Z usioj krainy

 Z usioj krainy

U Bieraści vajujuć z ukraincami

Bieraściejski harvykankam pačaŭ žorstkuju baraćbu z ukrainskimi handlarami, jakija pradajuć tanny charč u nie prystasavanych dla hetaha miescach, najpierš na peronie stancyi «Bieraście-Paleskaje», kudy prychodziać dyzeli z Ukrainy. Dy što tam, ukrainskija małako, miasa, tvaroh pradajucca ŭ Bieraści ledź nie na kožnym rahu. Harvykankam vydaŭ specyjalnaje rasparadžeńnie, kab milicyja prymała žorstkija miery pa spynieńni niedazvolenaha handlu.

Hardzinnuju fabryku kupić nie žadajecie?

Niedabudavanyja karpusy Mahiloŭskaj hardzinnaj fabryki buduć vystaŭlenyja dla prodažu na aŭkcyjonie. Budaŭnictva jaje (nazyvacca jana miełasia «Stužka») pačałosia ŭ 1993 hodzie na srodki z respublikanskaha biudžetu i za kredyt 5 miljonaŭ niamieckich marak. Ale tak ničoha j nie zmahli dabudavać. Ciapier budova zajmaje 10 ha ziamli, płošča asnoŭnych vytvorčych karpusoŭ — 44 tysiačy kv.m. Acenačnaja cana fabryki — 974 458 450 rubloŭ. Pačatkovaja cana tarhoŭ — 478 936 137 rub. Aŭkcyjon adbudziecca praź miesiac.

Novy zakaźnik — «Piakalinski»

Utvorany novy respublikanski bijalahičny zakaźnik — «Piakalinski», na terytoryi Smalavickaha lashasu. Płošča jahonaja – prykładna 3 na 7 kilametraŭ. Na siońnia ŭ Biełarusi my majem 92 respublikanskija zakaźniki, ź ich 19 — hidralahičnyja, 22 — landšaftnyja i 51 — bijałahičny.

Pavodle BiełaPAN

Pić ź Dźviny nia chočam

Hetym letam z-za praciahłych daždžoŭ pitnaja vada ŭ Połacku jak nikoli kiepskaja. Z hodu ŭ hod u horadzie pieranosicca budaŭnictva artezijanskaha vodazaboru, tamu pałačanie pa-raniejšamu pjuć vadu ź Dźviny. Pryčym sami tutejšyja kamunalniki pryznajucca, što ačyščalnaja stancyja połackaha «Vodakanału» nie raźličanaja na apracoŭku vady takoj kiepskaj jakaści. Tamu 26 žniŭnia ŭ Połacku adbyŭsia ekalahičny mitynh. Na adnym ź plakataŭ było napisana: «Pakul Łukašenka buduje pałacy, nia budzie hrošaj na čystuju vadu». Pikietoŭščyki źviarnulisia da miascovych uładaŭ z patrabavańniem vyrašyć urešcie prablemu ź pitnoj vadoj, a taksama navieści paradak na vulicach i ŭ dvarach paśla hazyfikacyi horadu. Za dva apošnija hady Połacak biaźlitasna pierakapali, ale tranšei pazasypali aby-jak, a dobraŭparadkavańniem nichto tak i nie zaniaŭsia.

V.K.

Viačorka vinšuje

Redakcyja «NN» atrymała vinšavańnie sp. V.Viačorki z nahody dziaviataj hadaviny z taho dnia, jak 25 žniŭnia 1991 hodu Deklaracyi «Ab dziaržaŭnym suverenitecie Biełarusi» byŭ nadadzieny status Kanstytucyjnaha zakonu.

«Tysiačy ludziej na placach i vulicach Miensku ŭ tyja pamiatnyja žnivieńskija dni paśla krachu maskoŭskaha kamunaimperskaha putču damahalisia – i damahlisia – ad Viarchoŭnaha Savietu hetaha epachalnaha kroku, — havorycca ŭ vinšavańni. — Apošnija dziesiać hadoŭ XX stahodździa našaja kraina isnuje jak niezaležnaja. Za hety čas kaštoŭnaść niezaležnaści stała biassprečnaj dla balšyni biełaruskaha narodu, za dziesiać hod vyrasła novaje pakaleńnie biełaruskaj moładzi, jakaja bačyć miesca Biełarusi ŭ šerahu cyvilizavanych krainaŭ śvietu». Niezaležnaść, havorycca ŭ liście kiraŭnika Viačorkavaha BNF, stanie padmurkam pabudovy lepšaj Biełarusi.

Čynoŭnicki vodhuk na Łukašenkaŭ zaklik

Mahiloŭski abłvykankam abvieściŭ, što pačynaje na vioscy ledźvie nie ahrarnuju reformu. Daśviedčanyja aparatčyki tamaka viedajuć, što dastatkova modna pierafarbavać staroje, i hetaje staroje vyhladaje duža modna. A.Łukašenka zapatrabavaŭ dalejšaha raźvićcia sielskaj haspadarki, čynoŭniki mamentam zaryjentavalisia. «Rašučyja źmieny» datyčać tolki taho, što paru haspadarak pryznajuć bankrutami i praz aŭkcyjon pradaduć, a, faktyčna, prymacujuć da bolš paśpiachovych, i ŭsio. Astatnija miery duža tradycyjnyja: vykankam vydatkuje haspadarkam dadatkovyja hrošy na ačystku paloŭ ad pustaziella, na padrychtoŭku žyviołahadoŭčych pamiaškańniaŭ da zimy, pačatkova hetyja samyja hrošy z tych samych kałhasaŭ vypampavaŭšy. Nu i, viadoma, pravieryć pracu kadraŭ. Što tut novaha, skažecie?

Vino z harodninavaha zavodu

Bychaŭski kanservava-harodninavy zavod vypuskaje toje, što i inšyja pradpryjemstvy hetkaha kštałtu: zialony harošak, salanku z kapusty, kanservavanyja ahurki i soki. Ale hetaja pradukcyja na siońnia nia duža prybytkovaja. Našyja ludzi i sami ŭsio navučylisia «zakatvać» u banki. Tamu zavod adčyniŭ vinny cech. U hetym hodzie jon raspačynaje vyrab słavutych jašče z savieckich časoŭ «pładova-vyhadnych» vinaŭ z čarnicaŭ, kłubnicaŭ, parečak, jabłykaŭ. Jakaść padobnaha praduktu ŭ hurmanaŭ zaŭždy vyklikała zaŭvahi. Zatoje ŭ biudžecie — papaŭnieńnie.

Symon Hłazštejn, Mahiloŭ

Suprać žabractva

Viciebskija sacyjał-demakraty z partyi Statkieviča 25 žniŭnia arhanizavali pikiet u centry horadu pad lozunham «Partyja sacyjał-demakrataŭ — suprać źbiadnieńnia narodu». Udzieł u pikiecie ŭziali taksama benefisty, pradprymalniki i aktyvisty niaŭradavych arhanizacyjaŭ. Pikietoŭcy trymali plakaty: «Mnie nia treba taki «baćka», lepiej budu siratom», «Uradžaj źbirajem, ale ŭ kišeniach ničoha nia majem», «Saša! Chakiejem syty nia budzieš».

Juraś Korban, Viciebsk

9 vieraśnia na Krapivienskim poli

9 vieraśnia ŭ 15.15 na čyhunačnym vakzale Voršy aktyvisty miascovych niaŭradavych arhanizacyjaŭ buduć sustrakać hości, jakija prybuduć na Dzień biełaruskaj vajskovaj słavy. Śviata na Krapivienskim poli pačniecca z uračystaj imšy ŭ pamiać pra hierojaŭ, jakuju adsłužyć ksiondz Aršanskaha kaścioła Śv. Jazepa. Upieršyniu sioleta projdzie i pravasłaŭnaje nabaženstva, pakolki Kanstancin Astroski byŭ pravasłaŭnym. Mastak Aleś Puškin pradstavić svoj perfomans «Aršanskaja daŭnina», jaki ŭłady zabaranili pakazvać u Navahradku. Usiu noč buduć hareć vohniščy i hučać pieśni. Na śviacie vystupiać falklornaja hrupa Alaksieja Haliča, biełaruskija bardy Andrej Mielnikaŭ, Ihar Muchin, Pavał Pastuchoŭ, Siarhiej Kułahin, Siarhiej Minskievič, Eduard Akulin, Volha Ciareščanka, Viktar Šałkievič, Źmicier Bartosik. Prybuduć na Krapivienskaje pole i ŭdzielniki klubaŭ «Rycary Vialikaha Kniastva» ź Miensku i «Žaleznyja vaŭki» z Navapołacku, jakija praviaduć tradycyjny rycarski turnir.

B.T.

8 vieraśnia na płoščy Pieramohi

Jury Chadyka j Viktar Ivaškievič padali zajaŭku na praviadzieńnie 8 vieraśnia tradycyjnaha śviata Dnia biełaruskaj vajskovaj słavy. Sioleta śviatkavańnie maje pačacca malaŭničaj praceduraj uskładańnia kvietak da pomnika Pieramohi z 18-j da 18.30. Potym, jak planujuć zajaŭniki, projdzie šeście ŭdzielnikaŭ śviata da pomnika Janku Kupału i adbudziecca ŭskładańnie kvietak la pomniku. Paśla maje być kancert.

B.T.

TBM źviarnuŭsia da spartoŭcaŭ

U redakcyju pastupiŭ zvarot da biełaruskich alimpijcaŭ, jaki pryniało Tavarystva Biełaruskaj Movy. TBM nahadvaje spartoŭcam, jakim vypała adstojvać honar Baćkaŭščyny ŭ dalokaj Aŭstralii, z nastupnymi słovami: «Spartovyja tradycyi biełarusaŭ siahajuć u časy Połackaha kniastva, kali byŭ zakładzieny padmurak sučasnym vidam sportu, a vyjava staražytnaha hierba «Pahonia» symbalizavała nia tolki vajskovuju spraktykavanaść, ale i spartyŭnyja zdolnaści našych prodkaŭ». TBM zyčyć junakam i dziaŭčatam, kab u dalokaj Aŭstralii, najvyšejšaja hara jakoj nazvanaja ŭ honar našaha ziemlaka i zmahara za niezaležnaść našaj Baćkaŭščyny Tadevuša Kaściuški, u ich zaŭždy byŭ z saboju «kavałačak Radzimy», jaki b nadavaŭ siły ŭ spabornictvach. «Niachaj ža takoj čaścinkaj stanie naša z vami rodnaja biełaruskaja mova, — prapanuje TBM. — Spadziajemsia, što kožnaje skazanaje vami i vašymi trenerami biełaruskaje słoŭka, praśpiavanaja rodnaja pieśnia nadaduć upeŭnienaści i viery ŭ zmahańni za honar našaj krainy».

TBM, havorycca ŭ liście, čakaje ad alimpijcaŭ cudoŭnych vynikaŭ na Alimpijskich hulniach u Sydnei. «Žyvie biełaruskaja mova! Žyvie biełaruski sport! Žyvie Biełaruś!» – hetak kančajecca zvarot.

A voś biełaruskaja dyjaspara ŭ Aŭstralii, jak viadoma, vyrašyła nie padtrymlivać aficyjnych kantaktaŭ ź biełaruskaj delehacyjaj u znak pratestu suprać antybiełaruskaj palityki mienskich uładaŭ i pryciaśnieńniaŭ demakratyi ŭ Biełarusi i zaklikała ŭ vypadku, kali A.Łukašenka zavitaje ŭ Aŭstraliju, prymać jaho nie jak kiraŭnika dziaržavy, a jak kiraŭnika NAK, z-za taho, što termin jahonych paŭnamoctvaŭ skončyŭsia ŭ 1999 hodzie.

B.T.

Pamiać pra restaŭratara

25 žniŭnia ŭ Połackim muzei knihadruku adbyłosia adkryćcio vystavy, pryśviečanaj pamiaci aŭtara prajektu restaŭracyi Safijskaha saboru Valerja Ślunčanki. Vosiem hadoŭ tamu jaho nia stała, ale ŭ Połacku jahonaha imia nie zabyli. Vystava pryśviečanaja 55-hodździu architektara, restaŭratara, hrafika, fatohrafa, paeta. U ekspazycyi malunki, pieravažna biełaruskich architekturnych pomnikaŭ, vycinanki, fotazdymki, frahmenty prajektu restaŭracyi Safijskaha saboru, teksty vieršaŭ. Pałačanie ŭdziačnyja Ślunčanku za luboŭ da ich rodnaj Safijki. Ślunčanka byŭ rodam z Branščyny, ale lepšyja hady žyćcia pravioŭ u ziamli kryvičoŭ. Akramia Safijskaha saboru, Ślunčanka — aŭtar prajektaŭ restaŭracyi Kałožy, majontku Bahuševiča ŭ Kušlanach, kaścioła Śv.Stanisłava ŭ Mahilovie. Uzhadać etapy «adradžeńnia» Safii dapamahli słajdy. Hučaŭ i hołas samaho restaŭratara – mahnitnaja stužka zachavała niekalki piesień u jaho vykanańni.

Vasil Krokva, Połacak

Šahał, Šahał

Spadabałasia na Edynburskim festyvali mastactvaŭ «vialikapyšnaja dziaviatka» aktoraŭ Viciebskaha teatru imia Jakuba Kołasa sa svaim spektaklem «Šahał, Šahał» pavodle pjesy Ŭładzimiera Drazdova. 10 scenaŭ z žyćcia samaha viadomaha ŭ śviecie viciablanina pieraadoleli moŭny barjer i prymusili žury Edinburgh Fringe, adnaho z samych prestyžnych štohadovych teatralnych konkursaŭ, prysudzić adno z čatyroch pieršych miescaŭ ziemlakam Šahała.

Stanoŭčyja, a časam prosta zachoplenyja recenzii abyšli staronki Scotsman, Guardian, The Herald. Pastanoŭka viciablanaŭ – adzinaja u kampanii anhłasaksonskich laŭreataŭ: try inšyja pradstaŭlenyja trupami z Šatlandyi, Anhlii i ZŠA. Biełaruskija teatralnyja trupy i mastaki, dziakujučy padtrymcy viadomaha šatlandzka-italjanskaha mecenata Ryčarda Demarka, užo nia pieršy raz pryjaždžajuć u Edynburh, ale taki pośpiech – pieršy ŭ historyi našaj krainy. Praŭda, kali zazirnuć hłybiej u historyju, vyśvietlicca, što tradycyja Edynburskaha festyvalu mastactvaŭ, jaki staŭ ahulnaeŭrapiejskim z 1946 hodu, była zakładzienaja jašče ŭ pieršaj pałovie XIX stahodździa byłym vilenčukom Feliksam Janievičam – adzinym na toj čas prafesijnym muzykam u šatlandzkaj stalicy. Šmat chto z krytykaŭ i hledačoŭ, aproč bliskučaj ihry aktoraŭ i cudoŭnaj kampazycyi, adznačyŭ i pryhožuju melodyku biełaruskaj movy, jakuju nia tak časta pačuješ u starym Edynburhu.

Aleś Bieły

Knižny prajekt «Naddźvińnia»

Naprykancy žniŭnia ŭ navapołackaj drukarni vyjdzie zbornik połackaj paetki Nadziei Sałodkaj «Ja išła da siabie». Da hetaj, možna skazać, aficyjnaj knihi (z ISBN i štrych-kodam) spadarynia Nadzieja vydavała siabie vyklučna samvydatam, robiačy svaje zborniki na ŭłasnym kamputary. Redaktaram knihi vystupiła inšaja połackaja paetka Lera Som, jana ž napisała da zbornika pradmovu. Za apošni čas na vieršy Sałodkaj kampazytarami Zachleŭnym i Kapłanavym było napisana bolš za dziesiać piesień. Zbornik «Ja išła da siabie», paetka vydaje jaho za ŭłasny košt, stanie pieršaj knihaj z zaplanavanaj seryi połackaha litabjadnańnia «Naddźvińnie». Sioleta jašče vyjdzie čatyry knihi.

Vasil Krokva

Basałyha ŭ Śvietłahorsku

U karcinnaj halerei Śvietłahorsku adkryłasia vystava tvoraŭ Uładzimiera Basałyhi. Na vystavie — dźvie seryi jahonaj hrafiki: «Pomniki dojlidztva» i «Mova naša rodnaja». U pieršaj seryi aŭtar prapanoŭvaje hledaču vyjavy značnych pomnikaŭ ajčynnaj architektury. U druhoj aŭtar maluje adnu ź litaraŭ biełaruskaha alfabetu siarod vyjavaŭ dziejačoŭ biełaruskaj historyi i kultury, siarod nacyjanalnych symbalaŭ, typovych pradstaŭnikoŭ našaj flory i faŭny, pejzažaŭ. Vystava budzie ekspanavacca da siaredziny kastryčnika.

Pavodle BiełaPAN

Połackija arhany

20 žniŭnia ŭ Safijskim sabory adbyŭsia kancert mienskaha arhanista i śpievaka Ŭładzimiera Nieŭdacha i połackaj arhanistki Ksienii Paharełaj. Nieŭdach z 1995 hodu vučycca va ŭniversytecie muzyki ŭ aŭstryjskim horadzie Hrac. Letaś u Biełarusi vyjšła jahonaja manahrafija «Biełaruskaja arhannaja kultura ŭ kantekście eŭrapiejskaha muzyčna-histaryčnaha pracesu». Arhanist štohod pryjaždžaje ŭ Połacak, kab dać kancert u słavutaj Safijcy. Kožny jahony vystup vyklikaje ŭ miascovych amataraŭ muzyki zacikaŭleńnie. Kažuć, što Nieŭdach, adziny ŭ Biełarusi arhanist eŭrapiejskaj škoły. U Aŭstryi Nieŭdach praciahvaje vyvučać historyju biełaruskaj arhannaj kultury, bałazie, niekranutych biełaruskimi daśledčykami krynicaŭ u suśvietnaj stalicy muzyki, Vienie, šmat. Arhanist abiacaje napisać na temu biełaruskaha arhana novuju knihu, budzie ŭ joj i raździeł pra Połacak, bo pa samych ścipłych padlikach u horadzie na Dźvinie ŭ 18 st. hrali na piaci-šaści tutejšych arhanach, akramia taho, u jezuickaj akademii była muzyčnaja bursa, a značyć, byli i ŭłasnyja kampazytary.

U hety ž samy dzień Nieŭdach hraŭ na słužbie ŭ połackim kaściole Śv. Andreja Baboli.

Vasil Krokva

Biełaruskija sadok i škoła ŭ centry Miensku

Važnuju infarmacyju paviedamili nam u haradzkim Baćkoŭskim kamitecie, što dziejničaje pry TBM.

U 23-j škole Miensku (heta na pr.Skaryny kala pł.Jakuba Kołasa) nie staje niekalki dziaciej u biełaruskuju pieršuju (padrychtoŭčuju) klasu (na siońnia 12 zajavaŭ zamiest 15). Miž tym, klasa vielmi dobraja, mała taho, što ŭ centry, dyk jašče i z vyvučeńniem anhielskaj movy ź pieršaha hodu navučańnia. Mienavita jaje stvaryli na prośbu TBM, jakoje niepakoiłasia, što ŭ centry stalicy niama biełaruskich škołaŭ. Chto vybiraje dla šaściletak škołu, viadziecie siudy.

Analahičnaja sytuacyja ŭ dobrym dziciačym sadku № 314, što na Bahdanoviča, 68a (u dvary domu, dzie kniharnia «Maładość»). Tam u biełaruskuju hrupu (dla dzietak 2-4 hadoŭ) na siońnia 13 zajavaŭ zamiest 15. Taksama źviartajciesia. Daviedacca možna praz telefon 283-24-10.

B.T.