracavała misija ajcoŭ jezuitaŭ uschodniaha abradu. Prabyŭšy dva hady ŭ navicyjacie, Anton Niemancevič staŭ manacham Tavarystva Isusa. Jamu było daručana redahavańnie unijnaha časopisa «Da Złučeńnia». (Kali polskaja administracyja zabaraniła vydańnie hetaha miesiačnika, byŭ naładžany vypusk časopisa «Złučeńnie»).

U vieraśni 1939 hodzie Zachodniaja Biełaruś i Zachodniaja Ukraina byli dałučanyja da SSSR. U novych umovach pytańni carkoŭnaj unii i unijnaha ruchu na terytoryi Biełarusi i Ukrainy adyšli pad jurysdykcyju mitrapalita Halickaha Andreja Šaptyckaha, jaki jašče na pačatku XX st. atrymaŭ tytuł «mitrapalit Halicki, administratar mitrapolii Kijeŭskaj i ŭsiaje Rusi, roŭna jak archijeparchijaŭ Uładzimirskaj, Połackaj, Smalenskaj, a taksama jeparchijaŭ Łuckaj z ekzarchatam usiaje Rusi, Astrožskaj, Noŭharadockaj, Minskaj, Bieraściejskaj, Viciebskaj, Mścisłaŭskaj, Aršanskaj, Mahiloŭskaj, Chołmskaj, Biełzskaj, Sievierskaj, Pinskaj, Turaŭskaj i roŭna jepiskap Kamianiec‑Padolski».

Majučy takija paŭnamoctvy, mitrapalit Andrej 9 kastryčnika 1939 hoda zasnavaŭ Biełaruski ekzarchat i pryznačyŭ ekzarcham ajca Antona Niemanceviča. 22 listapada 1941 hoda rašeńnie archiŭładyki Andreja zaćvierdziŭ Papa Rymski Pij CHII.

5 studzienia 1942 hoda a. Anton Niemancevič źviarnuŭsia ŭ Hienieralny kamisaryjat u Minsku z prośbaj lehalizavać jahony stutus ekzarcha Hreka‑Katalickaj Carkvy ŭ Biełarusi. 16 sakavika 1942 hada zhoda hienieralnaha kamisara była atrymana. Siadzibaju Ekzarchatu staŭ Albriacin.

Razharnuć unijnuju dziejnaść u jakaści ekzarcha a. Anton Niemancevič nie zdoleŭ, bo ŭžo ŭletku 1942 hoda jaho aryštavała niamieckaja palicyja biaśpieki. Jak ličyć doktar historyi Jury Turonak, heta było zroblena pa danosu śvieckich biełaruskich pravasłaŭnych aktyvistaŭ.

Z Albiarcina ekzarch Anton Niemancevič byŭ dastaŭleny ŭ Minsk.

Da niadaŭniaha času isnavała niekalki viersijaŭ adnosna pryčyny, daty i miesca śmierci ekzachrcha Antona Niemanceviča. Ciapier dziakujučy znachodkam carkoŭnaha historyka a. Jaŭhiena Usošyna dakładna viadoma, što a. Anton Niemancevič pamior 6 studzienia 1943 hoda ŭ turmie ŭ Minsku.

Jak pryčynu śmierci a. Antona Niemanceviča palicyja biaśpieki nazvała sypny tyf. Adnak viadoma, što na tyf Anton Niemancevič chvareŭ jašče ŭ dziacinstvie i mieŭ na jaho imunitet. Archimandryt Leŭ Haroška ličyŭ, što falšyvym dyjahnazam niemcy sprabavali prykryć zabojstva śviatara. U lubym vypadku, jak ličyć archimandryt Siarhiej Hajek, možna havaryć pra mučanictva ex aerumnis carceris (vyčarpańnie ŭ varunkach turmy).

Ekzarch Anton Niemacevič byŭ pachavany na niamieckich mohiłkach u Minsku. Ciapier heta skvier na vulicy Karła Libkniechta.

U adpaviednaści z carkoŭnymi praviłami ź miesca, dzie byli mohiłki i dzie byŭ pachavany ekzarch Anton Niemancevič, była ŭziataja ziamla. Kapsuła z hetaju ziamloju i budzie 11 krasavika ŭračysta zakładziena ŭ dvary Hreka‑Katalickaha centra Śviatoha i Praviednaha Jazepa (vuł. Ardžanikidze, 6).

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0